Exodi liber primus

 

Hec duodena patrum sunt nomina qui, quasi plebis

      Semina Iudaice, tot tribuere tribus:

Cum Simeone Ruben, Ysachar, Leui, Zabulon, Dan,

      Neptalim et ludas, Beniamin et Gad, Aser;

5

Bis senumque Ioseph numerum supplebat, honore

      Preditus, Egyptum sub Pharaone regens.

Cum domibus uenere suis animeque fuerunt

      Septene decies tresque dueque simul.

Cum legis hos fines animas intrasse uirorum,

10

      Quod pars pro toto ponitur una uide.

Illic multiplici numero creuere, fuitque

      Paucis e granis fertilis orta seges.

Rex nouus inde Ioseph ignorans uexat Hebreus,

      Opprimit, affligit, dat mala multa pati.

15

Rex noctis Sathanas Egypti rege notatur,

      Nescius iste Ioseph, nescius ille Dei;

Ille Dei populum per multa flagella fatigat,

      Affligit uariis fraudibus ille bonos.

Egypti princeps muliebrem uiuere sexum

20

      Imperat et mergi cogit in amne mares:

Demon femineos et molles diligit actus

      Et sanctos odit persequiturque uiros.

Matribus astantes grauidis Phua, Sephora morti

      Furantur pueros, mente timendo Deum,

25

Et quia diuinus timor harum corda repleuit,

      His Domini pietas est operata domos:

Vtraque doctores signat; qui fonte renatos

      Seruant et uerbi dant alimenta sacri;

His diuina domos promittit gratia, factas

30

      Non hominum manibus moribus immo bonis.

 

De ortu Moysi

Vitalem Moyses hoc tempore prodit ad ortum,

      Per quem Iudeis lex fuit orta Dei.

Hunc fiscella neci furatur scirpea; ripe

      Fluminis expositus, flens puer auget aquas.

35

Aure bibit pueri uagitum filia regis,

      Tolli iussit, ali fecit, amauit eum.

Vt pueri species Pharaonis lumina pascat,

      Adduci puerum patris in ora iubet.

Tanta quidem forme maiestas fulsit in illo

40

      Vt phenix dici posset et esse puer;

Huic etiam forme sensum natura maritat

      Et quasi coniugium fecit utroque nouum.

Pascit in hunc oculos Pharaonis curia, cuius

      Splendidior uultu regia mensa nitet,

45

Dumque stupent, Moyses e regis fronte coronam

      Tollit utraque manu, frangit utroque pede.

Regius augur in hunc figens sua lumina, ferrum

      Figere uult, sed eum regia uirgo tenet.

Teste quidem Iosepho regi predixerat augur

50

      Quod puer Egypti destruet omne decus;

Accidit hoc cum post Moysen mare transit Hebreus

      Et maris unda uorat cum Pharaone suos.

Idem sermo fuit Christi completus in ortu:

      Dum subit Egyptum, templa profana ruunt.

55

Expirat Moysi pugnans Egyptius ictu,

      Et sterilis sterile corpus arena tegit;

Sic ope diuina Sathane iacet obruta uirtus,

      Que tamen in sterili corde latendo manet.

Non recte Moysi rixans respondit Hebreus,

60

      Pro uerbis reddens impia uerba piis:

Impia sic Christum ridet Iudea docentem;

      Dum serit ille fauos, ista uenena parat.

Ad Madian Moyses post probra recurrit Hebrei:

      Post mala probra, crucem, Christus ad astra redit.

65

Sephora, que Moysi placet, ecclesie fuit umbra:

      Illa decens facie, pulchrior ista fide.

Post obitum regis cuius subduxerat ensi

      Se Moyses, pulsat Israel astra prece;

Celi distillant rorem dulcedinis, aures

70

      Intrat diuinas uox lacrimosa precum;

Ergo Deo sedit ut liberet Israel, aurum

      Extrahat a flamma, tollat ab hoste suos.

Forte gregem soceri Moyses dum pasceret, intrat

      Desertum; patet huic uisio mira Dei.

75

Stat rubus igne micans, ardore carens; stupet ignis

      Viribus in dumo se caruisse suis.

Virgo parens rubus est: rubus e spinis trahit ortum,

      Hec de Iudeis ut rosa nata fuit.

Lucet et ignescit sed non rubus igne calescit:

80

      Virgo parit sed flos non pariendo perit.

Igne nitet dumus, non est tamen ardor in illo:

      Absque calore nitor est sine labe pudor.

Ad noua uisa suum prohibens accedere seruum,

      Vox ex igne uolans grande figurat opus:

85

Nempe sacri partus archanum nobile nunquam

      Scrutari debes, quod penetrare nequis.

Sic Dominus Moysi: "Patris exto tui Deus, Abram

      Sum Deus ac Isaac sum Deus atque Iacob;

Afflictum uidi populum, quem deprimit, angit,

90

      Excruciat Pharao fraude, labore, fame;

Huic populo dices: Huc me misit Deus ut uos

      Ex Pharaone trahat efficiatque suos.

Si querat populus quo nomine dictus honorer,

      Hec responsa dabis: 'Est sibi nomen Inest.'"

95

Patrum qui morti soluerunt debita dicit,

      Non sine re typica, se Deus esse Deum;

Hic condempnat eos qui post data corpora morti

      Vitales animas uiuere posse negant.

Est istud nomen cunctis mirabile; presens,

100

      Non aliud tempus, monstrat habere Deum.

Sic iterum Moysi Deus: "Hec Pharaonis in aures

      Sparge: Relinque meos ut michi sacra parent;

Ad deserta tribus properando diebus, ibidem

      Aras ponemus et sacra digna Deo.'"

105

Desertum notat ecclesiam de gentibus ortam,

      Que deserta prius, nunc fit amica Dei;

Hic sacra digna Deo fiunt, hec crimina mundant;

      Non aliquas maculas cetera sacra lauant.

Est uia pura fides qua debes currere; Patrem,

110

      Natum, Pneuma Sacrum tres reor esse dies.

Quod Deus Egyptum spoliare precipit auro,

      Vestibus, argento, forte stupere potes.

Hic typicum sensum pete, quid signetur in illis

      Inspice, doctrine pondus inesse scias.

115

Egyptum fugiens argentum deferat, aurum

      Eripiat, uestes tollat et inde ferat:

Sic mundum fugiens uirtutes tollat ab illo;

      Si quid inesse boni uiderit, inde ferat.

Munditiam uestes, doctrinam denotat aurum,

120

      Argenti splendor splendida uerba notat.

 

De uirga per quam fiunt miracula

Virga Dei serui terre proiecta fit anguis;

      Ille rapit caudam, prima figura redit.

Quam tenuit Moyses Iudeam uirga figurat,

      Quam primum tenuit per sacra iussa Deus,

125

Que modo fit serpens nam fundit ubique uenenum,

      Nec Christum credens, nec sua iussa sequens.

Cauda notat finem quia plebs, licet impia, Christum

      Credet et in mundi fine fidelis erit.

Missa sinu Moysi manus, inde retracta, sequente

130

      Lepra, post sinui reddita, signat idem.

Lympha super terram perfusa notat quod in orbis

      Partes fusa, uagans ibit Hebrea tribus.

Omnis Romanus rex Cesar dicitur; omnem

      Egypti regem sic Pharaona uocant.

135

"Cor Pharaonis," ait Deus, "indurabo; cor eius

      Non faciam molle." Vox sonat ista Dei.

Respondit Moyses: "Ex quo tuus est michi factus

      Sermo? Carens uerbis, me mea lingua fugit;

Quis placet ergo tibi mittatur." Ait Deus: "Aaron

140

      Frater sit socius; os erit ille tuum."

Vt petat Egyptum, Moyses succinctus abibat,

      Sed Deus obstat ei, iure minando necem.

Nato pelliculam mox aufert Sephora dicens,

      "Sponsus sanguinis es." Sic stetit ira Dei.

145

Ire celestis motum res ista refrenat;

      Petra secans puerum fit medicina patri.

Quod Dominus iussit prius hoc intellige; primum

      Non erat incisus matre uetante puer.

Illa quidem gentilis erat rituque paterno

150

      Degere querebat se puerumque suum.

Vult Deus hanc igitur culpam punire, sed iram

      Extinguit Domini factus apella puer;

Forsan obesset et hoc Moysi, quia credere patri

      Gentilis pueri nollet Hebrea tribus.

155

Christum petra notat, exemplo cuius ab omni

      Illecebra iusti membra secare solent.

Iuncto fratre suo Moyses his uocibus aures

      Vngit Hebreorum, iussa ferendo Dei:

"Dulcia uerba fero uobis. Sum missus ab illo

160

      Qui Deus est uester, ut sacra detis ei.

Hic Abraham Deus est Isaacque Iacobque, suumque

      Nomen Adonai non patefecit eis."

His tribus Hebreos omnes intellige, quorum

      Sanguine Iudaice stirpis origo fuit.

165

Nomen Adonai Dominus Iesus est quod Hebreus

      Nescit, eumque latet nominis huius honor,

Nam Christi Deitas si nota fuisset Hebreis,

      Non misisset in hunc perfida turba manus.

Quod legimus Moysi dixisse Deum "Pharaonis

170

      Esto deus" mirum cernitur esse tibi,

Sed sonat hoc uerbum quasi dicat 'Rex tibi fiat

      Subditus; ex rege quodlibet, illud age;

Nam Deus est unus, cui machina trina ministrat,

      Cui mare, cui celum, cui famulatur humus.'

175

Post Moysis uerbum quod mentes mouit Hebreas,

      In regis faciem frater uterque stetit,

In terram Moyses uirgam proiecit, in anguis

      Mutatur speciem uirga, iubente Deo.

Par signum faciunt quos rex mandauit; in angues

180

      Virgas conuertunt quas tenuere manu,

Sed uirgas omnes uorat unica uirga prophete,

      Vt discas semper cedere praua bonis.

Ne stupeas homines magicos clarescere signis;

      Angelico lucet sepe colore Sathan.

 

De decem plagas

185

Cum sine mollitie manet auris saxea regis,

      Plage percutiunt ferrea corda decem:

Sanguis, rana, culex, musce, moriens pecus, ulcus,

      Grando, locuste, nox, mors prius orta necans.

Perfectas signat numeri perfectio penas,

190

      Nam reprobas mentes ultio plena ferit.

Sanguine signatur doctrina poetica: fetet

      Naribus hic, sordet mentibus illa bonis.

Rana loquax heresim signat: strepit hec, strepit illa;

      Turget clamosis illa uel illa sonis.

195

Discurrunt culices hominem turbando quietum

      Designantque uagos qui sine pace manent.

Musca canina, cibos maculans pungensque, gulosos

      Mordentesque fero dente notare potest.

Pestis consumens animalia singula signat

200

      Quod uenit ad ueniam uix animalis homo.

Ex fornace cinis surgens creat ulcera: mentis

      Sic auide fornax crimina multa parit.

Grando pluens iumenta necat, signans quod amantes

      Carnis luxuriam grandinat ira Dei.

205

Saltibus alta petens sed ad ima locusta relabens

      Est Sathanas querens summa sed ima tenens.

Moyse leuante manus fit nox triduo: tribus horis

      Fit nox cum tendis in cruce, Christe, manus.

In primogenitis consumptis morte notatur,

210

      Qua moritur mundus, culpa prioris Ade.

Tot metuens plagas, tot abhorrens uerbera, passus

      Tot mala, Iudeam rex iubet ire tribum;

Vtque Deus monuit, argento, uestibus, auro

      Egyptum spolians, exit Hebrea tribus.

215

Quid notet argentum, quid uestes, quid uelit aurum,

      Si retro sis Argus, littera nostra docet.

 

 

Exodi liber secundus

 

De liberatione filiorum Israel

Ad maris ingressum succinctus curro, relinquens

      Plurima, ne lector tedia longa trahat.

Moysi uirga Rubrum tangit Mare, transit Hebreus,

220

      Expirat Pharao cum legione sua:

Virga crucem notat hic, baptismum sanguine Christi

      Perfusum Rubri denotat unda Maris.

Rex Pharao Sathanan, sua plebs peccata figurat,

      Inque Mari Rubro perdit uterque suos.

225

Regem cum populo uorat et sepelit Mare Rubrum:

      Omnia delentur crimina fonte sacro.

Gaudet, ouat, psallit uictrix Iudea, Marie

      Femineique chori tympana tacta sonant;

"Cantemus Domino," canitur, "qui fortis equorum

230

      Sessores et equos trusit in alta maris."

Sessor equi demon, equus est elatio cordis,

      Nam solet elato corde sedere Sathan.

Crimina sunt et equi; pereunt in fluctibus illi:

      Sic baptisma sacrum diluit omne malum.

235

Tympana, que fiunt ex sicca pelle, Marie

      Tacta manu, carnem nos macerare docent.

 

De egressione filiorum Israel

Post maris egressum grates titulosque canebat,

      Tympana propulsans, illa Maria uetus.

Post lauacrum Christi cum nos aqua sancta piauit,

240

      Pro nobis iubilat Virgo Maria Deo,

Que bene pulsauit quasi tympana, cuius in ore

      Laus erat et iubilus, et caro labe carens.

 

De ingressu deserti

Post mare uictrices subeunt deserta caterue,

      In quibus occurrunt tedia, bella, labor:

245

Sic nos post lauacrum temptatio multa fatigat,

      Demonis ars, carnis pugna, cupido grauis.

Postquam lauit aquam Christus, sed non aqua Christum,

      Desertum petiit, esurit, hostis adest.

Occurrit populo Mara post mare, cuius amaras

250

      Aridus et sitiens horret Hebreus aquas,

Sed Moysi ligno potus dulcescit aquarum

      Et dulces ligni missio fecit aquas.

Designare Mara precepta uidetur amara;

      Exprimitur ligno nobilis ara crucis;

255

Quem docuit Christus, si sermo uidetur amarus,

      Mente teneto crucem, penaque dulcis erit.

 

De septuaginta palmis et duodecim fontibus

Cum palmis decies septem fontes duodenos

      Inueniens, in Elim uenit amara tribus.

Fontibus exprimitur cetus Christi duodenus,

260

      Ecclesiam cuius sacra fluenta rigant;

Discipulos alios palme signare uidentur,

      Quos septem decies esse legendo uides.

Ornatur palma uictoris palma, figurans

      Mundi rectores ecclesieque patres.

265

Post mare, post lignum palme fontesque sequuntur:

      Has defert uictor, hos sitis egra bibit:

Sic post dira crucis Christi tormenta triumphant

      Discipuli, uerbis arida corda rigant.

Post aqua Sin bibitur, et Sin mensura uocatur,

270

      Nosque sequamur eos qui docuere fidem.

 

De manna

Murmurat Hebreus, distillat manna, gomorque

      Diuidit hoc, nulli plusue minusue datur.

Hec mensura notat uivas contentus in illis

      Que tibi nature gratia iure dedit.

275

Dupla die sexta collectio facta laborem

      Ostendit, quia lux septima nescit opus :

Istam designat uitam sex pena dierum,

      Septima lux pacem que sine fine manet.

Dantur eis carnes in uespere mannaque mane,

280

      Scripturamque sacram signat uterque cibus:

Est caro carnalis te pascens littera; panis,

      Cum pascunt animam mystica uerba tuum.

Carnes precedunt, sequitur man: littera primo

      Sola patet, sensus mysticus inde nitet.

285

Demissis ideo pennis petit ima coturnix,

      Et datur e summo uertice manna fluens.

Manna Quid est istud? sonat, et tu querere debes,

      Si dubitans heres, quid sacra uerba notent.

Manna dabat uarium gustantis in ore saporem:

290

      Sic sensu uario scripta beata fluunt.

Quod uermem manna parit, hec est gratia magna:

      Vermis enim Christus, manna Maria fuit;

Nec uermis coitum, nec nouit Virgo maritum;

      Nec uenit hic coitu, nec coit illa uiro.

295

Plus illo de pane legens plus non habet inde,

      Siue minus sumens non habet inde minus;

Sic est in Christi quem sacras corpore: quantum

      Hostia tota capit, pars capit una breuis.

Quod solum manna notat hec tria magna - Mariam,

300

      Scripturam, Christi corpus - ubique legis.

Angelico gomor est impletum pane, reponit

      Ante Deum Moyses uasque cibumque sacrum.

Iudeos pauit cibus iste decem quater annis

      Donec terra fluens melle paratur eis:

305

Sic uetus et noua lex te debent pascere donec

      Detur terra fluens nectare, lacte, fauis.

Durat manna, manent uestes donec data tellus

      Iudeis merito tollit utrumque simul:

Sic uictu, sic uestitu non est opus illi

310

      Quem recipit celum, fiet utrumque Deus.

In Raphidim properat de Sin plebs impia; sanum

      Iudicium Raphidim nomine, lector, habe:

Qui tibi non querunt fieri quod non sibi, sanum

      Iudicium tales constat habere uiros.

315

Hi de Sin uelut in Raphidim properare uidentur,

      Mensuram uite qui tenuere sue.

Hic aqua deficiens ad murmura mouit Hebreos,

      Et Moy si uirga bis petra tacta fuit;

Non aliquos generat percussio prima liquores;

320

      Ictus qui sequitur larga fluenta parit:

Christum petra notat; duplex est ictus, harundo

      Primo caput tangens, post latus hasta forans;

Christum tangente non exit harundine sanguis,

      Cuspide pungente sanguis et unda fluit.

325

Vel duplex ictus sunt ligna crucis duo; clamans,

      Indicat hec uidua, "Colligo ligna duo."

 

De Amalec

Bella mouens Amalec consurgit in Israel; obstat

      Arma gerens Iosue, Moyse leuante manus.

Crimina queque notans Amalec plebs stulta uocatur;

330

      Vt Iosue iustus quisque resistit ei.

Moyse leuante manus, Iosue uictoria cedit,

      Dumque remittit eas, uictus ab hoste redit:

Sic pro plebe manu, lacrimis, prece sidera pulsans,

      Presbyter instanti munit ab hoste suos;

335

At si dormitet uictus torpore sacerdos,

      Subdita plebs uitiis insidiisque patet.

Rupe sedet Moyses, manuum grauitate laborans,

      Sic et in ecclesia lex residendo manet.

Ecclesiam rupes, legem Moyses ibi signat,

340

      Designantque graues iussa seuera manus.

Aaron, qui fortis mons, Hur, qui dicitur ignis,

      Petram supponunt alleuiantque manus:

Christus, mons uite, cum Sancti Pneumatis igne

      Adueniens, legis triste remouit onus.

345

Pneuma Sacrum bene denotat Hur, quem dicimus Ignem ;

      Nempe Sacer Flatus fulsit in igne datus.

Iethro docens Moysen, docet ut quandoque minoris

      Credas consilio si meliora uides.

In Sina de Raphidim transit tribus illa, loquentem

350

      Audit nube Deum, nec uidet intus eum:

At sine nube Deus se monstrabit tibi, sani

      Iudicii libram si faciendo tenes.

Ascendit Moyses in monte; loquens Deus illum,

      Vt populum doceat, iussa tenenda docet.

355

Post audita redit, populi diffundit in aures

      Quod bibit auditu, uerba relata sedent.

Nube Deus loquitur, nubem Moyses uidet, audit

      Vocem, sed latet hunc uisio sola Dei:

Sic Christi carnem uidit Iudea, loquentem

360

      Audiit, ignorans carne latere Deum.

 

De datione legis

Lex datur in Sinai dum mensis tertius instat,

      Cum fumo, tonitru, fulgure, nube, tuba:

Hoc in mense datum, descendit Pneuma Beatum

      Cum flamma, linguis, luce, calore, sono.

365

Claret in his rebus iocundi gloria festi

      Et Pentecostes lux pretiosa micat.

Montem fumare, mugire tonitrua, spargi

      Fulgura, flare tubas legis origo facit.

Ecce Sion montem designat mons Sina; fumat

370

      Lex ibi, sed Sacer hic Flatus in igne datur.

Oris apostolici sacra uerba tonitrua signant;

      Fulgura, que rutilant, splendida signa notant;

Doctorum uoces alias clangore tubarum

      Accipe, qui populos ad sacra iussa uocant.

375

Hec sunt iussa decem, totam pingentia legem,

      Quorum clauduntur cetera iussa manu:

Sperne deos, fugito periuria, Sabbata serua;

      Sit tibi patris honor, sit tibi matris amor;

Non sis occisor, mechus, fur, testis iniquus,

380

      Vicinique thorum resque caueto suas.

Lex noua, que sequitur, de libris quatuor ortum

      Vendicat et Christi singula uerba tenet.

Quod quater est denis data lex antiqua diebus

      Hinc ueterem legem denotat, inde nouam:

385

Deno quippe uetus numero, lex nostra quaterno

      Constat; sed fumat prima, secunda nitet.

 

 

Exodi liber tertius

 

De tabernaculo

Ad maiora stilus properans torpescit, et ipso

      Fracta tabernaculi nomine, penna gemit;

Et ne sepe stilum tam grandis dictio ledat,

390

      Edis siue domus confero nomen ei.

Auri nobilitas, argenti fulgor, et eris

      Materies primo dantur ad illud opus.

Auro mens sapiens, argento sermo notatur

      Nil nisi uera loquens, purus et absque dolo.

395

Es resonans sonitu sibi subiugat omne metallum

      Facundosque notat ore tonante uiros.

Vt bene crescat opus tribus his sociata iacinctus,

      Coccus bis tinctus, purpura, byssus agunt.

Vir prudens, fortis, iustus moderator in illis

400

      Quatuor exprimitur, quatuor ista tenens.

Clara signatur prudentia clara iacincto:

      Par est illa polo, condidit ista polos;

Est quasi bis tinctus coccus mens fortiter ardens

      Fratris amore prius, post in amore Dei;

405

Iustitiam signat que uestit purpura reges;

      Regia iustitiam sceptra tenere solent;

Terra sedens media quasi temperat omnia; byssus

      Nascitur ex illa temperiemque notat.

Si careant huius uirtutis honore, nitorem

410

      Tres alie perdunt nilque uigoris habent.

Hac prudens Salomon si non caruisset, abyssus

      Feminee labis non sepelisset eum,

Nec fortis Samson oculos gemeret, neque iustum

      Oziam lepra tangeret ira Dei.

415

Caprarum pilus ostendit peccata gementem;

      Martyrium rubea pelle notare potes;

Vir celis inhians signatur pelle iacincti,

      Qui sperat posita pelle subire polos.

Ligna sethim nulla torpent putredine, iustos

420

      Signant in celis qui sine fine uirent.

Spina sethim notat hoc nomen, quia ui, quia penis

      Et quia tormentis itur ad astra Dei.

Edem forma duplex statuit: pars altera sancta,

      Altera sanctorum sancta uocata fuit.

425

Vt Deus ostendit, cuius manus omnia claudit,

      Sic opus hoc Moysi est operata manus.

Sed mea penna sitit archam depingere primum,

      Vt leuius uideas cetera uerba sequi.

 

Facies archam de lignis sethim

Archam ligna sethim statuunt, aurum tegit illam,

430

      Intra sanctorum sancta locata manet.

Archa sacram notat ecclesiam, que regnat in astris,

      Intra sanctorum gaudia summa manens.

Durant ligna sethim, putredo non nocet illis:

      Sancti sic durant et sine fine uigent.

435

Archa nitens auro tegitur quia splendor inaurat

      Sanctos et tegit hos summa sophia Patris.

 

Facies coronam auream per circuitum

Archam complectens auri diadema coronam

      Sanctorum signat, que sine fine micat.

 

Facies et circulos aureos

Quatuor ex auro circli sunt bis duo libri

440

      Qui nostre legis aurea scripta tenent.

 

Facies et uectes de lignis sethim et operies eos auro

Vectes herentes circlis archamque ferentes

      Doctores signant perspicuosque uiros,

Qui Domini scriptis herent gestantque per orbem

      Sanctorum uitam, uerba serendo Dei.

445

Ligna sethim uectes formant et eos tegit aurum

      Vt doctor fortis sit sapiensque simul.

 

Ponesque in archa testificationem quam dabo tibi

Inscripte legis tabule ponuntur in archa

      Vrnaque manna tenens uirgaque flore uirens:

Vrna tenet manna dum Virgo Deum parit una,

450

      Que florem peperit, flore manente suo.

 

Faciesque propitiatorium de auro mundissimo

Metrum non patitur onus huius nominis, ergo

      Dicatur pietas pro ratione pari.

Archam quippe leuat pietas, nostras quia mentes

      Ad Dominum sancti per pia uota leuant.

455

Est opus hoc auri mundi quia crimina sancti

      Prudenter mundant per pietatis opus.

 

Duos quoque cherubin, et cetera

Mutuo respiciunt ibi se cherubin duo; fulsit

      Ductilis, ex auro factus, uterque cherub.

Dicitur esse cherub perfecta scientia; legem

460

      Exprimit hic ueterem, denotat ille nouam.

Dum fabricas aurum, labor est ut ductile fiat;

      Sic nec eris sapiens absque labore graui.

Ille uel ille cherub respectum mutuo figens

      Est sibi concordans lex noua lexque uetus.

 

De mensa sethim

465

Mensa sethim lignis intexta refulgurat auro;

      Aurati labii forma uenustat eam;

Quatuor hic digitis elata corona superbit

      Et super hanc aliud stat diadema micans.

Sanctam mensa notat scripturam, que sacra nutrit

470

      Fercula dans pueris, dans alimenta uiris:

Lacte cibat pueros, quos sensu simplice pascit;

      Pane uiros reficit, fortia uerba docens.

Signant ligna sethim quod uerba manent sacra; signat

      Aurum quod doctis sensibus illa nitent.

475

Auratum labium Paulus similesque fuerunt,

      Spargentes labiis aurea uerba suis.

Bis binis digitis notat alta corona triumphum

      Quem uirtus quadra nitere facit.

Sunt digiti tales: index, medius, medicusque

480

      Et digitus breuior, nomen ab aure trahens.

Dicitur hic index coram Pharaone fatentes

      Esse Dei digitum quem stupuere magi;

Est medius magnus, media caligine nubis

      Quo fuit a magno lex data scripta Deo.

485

Est medicus per quem, scribens in puluere, mecham

      Absoluit Medicus noster opemque tulit;.

Auricule digito surdi tetigit Deus aures,

      Auditumque stupet auris habere nouum.

Indice signatur oris confessio puri,

490

      Nam reus offensas indicat inde suas;

Exprimitur medio dilectio summa bonorum,

      Que datur in terris dum Mediator adest;

Monstratur medico nostre punitio pene,

      Nam lauat et sanat ista medela reos;

495

Auricule digitus est uirtus que forat aures

      Fusti, qua Christo pronus obedit homo.

Que super hanc rutilat, adiuncta corona corone,

      Que Christus geminat, premia summa notat:

Si recte uiuis, unam rapis inde coronam;

500

      Si doceas alios, inde secunda datur.

Vectibus et circlis ornatur mensa; retrorsum

      Inuenies, lector, uerba quid ista notent.

Hanc mensam scribens ditauit apostolus albis

      Panibus excoctis Pneumatis igne Sacri;

505

Panibus hanc ditat sanctorum turba, diuque

      Ditabit, cursum dum rota solis agit.

Istam Riga Petrus, uice panum, uersibus ornat,

      Sed tamen hi sapiunt lac solidumque cibum.

 

 

Exodi liber quartus

 

De candelabro

Post mensam positam candelabrum peto, sursum

510

      Erigo desuper hoc lumina clara loco.

Inter multa Dei candelabra, ductile factum

      Ex auro mundo, clarius illud erat;

Huic hastile rigens calamosque scyphosque simulque

      Speras ac demum lilia iuncta legis.

515

Lucis in hoc opere signatur luminis Auctor,

      Cereus ecclesie, Christus ubique micans.

Christi maiestas mundo signatur in auro,

      Qui fuit in mundo mundus et absque nota.

Hastilis firmus rigor ecclesiam notat istam,

520

      Que stat in aduersis firma rigore suo;

Designant calami scribentes digna magistros,

      Per quos exiuit dulcis in orbe sonus;

Designare scias calathos, qui uina requirunt,

      Subiectas mentes que sacra uerba bibunt;

525

Sperula, quam uoluens agitas, est lingua magistri,

      Quam rotat et uoluit doctor ubique bonus;

Lilia designant eterne pascua uite,

      Que semper uiridis germina ueris habent.

Illos septenis signari credo lucernis

530

      Quos quandoque Sacri Pneumatis implet amor,

Qui sunt lux mundi, nec sunt tamen hi sine fumo,

      Nam sine peccato uiuere nullus habet.

Doctorum lingue sunt emunctoria, per quas

      Fulgorem recipit lesa lucerna suum.

 

De tabernaculo

535

Ecce tabernaculi domus in mentem redit; istud

      Est fermentatum iamque parabo cibum.

 

De cortinis decem

Dena tabernaculum cortina decore uenustat:

      Ecclesiam regio dena nitere facit,

Namque tot acquirunt Regi Regum regiones

540

      Discipuli, quorum rugiit orbe sonus.

Intextus lapidum multorum stamine, sanctam

      Ecclesiam paries construit, ornat, agit;

Sic et cortinis multiplicis agmine fili

      Dispositis, edes illa parata fuit.

 

De bysso retorta, cocco, iacincto, et purpura

545

Coccus bis tinctus, byssusque retorta, iacinctus,

      Purpura cortinis mixta fuere decem.

Designantur in his tellus, aer, aqua, celum,

      Vt Iosephi testis scripta uetusta sonant.

Byssus signat humum quia nascitur inde; iacinctus

550

      Aera, nam concors est in utroque color;

Purpura signat aquam quia pisci nubit aquoso;

      Coccus se confert teste rubore polo.

Ornatur byssi filis cortina retortis

      Dum peruersa redit plebs sociata bonis;

555

Sacri fontis aquam cortine purpura signat,

      Que lotis aperit regna beata Dei;

Si diuina doces, splendet cortina iacincto,

      Et quasi suspensus aere surgit homo;

Index est gemini coccus bis tinctus amoris;

560

      Ad celos penna iustus utraque uolat.

 

Quinque cortine iungunt se mutuo
et alie quinque similiter

Mutuus hinc nexus cortinas quinque maritat;

      Quinque manent alie sub ratione pari:

Pars hec Iudeos, gentes pars illa figurat;

      Hos tamen aut illas copulat una fides.

 

Ansulas quoque iacinctinas in lateribus
et summitatibus cortinarum

565

Ansarum legitur index color esse iacincti,

      Cortinasque ligant associantque sibi:

Pax, doctrina, fides, pietas, affectus, et omnis

      Cetera uirtutum pompa notatur in eis.

Harum uirtutum species est equa iacincto,

570

      Nam fluit ex summis sedibus omne bonum.

Virtutum populus uirtutibus his, uelut ansis,

      Fit sibi connexus, iunctus amore pio.

 

Facies et quinquaginta circulos aureos

Ex auro circli decies sunt quinque parati,

      Per quos uelorum copula facta fuit.

575

Circlis auratis decies sunt quinque notati

      Libri quos implent aurea uerba Dei;

Quot circli, tot sunt libri: noua lex habet octo,

      Lex antiqua tenet cum quater octo decem.

Isti ter deni libri sunt et duodeni

580

      Antique legis, si numerando legis:

Quinque Moysi, Iosue, Iudex, Paralipomenon, Iob,

      Bis bini Regum, Ruth, Dauid et Salomon,

Ezechiel, Daniel, Isaias, et Ieremias,

      Esdras, Philo, Sirach, piena uigore Iudith,

585

Esther amena genis, Tobias, et Machabei,

      Scripta prophetarum sunt duodena simul.

Nempe Neemie dedit hospitium liber Esdre,

      Et Ruth Iudicibus hospita facta manet.

His libris ueluti circlis synagoga ligatur

590

      Ecclesie, plebi plebs, gregibusque greges.

 

Facies et saga cilicina undecim
ad operiendum tectum tabernaculi

Legifer hinc Moyses undena parat saga tecti

      Causa; peccatrix turba notatur eis.

Perfectum numerum quia deserit ordo sagorum,

      Hunc qui perfectus respuit esse notat.

595

Rident cortine uario splendore colorum,

      Sed saga tristia sunt, aspera, plena pilis:

Sic et perfectos uirtutum pompa serenat,

      Sed rea plebs grauis est, hispida, plena malis.

Cortinas uincunt numero saga: nempe maligni

600

      Excedunt numero diuitiisque bonos;

Illa tamen tecto prosunt quia sepe nociui

      Pro uita regum principibusque rogant.

Cortinis saga respondent dum quatuor ille

      In latum cubitos, quatuor ista tenent:

605

Quatuor ostendunt cubiti quia iungit iniquos

      Iustis librorum quatuor una fides.

 

Ex quibus quinque seorsum iunges et quinque simul

Parte sagum sextum duplici disiungitur; ista

      Pars frontem, finem pars tegit illa domus:

Principium notat ecclesie pars altera, finem

610

      Altera pars signat; hec caput, illa pedes.

Sicut cortinas anse, sic et saga iungunt,

      Nec signatur in his res aliena tamen.

Adnectit decies bis quina catena sagorum

      Partes et ueluti nubere cogit eas;

615

Non sunt ex auro sed sunt ex ere catene;

      Predictos libros rursus ut ante notant.

Hic notat es prauos, ueluti iustos notat aurum,

      Et tamen unda sacri fontis utrosque ligat.

Est triplex tegimen: prius est uestis cilicina

620

      Pungens, est medium uestis ouina rubens,

Tegminis extremi decus ex fulgore iacincti

      Splendens, aerii signa coloris habens.

Tegmen habes primum dum culpas mente relinquens

      Pungeris, et uestis te cilicina tegit;

625

Tegmen habes medium de rubra pelle bidentum

      Si fueris simplex et patienter agas;

Extremo dabitur tegmen celeste, iacinctus

      Quod bene designat aeriusque color.

Ordo bonus primo peccata relinquere, carnem

630

      Postea puniri, premia deinde sequi.

 

Facies et tabulas quinquaginta ante tabernaculum

Ante domum tabule decies sunt quinque parate,

      Et gemine legis tot sacra scripta notant.

Visus cunctorum tangit tabulas quia iusti

      Sanctis in libris lumina semper habent.

635

Ligna sethim tabulis dant materiem quia pungunt

      Doctores animas dum pia uerba sonant;

Hi quia iussa decem faciunt clarescere, denos

      In longum cubitos has habuisse reor;

Et quia lex Moysi perfectum non facit, unum

640

      In latum cubitum dimidiumque tenent.

Vt sit plenus opem cubitus non integer optat

      Alterius; sic lex uult sibi legis opem.

Ergo ligature fiunt tabulasque maritant

      Vt sit perfectum quod fuit ante semis.

645

Incastraturis tabule nubunt sibi quando

      Conciliant leges consona uerba duas.

Hebreos libri quadraginta duo ditant;

      Octo libris uernat plebs tua, Christe Iesu;

Ex Euangeliis sunt libri bis duo, quintus

650

      Est Apocalypsis, mystica signa gerens,

Sextus apostolicos sonat actus, scripta loquela.

      Ad Machabeorum scripta referte duos,

Quos bine tabule post tergum retro locate

      Signant; post legem quippe fit istud opus;

655

Et bene post tergum, quia tunc errabat Hebreus,

      Nil in lege uidens, idola pene colens.

 

Facies quinque uectes

Vectes quinque uehunt tabulas et quinque figurant

      Sensus, effectu qui sacra uerba uehunt;

Olfactus, gustus, auditus, uisio, tactus

660

      Ambarum legum pondera iusta ferunt.

Has omnes tabulas auratus fulgor honorat,

      Hosque libros omnes clara sophia replet.

 

Erigesque tabernaculum

Facta tabernaculi notat hec erectio tempus

      Cum manus Excelsi nos super astra leuat.

 

Facies et uelum

665

Velum distinguens sanctorum sancta figurat

      Celum distinguens nos sociosque Dei.

 

Vnde Paulus: Christus assistens pontifex, et cetera

Coccus seu byssus seu purpura siue iacinctus

      Sunt species ueli suntque figura poli:

Par firmamento species solet esse iacincti;

670

      Coccus inest astris purpureusue color;

Multis luna nitens horis, uelut emula terre,

      Cum bysso certat sepe colore pari.

Velo plumatum stat corpus eosque figurat

      Qui sine sorde leues, semper ad astra uolant.

 

Pones propitiatorium super archam

675

Designat species pietatis, stans super archam,

      Quod miseris presens stat miserando Deus.

Extra uelamen se mensa patere fatetur,

      Nam nulli debes claudere uerba Dei,

Et, licet ante sues uerearis spargere gemmas,

680

      Ecclesiam debes pascere pane sacro.

 

Facies in introitu tabernaculi tentoria

Cum reges iubeant fieri tentoria, Summus

      Rex unum fieri iussit honore nouo.

Cocco uel bysso uel murice siue iacincto

      Edis in ingressu tenditur illud opus.

685

Summus apostolici chorus ordinis inde notatur,

      Soluere qui populum siue ligare potest;

Edis in ingressu stant, nam conceditur illis

      Intranti populo pandere claustra poli.

Isti sunt celi, testante colore iacincti,

690

      Quos memorat celos esse propheta Dauid;

Isti purpura sunt quia uestit purpura reges,

      Dumque regunt populum, regia iura tenent;

Isti sunt gemino coccus bis tinctus amore,

      Quos bene tinxit amor fratris amorque Dei;

695

Isti sunt byssus cui fila retorta fuere,

      Fortes in Christo spe, pietate, fide.

 

Facies quinque columpnas

Quinque libros Moysi signantes, quinque columpne

      Surgunt, ex auro que capitella gerunt,

Nam, quia precedunt sensuque nitent, aliorum

700

      Hi quasi librorum sunt speciale caput.

Es resonans bases harum creat, inde notamus

      Semper in ecclesiis uerba sonare Dei.

 

 

Exodi liber quintus

 

Facies altare de lignis sethim

Nostra tabernaculum depinxit penna, figuras

      Enucleans, gemmas ex adamante trahens;

705

Nunc altare peto, sed non pede corporis, immo

      Versibus exametris pentametrisque pede.

Forma tabernaculi quicquid predicta notauit,

      Altaris species pene figurat idem.

Teste Iohanne modis uariis res una notatur,

710

      Cui septem patuit uisio sola modis.

Christi signatur altaris nomine sponsa;

      Se Christo mactans, quisque fit ara Dei.

De lignis altare sethim contexitur, inde

      Collige quod iustis uita perennis erit.

715

Quadra fit altaris species quia quatuor orbis

      Partibus ecclesie fit solidata fides.

 

A solis ortu et occasu, ab aquilone et meridie

Hinc aut inde tenet quinos cubitos quia libros

      Quinque dedit Moyses, qui sacra uerba docent;

Hoc tribus erigitur cubitis quia Pneuma Sacratum

720

      Cum Patre, cum Nato credimus esse Deum.

 

Cornua per angulos quatuor ex ipso ere

Cornua iustorum consurgere quatuor orbis

      Partibus altaris cornua facta notant.

Quod totum cingit altare, notatur in ere

      Semper in ecclesiis nos iubilare Deo;

725

Vel notat es resonans campanas sine magistros:

      He sonitu populos, hi ratione monent.

Dignos presbyteros credo signare lebetes,

      Qui prece, qui lacrimis crimina nostra lauant.

Presbyter e fiamma carbonem forcipe tollit

730

      Cum uerbis mulcet anxia corda piis;

Fuscinula carnes stridenti subtrahit olle

      Cum dat opem miseris, carnea corda leuans.

Carbones, carnes forceps uel fuscina tollit

      Si reprimens iras, carnea fluxa domas.

735

Quosque receptores ignis reor esse fideles

      Qui pascunt inopes suscipiuntque uagos.

 

Omnia uasa eius fabricabis ex ere;
craticulam in modum retis

Altaris uasa sunt eris singula, nempe

      Ecclesie laudes doctor ubique canit.

Vas ex electo Paulus fuit ere, resultans

740

      Eloquio, resonans uocibus, ore tonans,

Qui pisces mundi dum Christo colligit, eius

      Sermo reticulum siue sagena fuit.

 

Vnde: mittite in dextram nauigii rete

Bis bini circli fiunt ex ere: Iohannes,

      Marce, Mathee, Luca, uos notat illud opus.

745

Altaris medio crates predicta resedit:

      Saluus in ecclesia, non foris, esse potes.

 

Facies uectes et laminas et circulos

Ligna sethim struit in uectes, tunicas facit eris

      Legifer ut circlis federe iungat eas.

Retro quid ista notent uideas, nam semper eodem

750

      Pastu ieiuni nolo cibare famem.

 

Non solidum facies illud sed inane

Hoc altare Dei non fit solidum sed inane

      Vt leue gestanti, non graue, fiat onus;

Sed latet in uacuo thesaurus dignior auro,

      Te uacuum uitiis si bona uita replet.

 

Thesaurus absconditus et scientia abscondita:
que utilitas in utroque?

755

Altaris nomen stat nomine dignius edis;

      Res tamen hoc uilis, hanc pretiosa facit:

Ereus altaris decor, aureus est decor edis;

      Ere figuratur res tamen alta magis:

Auro signatur occulta scientia; sensum,

760

      Qui foris elucet, era sonora notant.

 

Facies et atrium tabernaculi, in cuius plaga
australi erunt tentoria de bysso retorta

Mira tabernaculo consurgit porticus extra

      Prospiciens, sed uim ponderis intus habet;

Cuius in australi tentoria parte coruscant,

      Que decorat byssus, fila retorta gerens,

765

Prima tabernaculo signantur tempora, sancte

      In quibus ecclesie passio multa fuit;

Sanctorum multus cruor hec per tempora fluxit,

      Sanguinis et uarii purpura pinxit humum;

Ad Constantini regnum dolor iste cucurrit,

770

      Respirauit ibi sanguine lota fides.

Porticus ostendit decurrens tempus ab illo

      Principe cum ueniat qui Deus esse uolet:

Tempore floret ab hoc confessorum chorus; alba

      Lilia consurgunt suntque secuta rosas.

775

Byssus, non coccus, ideo tentoria uestit,

      Nam modo nullus emit sanguine regna poli;

Nunc satis est nobis tingi baptismate, pasci

      Carne Sacra, caste uiuere, stare fide.

 

Precipe filiis Aaron, et cetera

Aaron cum pueris summos notat ordinis alti

780

      Pontifices et eos qui Sacra Summa sacrant;

Congruit his oleique liquor splendorque lucerne,

      Et bene mitratos illud et illa notant.

Est olei natura triplex - lucet, cibat, ungit;

      Hec tria mitratum debet habere caput:

785

Lux cecis, cibus est ieiunis, unctio morbis;

      His iubar infundit, hos cibat, hosque fouet;

Lux est exemplo, cibus est dum pascit egenos,

      Vnctio dum populis dulcia uerba serit.

Igne lucerna micans tria dat - splendet, calet, urit;

790

      Hec tria presul habet sub ratione trium:

Vita splendorem demonstrat, amore calorem,

      Et quia peccantes arguit, urit eos.

 

Facies sanctam uestem Aaron

Sancta fuit uestis Aaron uitamque probatam

      Signat, que sanctos innocuosque facit.

795

Hanc uestem texit inter duo ligna sacerdos

      Cum mores gemino format amore suos;

Fila sacre uestis sunt pax, pietas et honestas,

      Spes, doctrina, fides, uirgineusque pudor.

Non hac ueste fuit quidam conuiva coruscus,

800

      Quem spernens misit regia cena foras.

 

Facies uestimenta Aaron et filiis eius
ut fungantur michi sacerdotio

Aaron et natis uestes texuntur ut horum

      Quisque sacerdotis possit honore frui,

Nam modo presbiteri, seu summi siue minores,

      Efficiunt Christi Corpus idemque sacrant.

 

Accipies aurum, iacinctum, purpuram, et coccum

805

Pontificis uestis auro byssoque, iacincto,

      Cocco bis tincto, murice texta fuit.

Aurum ueste gerit presul cum splendet in illo,

      Pre cunctis rutilans, clara sophia Dei;

Veste gerit byssum niueam si uestiat illum,

810

      Angelice lucis emula, munda caro;

Dum fugiens Martham studet esse Maria, iacinctum

      Veste gerit, penetrans mente superna poli;

Coccus bis tinctus rubeique coloris honorat

      Vestem si duplici presul amore calet;

815

Si bene iustitiam tenet, ornat purpura uestem,

      Nam reges imitans regia iura docet.

Sic etiam presul defert in ueste iacinctum,

      Aera si precibus temperat ille suis;

Purpura piscis aque tegit illum quando quiescit

820

      Fluxus aque nimius, presule dante preces;

Coccus adornat eum si uoces presulis audit

      Temporis ariditas solque calore rubens;

Ornat eum byssus si flectit ad hec prece Christum

      Vt fructum sterilis gignere possit humus.

825

Quatuor hec Iosephus totidem confert elementis,

      Que prece quadrifida presulis implet opus.

 

Facies humerale de auro, et cetera

Fert Aaron humerale decens cum pastor in ulnis

      Egram portat ouem quam miserando fouet.

Aurum uel byssus seu purpura siue iacinctus

830

      Seu coccus faciunt hoc humerale decens:

Ista docent presul ut sit sapiens, sit honestus,

      Sit iustus, celo fixus, amore calens.

Primis respondent ibi prima, secunda secundis,

      Et sic procedunt ordine queque suo.

835

Vult aurum quod sit sapiens, bissus quod honestus,

      Purpura quod iustus iuraque regis agat;

Quod maneat celis infixus mente, iacinctus;

      Coccus quod duplici fiat amore calens.

Prefulgens uariis humerale coloribus, apte

840

      Virtutes uarias presulis esse notat;

Hee bene uirtutes rutilant in presule, sanctam

      Si studeat uitam claudere fine bono.

Oras ergo duas facies iungi sibi, finis

      Si bene respondet ad bona cepta bonus.

845

Inscripti lapides signant Christi duodenos

      Discipulos, presul quos imitando gerit.

 

Rationale quoque iudicii facies

Fit rationale quod iudicii titulatur

      Nomine, quod positum pectore presul habet:

Designatur in hoc quod sensus presulis equam

850

      Iudicii libram cum ratione tenet.

Que rationalis textura fit hec humeralis,

      Vt quod lingua docet presulis, illud agat.

Quatuor ordinibus terni lapides ibi fulgent;

      Bis sex discipulos hic recolendo notant,

855

Quos imitans, presul bis sex fert pectore gemmas,

      Vnum uel trinum mente tenendo Deum.

Cum rationali iungens humerale catena

      Est fraternus amor, qui ligat omne bonum.

Anulus aureus est fidei doctrina, iacinctus

860

      Clara spei uirtus, cor super astra leuans.

 

Portabitque Aaron nomina filiorum Israel

Nomina scripta gerit Aaron cum presul honestos

      Mente patres recolens, hos imitando gerit,

Cum populum sibi corde ligat, precibusque beatis

      Seruat et auget oues conciliatque Deo.

 

Ponesque in rationali iudicium et ueritatem

865

Iudicium, ratio, uerum, doctrina - quid ista

      Designent omnis noscere presul habet;

Quid signet coccus, quid purpura, quidue iacinctus,

      Quid byssus, lapides, nomina scripta sciat.

 

In ueste poderis totus erat orbis terrarum

Poderis est uestis que terre continet orbem,

870

      Et caput et corpus presulis illa tegit;

Sic mens pontificis toti supereminet orbi,

      Moribus et precibus se populumque regens.

Non aliud splendet nisi ueste iacinctus in ista,

      Signans ut totus presul ad astra uolet.

875

Paulus erat totus inclusus podere dicens:

      "Dissolui cupiens, opto uidere Deum."

In medio tunice capitale ligat sibi presul

      Vt capitis sensus non sinat ire uagos.

Ne tunice leuiter possit ruptura minari,

880

      Illius in gyro textilis ora micat:

A grege ne presul dirumpat se sed honestos

      Ad finem mores protrahat ista notant.

 

Ad pedes tunice per circuitum mala punica

Circuitum tunice subtus quasi mala uenustant

      Punica, granorum que replet ordo decens:

885

Ecclesias hec mala notant et grana beatos

      Fratrum conuentus in quibus ordo uiget.

Aurea cum malis se tintinnabula iungunt,

      Que iubar effundunt excutiuntque sonos:

Ecclesias Christi sic semper splendor inaurat

890

      Doctrine, resonat laus ibi sancta Dei.

 

Facies et laminam de auro mundissimo,
scribens in ea, et cetera

Aaron fronte sedens, nitet auri lamina puri;

      Scribitur hic titulus Sanctus honorque Dei,

Vt quasi frons dicat Sanctum Domini tibi monstro,

      Qui frons et titulus debet messe gregi.

895

Auro fit titulus puro, fit stricta iacincto

      Lamina; uirtutes tres ibi presul habet:

Mens auro puro sapiens et munda, iacincto

      Presulis exprimitur mens super astra manens.

 

Facies et balteum opere plumario

Balteus ex bysso tunicam constringit, honeste

900

      Factus, plumatum qui sapiebat opus:

Balteus est carnis macies candorque pudicus,

      More leuis plume que cor ad alta leuant.

 

Porro filiis Aaron tunicas lineas, et balteos
et liaras, et femoralia ut operiantur

Balteus et tunice, mitre femorumque uenusta

      Tegmina linea sunt munditiamque notant:

905

Hac se munditia pre cunctis presbyter ornet,

      Sit totus mundus qui sacra munda sacrat,

Nam dabitur castis pre cunctis calculus albens,

      Manna latens, castos candidus Agnus amans.

 

 

Exodi liber sextus

 

De oblationibus

Picta tabernaculi domus est, altare paratum,

910

      Indutus uario presul honore nitet;

Que debent igitur offerri pingere restat

      Versibus ut possint ordine uerba sequi.

 

Tolle uitulum de armento

Oblatus uitulus ex armento datur are,

      Christum designans, quem crucis ara tulit.

915

Est uitulus Christus, armentum sunt patriarche;

      Prodiit iride caro, sed caro labe carens.

Hic tener est uitulus, producens cornua, cuius

      Heserunt manibus cornua fixa crucis;

Pro nati reditu fuit hic a patre necatus,

920

      Dum Christus patitur Patre iubente crucem.

 

Ponetque Aaron et filii eius manus super caput

Impositis manibus supra uituli caput, Aaron

      Cum pueris uitulum mactat eumque sacrat:

Hoc expressa loco manus est Pharisea per illos,

      Que Christi capiti spinea serta dedit:

925

Vel Christi caput est Deus; ergo manus super illud

      Imponit Christum qui negat esse Deum.

 

Tingentque de sanguine cornua altaris

Sanguine tinguntur altaris cornua: signat

      Ara crucem, signant cornua ligna crucis,

Nam Christi sanguis inbalsamat inclita ligni

930

      Brachia dum clauis petra forata patet.

 

Residuum in basibus

Altarisque bases sanguis distillat ad imas

      Cum forat hasta latus et cruor ima petit.

 

Sumes et adipem, intestina, et reticulum iecoris

Que latet in uitulo, sumi pinguedo iubetur;

      Ex illa Domino spirat amenus odor.

935

Offerri que pinguia sunt, non macra, iubentur,

      Pinguia nempe Deo, non macilenta, placent.

Larga per hunc adipem Domini dulcedo notatur,

      Cuius per mundi climata spirat odor;

Hic pietatis adeps Christi de corpore fluxit

940

      Dum pro Iudeis supplicat ille Patri.

 

De carnibus et corio et fimo

Cumque fimo uituli carnes coriumque cremantur,

      Que, cum uilia sint, uilia nulla notant:

Carnes uerba Dei signant, que pinguia corda

      Reddunt; est corium littera grossa foris,

945

Suntque fimus Christi conuicia, probra, dolores,

      Et tamen hic fimus crimina nostra lauat.

 

Vnum quoque arietem, super caput eius
manus imponent Aaron et filii eius

Vnus post uitulum ueruex occiditur, Aaron

      Imponente manus progenieque sua.

Cum Christi mortem uitulus ueruexque figurent,

950

      Rem uariando tamen distat uterque sibi:

Signatur uitulo mors que fuit in cruce Christi,

      Cum surgens ultra noluit ille pati;

Victima ueruece signatur que datur are,

      Quam modo presbyteri uoce manuque sacrant.

 

Offeres totum arietem

955

Offertur totus aries cum Christus in ara

      Creditur oblatus, qui Deus est et homo.

Totum non offert in Christo quisquis adorat

      Absque Deo carnem uel sine carne Deum.

 

Tolles quoque arietem alterum, et cetera

Christi signantur testes ueruece secundo,

960

      Quorum grata Deo mors pretiosa fuit.

Discipuli bis sex aries fuit iste secundus,

      Post Christum quorum purpura pinxit humum;

Inde canit citharista puer, "Domino Dominorum

      Hos afferte gregum quos genuere duces."

965

Bis seni patres sunt ergo duces gregis; horum

      Proles, pro Christo qui meruere mori.

 

Si immolaueris, pones super extremum dextre auris

Assumit sacrifex de sanguine quem super auris

      Extremum dextre ponit eamque rigat.

Dextram Iudeus surdus modo non habet aurem,

970

      Quod Malchus dextra denotat aure carens.

Cui de martyribus compassio nascitur, illi

      Auris dextra manet sanguine tincta sacro.

Vltima pars auris finem denuntiat orbis,

      Quando sinistra cauens, dexter Hebreus erit.

 

De sanguine autem super altare et de oleo asperges

975

Accipe quid panis, oleum, uel lagana signent;

      Quid signet pectus, quid notet armus habe.

Nulli mensa placet sine pane, Deo nichil umquam

      Absque fide; panis denotat ergo fidem.

Vis olei sursum natat exceditque liquores:

980

      Spes est par oleo, que cor ad alta leuat.

Lagana lata notant et fratris et hostis amorem,

      Nam miserans hosti, latus habetur amor.

Pectus consilii locus est, uult te sapientem;

      Vult armus fortis te grauiora pati:

985

Hec duo presbyteris debentur, pectus et armus,

      Vt sensu uigeant et patienter agant.

 

Vestem sanctam qua utitur Aaron, et cetera

Sancta pontifices utuntur ueste diebus

      Septem, qui sancte uiuere semper amant.

 

Arietem consecrationis tolles
et carnes eius coques in loco sancto

Tolli precipitur aries, quem consecrat Aaron,

990

      Eius ut in sancto sit caro cocta loco:

Sancti sunt aries, caro sanctam signat eorum

      Vitam, quam iusti mens meditando coquit;

Nam pia mens locus est sanctus qui discutit actus

      Sanctos, inde sacro pascitur illa cibo.

 

Panes quoque qui sunt in canistro comedent
in introitu uestibuli

995

Vti post carnem debemus pane canistris,

      Vt uetus et noua lex regnet in ore tuo;

Nam lex carnalis uetus est, panis noua; pinguis

      Sensus inest illi, leniter ista sapit.

Omnia que remanent cremat ignis, namque benignus

1000

      Spiritus assumit que tibi clausa manent.

Plurima que fugiunt modo nos in fine patebunt

      Cum ueniet mane quod sine fine manet;

Tunc Sancti Flatus processio clara nitebit,

      Clarescet Geniti que genitura fuit.

1005

In manibus sanctis Aaron cognosce quod omni

      Munda sacerdoti debet Messe manus.

Signatur Christus uitulo; si mente sacramus

      Hunc memori, semper crimina nostra lauat;

Ara sacram notat ecclesiam, sine munere cuius

1010

      Nemo sacrare potest munera digna Deo.

Vngitur exterius paries, mens ungitur intus;

      Vnctio quam Moyses iussit utrumque notat.

Ecclesie lapides foris ungit episcopus, intus

      Spiritus ungit eos quos uidet esse suos.

 

Offeres agnos anniculos super altare

1015

Christum designant agni duo: tollitur unus,

      Mane cadens; dum sol occidit, alter obit.

Agnus mane fuit Christus dum ceditur; agnus

      Vespere fit dum Sol sole cadente cadit.

Mane precare Deum quod leta dies tibi plaudat,

1020

      Vespere quod tutus tempora noctis agas.

Cum simila uinum defert ad sacra minister,

      Primo Melchisedech obtulit illud idem,

Sed nos cum uinum panemque sacramus in ara,

      Hoc uerus Sanguis, uera fit ille Caro.

1025

Ex oleo simila tunso respergitur: Almus

      Spiritus est oleum, qui facit illud opus;

Qui Christi carnem matris confecit in aluo,

      Corpus in altari conficit ille Sacrum.

 

Facies altare de lignis sethim et adolebis thymiama

Fortia ligna sethim faciunt altare secundum,

1030

      Ex quo spirat odor et thymiama frequens.

Ara prior notat ecclesiam, Christum notat illud;

      Solus in hoc presul sacra parare potest.

Libera ligna sethim sunt a putredine; Christus

      Sic fuit a culpa liber et absque nota.

1035

Spina notat uox ista sethim quia spinea Christus

      In truce serta tulit, qui rosa nostra fuit.

Semper in altari uiuit spirans odor; omnem

      Sic replet ecclesiam Christus odore bono;

Flos prati, flos hic uallis, flos dicitur agri,

1040

      Assimulans uiolas, lilia, siue rosas.

Flos prati uiola, flos uallis lilia, campi

      Flos rosa uirtutum sunt tria forma trium:

Dicitur hinc humilis, hinc candidus, hinc rubicundus

      Esse Iesus, sicut in Salomone legis.

1045

Adueniens humilis, uiolam se monstrat; adequat

      Lilia, labe carens; fit moriendo rosa.

Extitit altaris quadrangula forma, figurans

      Quod Christus stabilis et petra firma fuit.

Surgit in excelsum cubitis altare duobus,

1050

      Nam fuit in christo cum Deitate caro;

Tenditur in latum solo cubito quia solam

      Gestat Personam qui Deus est et homo;

Eius mensura sunt tres cubiti quia Christus

      Cum Patre, cum Flatu creditur esse Deus.

1055

Auro purgato nitet hoc altare coruscum,

      Nempe docet Christo naufraga corda trahens;

Ipse potest dici non aureus esse sed aurum,

      Non solum sapiens immo Sophia Patris.

Formam retis habens, crates lex est noua, mundi

1060

      De pelago christo naufraga corda trahens;

Centum tres quinos decies pisces tulit illud,

      In dextra missum parte, iubente Iesu.

 

Faciesque coronam per girum et anulos

Aurea circumdans altare corona coronam

      Christi designat, qua Pater ornat eum;

1065

Non aurum, non argenteum, non ista metallum,

      Sed lux uera, manens gloria, summus honor.

Quod retro designans ostendit circulus auri,

      Aureus esse notat anulus illud idem.

Prelatos fortes per uectes accipe fortes,

1070

      Qui Christi forte nomen ubique uehunt.

 

Ponesque altare contra uelum, et cetera

Contra, non intra, uelum stans, ara figurat

      In mundum Christum uerba pluisse palam.

Illic offerri mixtum thymiama uetatur:

      In Christo uitii mixtio nulla fuit.

1075

Christus in altari quasi scriptus cornibus heret

      Si super .X. sedeat curua titella breuis;

Si legis hoc scriptum, cognosces in cruce Christum:

      Cornua quatuor .X. littera sola gerit;

Quatuor inde crucis signatas accipe partes

1080

      Dum pro Iudeis in cruce, Christe, rogas.

 

 

Exodi liber septimus

 

Locutus est Dominus ad Moysen dicens:
quando tu summam, et cetera

Hec loquitur Moysi Deus ut summam sibi tollat

      Iudaice plebis et sua uerba serat.

Bis quinis obolis culpas mundare iubentur:

      Mundaris legis iussa tenendo decem.

1085

Vnum fers obolum si non occideris ullum;

      Binos, non mechans; tres, mala furta cauens;

Sic currens, quot iussa tenes, obolos tot habebis,

      A culpa quorum munere mundus eris.

Hec ad mensuram templi dare quisque iubetur,

1090

      Nam solet in templo iussio dena legi.

 

Diues non addet ad medium, et pauper nil minuet

Ad medium sicli diues nil addere querat,

      Nec pauper minuat; lector utrumque notet:

Diues nil addit si iussa decem bene seruans,

      Et legat et teneat omne quod illa notant;

1095

Nil minuit pauper quia, si delinquit in uno,

      Tanquam cunctorum dicitur esse reus.

 

Locutus est Dominus ad Moysen: facies labrum eneum

Precipit hinc ex ere labrum fieri Deus,

      In quo Aaron cum pueris se lauet eius aquis:

Labrum baptismum notat in quo quisque fidelis

1100

      Mersus et ablutus, crimina cuncta lauat.

Denotat es uocis sonitum quia quisque fateri

      Debet in ore fidem, quem sacra mundat aqua;

Sufficit infanti simplex responsio testis,

      Sed crescens teneat noce uel ore fidem.

1105

Vel lacrimas aqua denotat hec, ut siquis ad aram

      Accedat culpas fletibus ante lauet.

 

Locutus est Dominus ad Moysen: sume tibi aromata

Precipitur Moysi quod aromata sumat, inungat

      Inde sacerdotes sanctificetque Deo.

Vt fiat prudens, iustus, fortis, moderatus

1110

      Presul, uel maior uel minor, ista docent.

His iungas oleum, quod Sanctum Pneuma figurat;

      Ad plenum Sancto Pneumate sanctus eris.

Hoc oleo, testante Dauid, Christus fuit unctus,

      Vnguine letitie cum Pater unxit eum.

 

Caro hominis non ungetur ex eo

1115

Non ungentur eo carnes hominis quia Sancti

      Flaminis unguentum carnea corda fugit.

Lege sacerdotes regesque iubente dicabat

      Vnctio legalis; lex noua complet idem.

Non unguntur eo qui culpam Simonis equant,

1120

      Qui uendunt uel emunt, non sacra gratis habent.

 

Ob hoc exterminabitur de populo Dei

Exulat hic de plebe Dei, qui peccat in istis:

      Tales excludit Christus ab ede sacra.

 

Hactenus de unguento; dixitque Dominus: sume tibi aromata

Verba noue legis species et aromata signant,

      Ex quibus in mundo spirat amenus odor;

1125

Paulus in his sapiens fuit unguentarius, eque

      Singula dispensans et bene scripta tenens.

 

In eo, inquit, loco apparebo tibi

In quo se dicit Deus apparere, beatos

      Scripture libros exprimit ille locus.

 

Tales compositiones non facietis in usus uestros

Non talis uestros confectio fiat in usus,

1130

      Vt tua non queras sed lucra sola Dei.

 

Locutus est Dominus: ecce uocaui te ex nomine Beseleel

Beseleel sonat umbra Dei Christique figurat

      Discipulos, quorum nos documenta tegunt;

Nostros istorum doctrina refrigerat estus

      Et uelut umbra Dei nos recreando leuat;

1135

Hos ueluti proprios ex nomine, Christe, uocasti,

      Per quos ecclesie stat solidata domus.

Forma tabernaculi, candelabri decus, arche

      Laus, mense species - singula scripta patent.

 

Locutus est Dominus: dic filiis Israel ut sabbata mea etc.

Ecce uide quod ait Moysi Deus: "Vt mea seruent

1140

      Sabbata Iudei, uoce iubeto mei."

Sabbata non seruat qui non a crimine cessat;

      Sabbata custodit qui bona semper agit.

Sabbata cum dicit mea, non intellige festa

      Iudei sed opus iusti iustitiamque Dei.

 

Completis huiusmodi sermonibus

1145

Fine dato uerbis, lex est data, consita petris,

      Saxea Iudeis corda fuisse notans.

 

Videns autem populus quod moram faceret

Plebs mirata moras Moysi, consurgit in Aaron,

      Acriter insistens formet ut ille deum,

Qui precedat eos, cui credant, cui sacra prestent,

1150

      A quo responsum consiliumue petant.

Sexus feminei spoliantur inauribus aures;

      Hoc Aaron auro format in igne bouem.

Dat sacra plebs, comedit, bibit, et post pocula ludit,

      Plectra mouens inde psallit et inde salit.

1155

O sceleris grauitas! Hominumque bouumque Creator

      Spernitur, et ficto dant holocausta boui.

Aurum diuino quisquis preponit honori,

      Supplicat hic auro thurificatque boui.

Sic Deus ad Moysen, "Tua plebs peccauit; adorant

1160

      Quem fecere deum, dedecus immo meum l

Est tua, non mea, plebs quia non credit michi, signa

      Pristina nec recolit nec mea sacra colit;

Ergo meum noli precibus retinere furorem,

      Vt mea uipeream deleat ira tribum."

1165

Supplicat ille tamen et motum detinet ire,

      Sedauitque Deum uox lacrimosa precum.

Quos habeat fructus supplex oratio iusti,

      In precibus Moysi quisque notare potest.

Descendit Moyses, tabulis infixa duabus,

1170

      Scripta Dei digito, iussa beata ferens.

Aure choros populi ludentis percipit, iram

      Concipit, os uituli conspicit, inde fremit;

Excussit tabulas, excussas fregit, abegit

      Fractas; in uitulum seuit eumque rapit,

1175

Comminuit, commiscet aquis, potum dat Hebreis,

      Exeat ut fedus per loca feda deus.

Denotat hic auri cor Hebrei potus auari,

      Qui sitiens aurum, primitus ecce bibit.

Consonat hoc crassi titulo: "Quod corde sitisti

1180

      Viuens, hoc aurum mortuus ore bibis."

Hebrei tradunt Moysen fecisse quod audis

      Vt sciret solos hac ratione reos,

Nam rutilans auro monstrabat barba nocentes,

      Dum patulo latices fluminis ore bibunt.

1185

Aurum quod fudit Aaron descendit eorum

      In barbas tantum qui coluere bouem.

Nequitie plumbum barbe monstratur in auro,

      Et culpe pondus aurea barba docet.

Horum uiginti tria milia deuorat ensis,

1190

      Et cruor effusus consecrat arma Leui;

Stirps collecta Leui statuit supra femur ensem,

      Ac homines cedens, non homicida fuit.

Carnis amor femur est, gladio doctrina notatur,

      Doctores signat plebs animosa Leui.

1195

Imponit doctor gladium femori quia molli

      Preponit carni fortia uerba Dei;

Recte doctores facto signantur in illo,

      Ecclesie gladio qui mala summa secant.

Qui scelus ulcisci studet ex pietate malosque

1200

      Conuertit, Domino consecrat ille manus.

"Plebs peccauit," ait Moyses. "Dimitte reatum

      Vel me de libro, Rex bone, tolle tuo."

Mens Domini liber est, que iustos continet omnes,

      Hos retinens scriptos qui bona semper agunt.

1205

Crimina mortis habens, de libro raditur isto

      Si lacrimis prauum radere nolit opus.

Cum dicat "dele," non se tamen esse ueretur

      Delendum Moyses, crimina nulla gerens.

Non iram Domini presens bouis ultio sedat;

1210

      Penas in mundi fine minatur adhuc.

Sic Dominus Moysi, "Descende; tuos meus ibit

      Angelus ante greges ad loca plena fauis;

Non ibo, non ascendam, quia nescia duram

      Flectere ceruicem plebs michi dura manet."

1215

Plebs, hoc audito sermone, gemendo querelas

      Excitat, undosis fletibus ora rigat.

Rursus ait Dominus, "Semel adueniens simul omnes

      Perdam; nudentur cultibus ergo suis."

Aduentum Christi notat hic aduentus utrumque,

1220

      Cum deleta fuit plebs inimica Deo:

Lex perit in primo cum Titus delet Hebreos;

      Destruet in mundi fine gehenna reos.

Letos deponunt cultus, et ueste doloris

      Induitur populus ad loca montis Horeb.

1225

Coruum signat Horeb; bene congruit ille dolenti:

      Iste colore niger, ille dolore niger.

 

De extensione tabernaculi

Inde tabernaculum procul extra castra tetendit

      Legifer, ostendens hinc procul esse Deum,

Nam uelut in psalmo puer est citharista locutus:

1230

      "A peccante procul dicitur esse salus."

Culpa quidem longe facit esse Deum, prope uirtus:

      Displicet ista Deo, placat et ista Deum.

Grande tabernaculum quod Beseleel fabricauit

      Non erat hoc; aliud esse putatur opus.

1235

Federis est istud, in quo Dominum prece tangit

      Legifer ut populum federet ille Deo.

Hic Deus apparens nubisque columpna figurat

      Velatum carnis nube uenire Deum.

 

Cum reuerteretur in castra, Iosue manebat in tabernaculo

Cum foris egreditur Moyses, Iosue manet intus:

1240

      Christus in ecclesia sic sine fine manet.

 

Dixit Moyses ad Dominum: precipis ut educam
populum istum, et indica michi quem missurus es
cum dixeris: noui te ex nomine

Audierat Moyses, "Tecum meus angelus ibit;"

      Nunc petit ut melius indicet illud ei.

Genti cuique suus custos datur angelus; hinc est

      Quod gens Iudee sub Michaele iacet.

1245

Nemo nisi Michael adiutor in omnibus istis

      Extitit: in libris hoc Danielis habes.

 

Noui te ex nomine

Hunc Deus agnoscit ex nomine quem sibi gratum

      Efficit et dignum reddit amore suo.

 

Ostende michi faciem tuam.
Et Dominus: facies mea precedet te

Qui gressu morum sequitur quo uult Deus, illum

1250

      Precedit uultus auxiliumque Dei.

 

Dixit Moyses: si tu non ipse precedas, non educar nos

"Nullos celestes nobiscum mitte ministros;

      Tu sis Dux, tu Rex, tu Via, tuque Comes."

 

Et ait: ostende michi gloriam tuam

"Quod petis, O Moyses, uiuenti non datur ulli;

      Post uitam dabitur uisio talis ei."

 

Respondet: ego ostendam omne bonum

1255

Omne bonum summumque bonum mercesque bonorum

      Est Deus; hec confert uisio sola Dei.

 

Miserebor cui uoluero

"Ne pro plebe rogas, cuius cor te latet; eque

      Iudico; non clemens huic ero, corda scio;

Huic pius, huic dulcis, huic clemens, huicque beatus

1260

      Efficiar mundo qui michi corde placet."

 

Ecce, inquit, locus apud me; stabis supra petram.
Cumque transibit gloria mea, ponam te in foramine petre,
et uidebis posteriora mea

Terga suprema Dei cerni concessa supremum

      Designant tempus quo petra Christus adest.

 

In foramine petre

Petra forata fuit quia clauis Christus et hasta

      In cruce transfixus, uulnera quinque tulit.

 

Precide, ait Deus, tibi duas tabulas

1265

Prime franguntur tabule; fractura priorum

      Signat quod fuerit lex quasi fracta uetus.

His tabulis quas non lesit fractura notatur

      Lex noua, que Christi firma uigore manet.

 

Qui reddis iniquitatem patrum filiis

Ramos corrumpit radix, uitiumque paternum

1270

      Redditur in pueros et facit esse reos:

Culpa prioris Ade nascentes uulnerat omnes

      Donec sanet eos unda Sequentis Ade.

 

Videntibus cunctis faciam signa que non sunt uisa

Que sunt signa quibus non illustrauit Hebreos

      Illa Dei uirtus, illa timenda manus?

1275

Signa decem Pharao tremuit, siccum mare fluctus

      Siccari stupuit, pro dape manna pluit,

Pauit eos ueniens austro perflante coturnix,

      Rupem dirumpens petra fluenta dedit.

Ergo, quod est signum quod uisum non erat? Illud

1280

      Certe quod Dominus querere iussit Achaz:

"Propterea signum Dominus uobis dabit: 'Ecce

      Virgo concipiet, Emmanuel pariet.'"

Hec Dominus docuit ut Hebreus uerba notaret

      Vtque fidem signo uirginis ille daret.

 

Non apparebis uacuus in conspectu meo

1285

Ante Deum uacuus nemo ueniat, quia nullus

      Expers uirtutis debet adesse Deo.

 

Sollempnitatem hebdomadarum

Septima lux celebris, hebdomada septima festis

      Insita, festiuus septimus annus erit;

Multiplicatus item per septem septimus annus

1290

      Precipitur populo, lege iubente Dei.

 

Tribus temporibus anni

Pascha sacrum primo, Pentecostenque secundo,

      Festa Tabernaculi tertio iussa coli.

 

Moratus est Moyses quadraginta diebus

Stando quater denis Moyses in monte diebus,

      Cornutus rediit, scripta secunda ferens;

1295

Promebat radios facies cornuta nitentes,

      Nec poterat tantum turba uidere decus.

Internum sensum faciei gloria signat,

      In quo Iudeus figere corda nequit.

Stante super faciem Moysi uelamine simplex

1300

      Littera signatur, quam synagoga tenet,

Sed nos abstersa caligine mystica legis

      Cernimus, in nobis sol sine nube nitet.

 

Omnes uiri et mulieres obtulerunt dona

Feminei sexus deuotio siue uirilis

      Offert sponte suum munus in edis opus:

1305

Infirmas mentes muliebria dona, uirorum

      Munera iustorum fortia facta notant.

 

Armillas, inaures, anulos, dextralia, uas auri,
iacinctum, purpuram, coccum, byssum, pilos caprarum

Fortiter astringens fortes armilla lacertos

      Fortis doctoris forte figurat opus.

Si uerbo Domini quis obedit, prebet inaurem,

1310

      Implens deuoto corde quod aure capit.

Anulus archani signat signacula uerbi,

      Non debemus enim cuique profunda loqui.

Ornamenta manus dextre, dextralia dextros

      Insinuant actus, nulla sinistra notant.

1315

Vas auri mens est sapiens, spes summa iacinctus,

      Iustitie uirtus purpura, coccus amor,

Byssus munda caro, capreque pili, quibus asper

      Texitur ornatus, aspera uita patrum.

Hoc domus ecclesie splendore coruscat et instar

1320

      Pauonis uario picta colore micat.

 

Ecce uocauit Dominus Beseleel ex nomine
de tribu Iuda filium Huri, Oliab quoque etc.

Beseleel sonat umbra Dei, protectio patris

      Est Oliab: doctos signat uterque uiros;

Doctor quippe Patris Summi protectus ab umbra,

      Semper in ecclesia uerba sacrata docet.

1325

De Iuda trahit ille genus, de Dan genus iste,

      Nec res doctori dissonat ista bono:

Iudas nempe sonat confessio, iudicium Dan:

      Predicat ista duo doctor ubique bonus.

 

Postquam completa sunt omnia etc.

Omnibus expletis Domini descendit ibidem

1330

      Gloria, celesti nube tegente domum.

Tempore lucis adest illic presentia nubis;

      Tempore noctis adest splendidus ignis ibi.

Lux uitam iusti, nox uitam signat iniqui,

      Nubes blanditur, terror in igne manet,

1335

Nam Deus est blandus iustis et durus iniquis;

      Hos in nube leuat, hos Deus igne cremat.

Sed pietas Christi nos igni subtrahat isti,

      Crimina nostra lauet, nos super astra leuet.