Hec sunt uerba quibus Moyses instruxit Hebreos,

      Et uelut altera lex dicitur istud opus.

Iste liber repetit quod narrant quatuor: illi

      Dant proprias causas, iste reuoluit eas;

5

Et tamen existunt ibi quedam mystica, quorum

      Doctoris studio pauca referre uolo.

Hoc nomen Deutronomium lex esse secunda

      Dicitur, et legem denotat illa nouam.

Porro quod a Moyse legislatore diebus

10

      Scribitur undenis mystica forma fuit:

In Domini lege notat istud plebis Hebree

      Lapsum, nam numerus transilit iste decem.

Inde nota quid designent deni quater anni

      In quibus Hebreos multa flagella premunt:

15

Temporis istius cursus signatur in illis,

      In quo Christicolas pena laborque terunt,

In quo nos uexat dolor et temptatio, donec

      Penas excludant premia digna graues.

Illorum uestes attriuit nulla uetustas,

20

      Nec tegumenta pedum sordida fecit iter:

Nostra notatur in his caro, que mortalis habetur,

      Quam non corrumpi uita beata sinet.

Hec sunt uerba Dei quibus aures pauit Hebreas

      Legifer et populo iussa beata dedit.

 

Non plantabis nemus iuxta altare

25

Vicinum nemus altari plantare uetaris;

      Talia ligna prope non amat ara Dei.

Silue ligna nitent foliis sed sunt sine fructu;

      Vt pascant oculos, hec ibi plantat homo:

Gentiles signantur in his, qui uerba colorant,

30

      Qui pascunt aures, aurea dicta serunt,

Verbis frondescunt, sed non est fructus in actu,

      Simplicium mentes dulce loquendo mouent.

Sed templum Domini tales excludit, abhorret

      Verborum phaleras, uerba polita fugit;

35

Est simplex uerbum fidei custodia nostre,

      Namque sub eloquii melle uenena latent.

 

Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo

Ex toto corde Dominum tu dilige, tota

      Ex anima; similis sit tibi fratris amor:

Gignit quippe Dei dilectio fratris amorem,

40

      Et diuinus amor fratris amore uiget.

 

Dabo pluuiam terre uestre temporaneam et serotinam

Est tempestiuus datus imber cum synagoge

      Primo dedit legis saxea scripta Deus;

Sero dedit pluuiam sub mundi uespere Christus,

      Nascens in terris, aurea uerba pluens.

 

Circumcidite preputia cordis uestri

45

Pelliculam tollit de carne libidinis, actus

      Prauos extirpans illecebrasque cauens;

Pelliculam tollit de corde, superflua tollens

      Ex animi uoto, turpia nulla uolens.

 

Non arabis in primogenito bouis,
et non tondebis primogenita ouium

In primogenito bouis agros nullus arabit,

50

      Et primogenitum non sibi tondat ouis.

Est primogenitum bouis actio sancta iuuente,

      Prima uel incipiens, non bene firma manens;

Tunc terram cordis alieni uomere lingue

      Scindere non debet, nam nouus extat adhuc.

55

Sic neque tondet ouis primogenitum, quia prudens

      Non oculis hominum debile monstrat opus;

Nam quasi tondet oues in primo uellere, nolens

      Tegmine secreti facta priora tegi.

 

Non apparebis in conspectu Domini Dei tui uacuus

Apparet Domino uacuus qui nec meditatur

60

      Que Domino placeant, nec loquitur nec agit.

 

Iuste quod iustum est exequeris

Exequitur iuste rem iustam qui bene causas

      Non zelo nummi iudicat, immo Dei.

Ad siluam cum fratre ineas cum de uitiorum

      Silua cum socio congrua uerba seris;

65

Simpliciter ligna cedis cum facta reorum

      Simpliciter resecas intuituque pio.

Signatur lingue correptio facta securi,

      Sed fugit illa manum cum fugit ista modum;

Prosilit e ligno ferrum cum sermo seuerus

70

      Ex castigantis prosilit ore uiri;

Proximus hinc moritur quia uerba seuera pauescens,

      Fratris mens odium concipit inde nouum;

Et mors est odium, sicut scriptura fatetur:

      "Qui fratres odit est homicida sui."

75

Sed qui ligna secat et uicinum necat urbes

      Tres petat ut possit uiuere tutus ibi:

Sic fera uerba loquens sociumque necans ad amorem

      Spemque fidemque, quibus uiuere possit, eat;

Nec reputatur ei sermonis culpa seueri

80

      Si spes adsit ei, siue fides uel amor.

 

Non arabis cum boue et asino simul

Cum boue si socies asinum, non campus aretur:

      Hic doctos, fatuos denotat ille uiros;

Doctus cum fatuo non spargat semina uerbi,

      Ne bona que docet hic destruat huius opus.

 

Non indues uestem lana et lino contextam

85

Lana cum lino que sit contexta duobus,

      Non facias uestem nec potiaris ea:

Huic uesti par est ypocrisis; hanc duo texunt,

      Extera simplicitas interiorque dolus;

Sub grossa lana linum subtile tenetur;

90

      Simplicitas uultus corda dolosa tegit.

Tecum paxillum gere, terram perfode, uentris,

      Purgamenta tege: lex uetus ista iubet.

Instar paxilli fodiens compunctio mentem

      Velat quod fede mens meditata fuit.

95

Hec uia qua pergis est huius semita uite;

      Hanc didicit uiuens carpere quisque uiam.

Nidus auis tellure iacens uel in arbore pendens

      Historiam signat, que duo iussa docet:

Nidus humo recubans actiue iussio uite,

100

      Nidus in arbore stans est speculantis opus.

Oua parens pullosque fouens est littera simplex,

      In se uim sensus spiritualis alens;

Dum quedam plene loquitur, profert quasi pullos;

      Dum quedam sub spe disserit, oua fouet.

105

Non teneas matrem sed eam patiaris abire,

      Pullos captiuos absque parente tenens:

Littera quippe iacens debet quandoque relinqui,

      Et debes que sunt mystica mente sequi.

Cum legis Egyptum quia fraus spoliauit Hebrei

110

      Argento, uasis, diuitiisque suis,

Ex hoc uerborum nido debet remoueri

      Mater, sed proles est retinenda tamen.

Est tibi sensus in his querendus mysticus, illud

      Quid notet argentum, uasa quid illa notent.

115

Argentum linguas, doctrinam uasa figurant

      Aurea; mundani talia sepe gerunt;

Hec ex Egypto presenti diripe quando

      Videris ad mores ista ualere bonos.

Tempore sic longo tibi uita datur quia sensus

120

      Mysticus eternos dat sine fine dies.

Copulat uxorem sibi uir cum quilibit actus

      Terreni curam suscipit hancque colit.

Sed si quid fedum uir uiderit, ille libellum

      Discidii dat ei sicque relinquit eam:

125

Sic mundi curam, cum fedos uiderit eius

      Actus, despiciens iure relinquit homo,

Et uelut uxorem uir ab ede relinquit, amorem

      Sic fedum prudens cordis ab ede fugat.

 

Non accipies loco pignoris superiorem
et inferiorem molam

Auferri prohibet pro pignore iussio legis

130

      Vel sursum positam suppositamue molam:

Pignore signatur confessio nostra; timorem

      Exprimit inferior, spem mola summa notat;

Nam sua presbytero quisquis peccata fatetur

      Spem uenie teneat iustitieque metum.

135

Vxorem fratris qui prole carens obit eius

      Accipiat frater et pueros det ei:

Frater defunctus Dominus Iesus est homo factus

      Ac hominum frater, passus amara necis;

Hic est defunctus quasi prole carens quia plenum

140

      Iustorum numerum non generauit adhuc.

Istius frater est doctor quisque fidelis,

      Ecclesie curam qui sapienter agit.

Qui Christo nolens ex illa gignere natos

      Conspuitur; mulier eius in ora spuit,

145

Nam quisquis doctor fructum non reddit habetur

      Vilis in ecclesia ludibrioque datur;

Pes unus nudatur ei fratris quia curam

      Non gerit et soli uult bonus esse sibi.

 

Suxerunt mel de petra et oleum de saxo durissimo

Quod petra mel peperit oleumque refudit Hebreis,

150

      Non habet hoc scriptum pagina tota uetus;

Mysticus est igitur sensus querendus in istis;

      Nostrum non recipit littera nuda stilum.

Est petra Christus homo, mel sunt miracula Christi,

      Spiritus est oleum Sanctus in igne datus:

155

Mollis petra dedit mel dum Christus radiauit

      Viuus adhuc signis eloquiique fauis;

Sed petra firma dedit oleum dum Nostra resurgens

      Vita Sacri Flatus munera larga pluit.

Quosdam peruersos ferit hec sententia, quorum

160

      Incipit hic pena, post sine fine manet;

Ignis edax terram uorat et nascentia terre

      Quando libido cremat corpus opusque bonum.

 

Ego occidam et uiuere faciam, percutiam et sanabo

Occidens et uiuificans Deus esse refertur,

      Percutit et sanat, nec feriendo necat;

165

Sepe ferit carnem diuini mucro flagelli,

      Vulnerat, et mentis fit dolor iste salus;

Carnem percutiens occidit crimina, mentes

      Sanat, uirtutes uiuificans in eis.

 

Et gladius meus deuorabit carnes

Mucro Dei carnes comedit, sententia cuius

170

      Vltima carnales igne uorante cremat.

 

In dextera Domini ignea lex

In dextra Domini lex ignea dicitur esse:

      Exprimit electos dextra, sinistra malos;

Ergo Dei dextre datur ignea lex quia sanctas

      Mentes diuinus concremat intus amor.

175

Ornamenta pedum scriptura teste magistri

      Ad bona succincti uerba notare solent;

Per ferrum uirtus penetrans aduersa notatur,

      Vt sit acumen ei qui documenta facit;

Ere figuratur mens propositum bene seruans,

180

      Perdurans in idem quod bene cepit opus.

 

Non coques hedum in lacte matris sue

Ecclesie lenis correctio lacte notatur

      Matris, et est hedus turpia facta gerens;

Sed leuibus penis sordens et pessimus actus

      Non est purgendus, immo dolore graui.

 

Non abominaberis Egyptum, quia fuisti
aduena in terra Egypti

185

Non tibi respuitur Egyptius incola si quid

      De mundo tractes quando necesse uides.

Qui fugis Egyptum non eius respue ciuem:

      Legifer insignis precipit irta tibi;

Sic quamuis mundum fugias, a puluere mundi

190

      Perfecte purus non potes esse tamen.

 

Non habebis in sacculo diuersa pondera

Pondera bina fero si pro simili tibi culpa

      Impono pondus grande minusque michi.

Simpliciter licet hoc impleri iussio possit,

      Contra scismaticos hec ego dieta puto.

 

In ore duorum uel trium testium stabit omne uerbum

195

Ecce duo testes duo testamenta uocantur,

      Per que confundi scismata falsa solent;

Lex euangelii, uox Pauli, sermo prophete,

      Tres michi sunt testes, nostra stat inde fides.

 

Pauidus non exeat ad bellum

Militiam Christi nequit exercere pauorem

200

      Cordis habens, tepide que bona cepit agens;

Non ualet ad blandos amplexus ire Rachelis

      Qui piger est et iners militiamque timet;

Tales ad Liam redeant et eam sibi iungant;

      Lia sit hic pauidus qui nequit esse Rachel.

 

Non alligabis os boui trituranti

205

Lex ait: Ora boui non obtures operanti.

      Bos operans doctor est sacra uerba serens;

Alligat os illi, qui uictum denegat isti

      Quem Paulus dignum iudicat esse cibo.

Si doctor nobis animarum semina spargat,

210

      A nobis que sunt corporis ille metat.

Cum terram fueris ingressus melle fluentem,

      Quilibet hostis ibi corruat ense tuo;

Gergeseus, Amorreus, Chananeus, Etheus,

      Ferezeus, Eueus, et Iebus ense cadant.

215

He septem gentes septem sunt crimina, quorum

      De radice mali germinat omne genus.

Que sunt hec septem mortalia? Que sit eorum

      Proles? Scripturas discute; scire potes.

Ense Dei uerbi galeaque salutis et armis

220

      Iustitie gentes has superare uales.

Si mulier sedeat tibi, quam decor oris honorat,

      Quam captam tuleris uictor ab hoste tuo,

Vt tua sit coniux, radatur ei pilus, unguis,

      Et post ter denos hanc tibi iunge dies.

225

Pulchra notat mulier animam quam celicus Auctor

      Insignem, pulchram fecit et absque nota;

Si de gentili culto subduxeris illam,

      Rade pilos, ungues huic resecare stude.

Vnguis siue pilus sunt ista superflua, culpas

230

      Signant, quas debet radere sermo Dei;

Vt talem doceas animam quod falsa relinquat

      Idola, mundet eam fluminis unda sacri;

Sic illam poteris Christi coniungere membris,

      Dignaque coniugio sic erit illa tuo.

235

Ter denus numerus - ter, dena - decem sacra signat

      Et tres Personas in Deitate notat;

Namque fides et opus animam faciunt tibi gratam,

      Immo per ista duo iungitur illa Deo.

 

De quadraginta flagellis delinquentibus adhibendis

Iuxta delicti mensuram iussio legis

240

      Infert peccanti dena flagella quater.

Temporis huius iter numero signatur in illo,

      Nam mundi partes quatuor istud habet;

Qui reus est igitur homo penam temporis huius

      Sustineat donec diluat omne malum,

245

Vt sit purgatus cum Iudex uenerit; illam

      Effugiat penam, que sine fine manet.