Prologus

Post Librum de Iudicibus sacra lectio tractans

      De Regum titulis nobile ponit opus.

Sic post iudicium sequitur regnum quia primum

      Iudex Christus erit, post sua regna dabit.

5

In Libris Regum noua fit mutatio rerum:

      Eligitur Samuel cum reprobatur Heli;

Rex Dauid efficitur, Domino reprobante Saulem.

      In solo Christo transit utrumque decus:

Iura sacerdotum ueterum nouus iste sacerdos

10

      Et regum ueterum rex nouus iste tulit.

 

Monte manens Ephraim ciuis de Ramatha Sophim

      Vir fuit unus et huic Elcana nomen erat.

Elcana, qui Domini possessio dicitur, illos

      Signat quos Dominus possidet, auget, amat,

15

Quos rex uirtutum titulo uirtutis honorat,

      Qui sunt mente uiri, nil muliebre gerunt,

Qui quasi sunt unus quia non mutantur, et unum

      Mente Deum recolunt ac imitando colunt.

Monte manent Effraim quia summa petunt, quia fructum

20

      Reddunt; ista duo mons Effraimque notant.

Summum Rama sonat, Sophim speculam, quia tales

      Alta Dei querunt ut speculentur eum.

Anna, Phenenna, due soli nupsere marito;

      Hec sterilis partu, fertilis illa fuit.

25

Gratia dicitur hec, conuersio dicitur illa;

      Suscipit ista fidem, deserit illa malum;

Primo Phenenna parit quia te conuersio mutans

      Dat primos fructus ut mala prima gemas.

Post hec Anna parit quia dum peccata relinquis

30

      Dat bona facta tibi gratia larga Dei.

Anna preces fundit mendicans in prece fructum;

      Aures diuinas uox lacrimosa subit.

Concipit illa, parit; Samuel procedit ad ortum,

      Grata Deo proles, dignus amore puer.

35

Ablactat puerum mater donec puer expers

      Lactis fiat, et hunc offerat illa Deo.

Nullus quippe, nisi pueriles exuat actus,

      Iustitie fieri uictima digna potest.

Tres ducens secum uitulos modiumque farine

40

      Vasque meri portans astitit illa Deo.

Tres mactat uitulos qui lasciuos domat actus

      Et tres Personas credit inesse Deo.

Fermentum uetus emundans mens pura farina

      Exprimitur, sperans gaudia summa mero,

45

Namque merum reddit cor letum spemque figurat

      Que tibi promittit gaudia leta poli.

Compensat numeri dampnum puer unus; auaram

      Nature redimit unicus iste manum.

Que fuerat sterilis prius et confusa dolore

50

      Fit fecunda, Deo cantica leta canit:

Sic agit ecclesia; sterilis fuit ante frequentans

      Idola, nunc fructus parturit illa bonos.

Hic est ecclesie cantus quem concinit Anna:

      Ore quod illa canit, hec operando facit.

 

Cantica Anne matris Samuelis.
Exultauit cor meum in Domino

55

In Domino sperans exultat quisque fidelis

      Corde nec in mundo gaudia uana gerit.

 

Hoc cornu uere crucis inclita cornua signat,

      Que nos exaltant conciliantque Deo.

 

Vera salus, Christus te letificat; quibus hostes

60

      Expugnes ori dat sacra uerba tuo.

 

Non est sanctus ut est Dominus quia solus ab omni

      Labe fuit mundus sanctificansque reos;

Et nisi tu non est alius quia sunt nichil omnes

      Di quos mentitur aurea forma deos;

65

Et nisi tu non est fortis quia fortiter omnes

      Expugnans hostes fortia queque domas.

 

Nil altum sapiat tua mens, nil lingua loquatur

      Falsum; scit Dominus omnia corda probans.

 

In se sperantis intentio dicitur arcus,

70

      Sed Domini ualida frangitur ille manu.

Infirmi, qui sunt humiles, uirtute fruuntur;

      Hos Deus exaltat, corda superba premit.

 

Lex antiqua prius quasi pane repleuit Hebreos,

      Quos nunc ut seruos respuit esca Dei;

75

Sed plebs gentilis, ueteri que lege carebat,

      Nunc fruitur sacro pane Deique cibo.

 

Inuenies scriptum septem pueros in hebreo,

      Non plures, Annam quos habuisse ferunt;

Non tamen Anna parens peperit nisi quinque; fatentur

80

      Iudei genitos a Samuele duos.

Dum confert Anne pueros natura, Phenenne

      Mors aufert pueros; illa dat, ista rapit.

Istius lucra sunt illius dampna; Phenenna

      Amittit pueros dum parit Anna suos:

85

Sic beat ecclesia nunc plures larga bonorum,

      Et synagoga suis est uiduata bonis.

Per septem designatur perfectio sancte

      Ecclesie, que nunc perficit omne bonum.

 

Patre uolente crucem patitur uitamque resumit

90

      Christus, ad infernum tendit et inde redit.

Deicit elatos, humiles sublimat, egenos

      Ditat, fecundos rebus egere facit.

 

Est puluis tumulus; stercus, derisor Hebreus;

      Factus homo Christus pauper egensque fuit:

95

Istum de tumulo Pater excitat, erigit ipsum,

      Sordida, de manibus, O synagoga, tuis;

Vt sedeat cum principibus princeps aliorum,

      Supra discipulos regia sceptra tenens.

Cardinibus partes bis binas accipe mundi;

100

      Est orbis celum, continet ista Deus.

 

Actus sanctorum seruabit, tradet iniquos

      Nocti, non poterunt uerba superba loqui.

In uirtute sua non gens incredula uires

      Accipit, in Domini robore robur habens.

105

Aduersatur ei qui non peccasse ueretur,

      Sed miser in mundi fine timebat eum.

Ascendens celos Dominus tonuit, duodenos

      Discipulos mittens qui sacra uerba pluant;

Siue minis tanquam tonitru sic terret iniquos

110

      Ignis qui finem nescit adire mali.

 

Dominus iudicabit fines terre

Est terre finis hominis pars ultima, penam

      Cuilibet aut regni premia finis emet.

Virtutem dat eis qui mundum uicere norunt,

      Et tanquam reges se macerando regunt.

115

Christi precellens erit et precelsa potestas

      Cum sibi coniunget omnia membra simul.

Anna prophetauit que sunt predicta, figurans

      Quod iam mutari debeat ordo uetus;

Et nunc implentur in Christo singula, fructum

120

      Dum gens nostra parit et synagoga perit.

Cinctus ephod Samuel Domini studet esse minister,

      Cui paruam tunicam texuit Anna parens.

In tunica parua fidei doctrina notatur,

      Qua tenues animos gratia mater alit;

125

De lino factum per ephod caro munda notatur,

      Nam tales seruos Christus habere cupit.

 

De culpa filiorum Heli

Porro duo iuuenes, Ophni Phineesque, parentem

      Spernunt, sacra Dei nec temerare timent;

Pro quorum culpa dampnatur Heli quia ualde

130

      Impius in pueris per pia uerba fuit.

Corripuit tamen hic pueros dulcedine patris,

      Non uice pastoris nec grauitate soni:

Sic pastor qui non subiectos corripit, iram

      Summi Patris emens, carcere dignus erit.

135

Quidam uir ueniens ad Heli denuntiat illi

      Quis dolor expectet se puerosque suos.

Ipse puer Samuel Domini ter noce uocatus

      Indicat eiusdem dampna doloris Heli.

Signat uox ad eum ter facta quod ipse sacerdos

140

      Atque propheta Dei duxque futurus erat.

 

Vbi capta fuit archa Domini a Philisteis,
et multi ceciderunt de populo Israel

Inde Philisteus pugnans impugnat Hebreos;

      Adducens archam querit Hebreus opem;

Sed tulit hanc hostis, fugit Israel; occidit Ophni

      Et Phinees, populi milia multa cadunt.

145

Qui male subiectos docet, hic extraneus extat

      A Domino, quia sic nomen hebetur Heli;

Ophni, uesana conuersio, denotat illum

      Qui male conuersus ad bona nulla studet;

Est ori parcens Phinees illumque figurat

150

      Qui piger et mutus te bona pauca docet.

Vulnus Heli geminum dat nuntia fama; sagittat

      Corda dolor subitus, sella relicta caput:

Qua residebat Heli retro de sella cadit, illud

      Permittente Deo qui super astra sedet.

155

Transiit ad gentes testamentum uetus; istud,

      Quam tulerant hostes, archa notare potest;

Iura sacerdotum ueterum periisse figurat

      Mors Ophni, Phinees, quos perisse legis;

Vnius quorum coniux, uiduata marito,

160

      Tacta dolore parit et pariendo perit.

Sic post extinctum ueteris decus ordinis, hesit

      Que carnaliter hic, mox synagoga perit.

Lapsus Heli retro de sella declarat Hebreos

      Pontifices, reges, sede carere sua.

 

Vbi Philistei posuerunt archam Domini in templo Dagon

165

In templo Dagon archam posuere maligni,

      Quem pronum terre luce sequente notant;

Tunc illum tollunt, in prima sede reponunt,

      Quem pronum rursus mane iacere stupent;

Ipsum prostratum terre caput et male fractum

170

      Abscisasque manus eius utrasque uident:

Nam postquam Domini testamentum uetus istas

      Transiit ad gentes, idola uana ruunt.

Quod uani cultus opus ipsum sit resecatum,

      Abscisis manibus quisque notare potest.

175

Per caput abscisum destructa superbia primi

      Demonis exprimitur, que fit origo mali;

Finem significat opus hoc in limine factum,

      Namque solet limes terminus esse uie.

Quod dorsum Dagon confractis omnibus eius

180

      Membris inueniunt non lecte pondus habet.

Exprimitur dorso fuga, nam quicumque fugatur

      Dorsum prebet ei qui sua dorsa premit:

Sic instante noue legis uirtute fugantur

      Idola, uiuifice dant sua terga cruci.

185

Dagon, tristitie piscis, Sathanan notat, isto

      Qui natat in mundo, plurima praua serens.

Archam qui Domini captam duxere dolores

      In loca coguntur posteriora pati:

Sic qui iussa Dei suscepit et ultima uite

190

      Diligit ad penam cogitur inde trahi.

Ad mala que cauit nullus flectat retro uisus,

      Sed tanquam stercus estimet illa sibi.

Intestina patent, sequitur putredo, ruentes

      Ex agris mures dentibus illa forant.

195

Sedes pelliceas faciunt sibi qui patiuntur

      Plagas, conueniunt consiliumque petunt;

Ex auro quinque faciunt anos totidemque

      Mures, hos, illos portet ut archa Dei,

Vt tam deformis illorum plaga quiescat,

200

      Et sanent turpes splendida dona notas.

Sic qui sunt maculas per sensus quinque secuti,

      Ad ueniam ueniunt si sua facta gemant,

Si quinos sensus conuertant ad cor et intra

      Capsellam mentis dona precesque locent;

205

Et licet inuiti se conuertant, tamen illos

      Reddit deuotos gratia sepe Dei.

Et bene quinque notant urbes, que quinque figurant

      Sensus quos demon ad sua uota trahit.

Iste sunt urbes: Azotus, Gaza, Geth, Asclon,

210

      Accron. Quid monstrent nomina, lector, habe:

Nam sonat Azotus uox ista mei patris ignis:

      Inflammans sensus est pater iste Sathan.

Gaza sonat fortis, nam demon fortiter illos

      Vrget et infestat quos cupit esse suos.

215

Est Geth torcular, quia demon pocula mortis

      Exprimit iniustis luxurieque merum.

Asclon infamis rogus est, quia reddit iniquos

      Omnibus infames demonis ignis edax.

Accron tristitie doctrina sonat, quia demon

220

      Per sensus carnis nil nisi triste docet.

 

De vaccis archam Domini gestantibus

Archam gestantes superimpositam sibi uacce

      Que nulli dederant colla subacta fugo

Sanctos designant homines mundum fugientes

      Quos delictorum nullus onustat amor:

225

Pignora non retrahunt illas a tramite recto;

      Istos non reuocat ad mala carnis amor.

 

Vbi Samuel super Israel principatum accepit

Post morientis Heli casum plebs stirpis Hebree

      Subdita confidens sub Samuele fuit,

Qui pro plebe rogans Dominum fuse precis omnem

230

      Impetrat effectum, dans holocausta Deo.

Instantes tonitru Dominus perterruit hostes

      Et dare deuictos terga coegit eos.

Tunc Samuel inter Masphath ueteremque nouamque

      Auxilii lapidem ponit aitque suis:

235

"Contulit auxilium nobis hucusque Creator,

      Qui non abiecit deseruitue suos."

Vox sonat hec Masphath intentio, petra uocatur

      Auxilii Christus, quem meditando tenes,

Namque Iesum meditans intendere debet ut actus

240

      Deponat ueteres et noua facta colat.

Ad Dominum Samuel clamat; uocem Deus audit

      Et pluuiam messis tempore mittit ei.

Ros pluuie sunt uerba Iesu; sunt tempora messis

      Dum Christus gentes corda docendo metit;

245

Ecclesie sancte collegit in horrea gentes

      Adueniens Christus et sacra uerba pluens.

 

Vbi populus Israel regem sibi constitui petiit

In populo iudex Samuel permansit Hebreo

      Tempore non modico, iura tenenda docens.

Ast eius pueri, non iussa paterna sequentes,

250

      Munera ceperunt nequitiamque sequi;

Quos populus non ferre ualens sibi querit inungi

      Regem, par aliis gentibus esse uolens.

 

Saul ungitur in regem

Eligit ergo Deus ad regni sceptra Saulem;

      Vngitur hic olei rore iubente Deo.

255

Hac in parte quod est unctus signare uidetur

      Christum, cui nomen unctio sancta dedit.

Omnem precedens populum persona Saulis

      Mirantes oculos attonitosque facit:

Exprimiturque per hoc Christus, qui preterit omnes,

260

      Qui caput est nostrum, nos sua membra sumus.

Hac in parte quod est reprobatus et expulit illum

      Rex Dauid, Hebree plebis imago fuit;

Namque per aduentum Christi nascentis honorem

      Regni regalis perdit Hebrea tribus.

 

Saul pugnaturus indixit populo ieiunium

265

Iste Saul pugnare uolens ieiunia cunctis

      Indixit donec hostica colla domet,

Sed Ionathas cernens mel, uirgam tinxit in illo,

      Gustauit, uidit luce fruendo noua.

Vidit quod uetitum tetigit, non uidit ad illud

270

      Quod cecus fuerat luxque daretur ei.

Mel notat illecebram carnis, quam spernere debet

      Qui Christi miles inclitus esse cupit.

Hinc loquitur Salomon: "Meretrix habet oscula mellis,

      Et dulces stillant eius ab ore faui."

275

Vix Ionathas meruit populi prece dona salutis:

      Vix ita saluatur quem caro blanda trahit.

 

Saul pepercit Agag

Rursus bella Saul faciens Amalech premit hostem,

      Sed contra Domini iussa pepercit Agag.

Exprimit hoc factum quod nulli parcere iustus

280

      Debet peccato sed mala cuncta terat.

Rex quia predictus Domino non pronus obedit,

      Arripit hunc Domini spiritus ecce malus.

Sed si spiritus est Domini, cur est malus?

      Iste Dissolui nodus per duo uerba potest:

285

Hunc Domini monstrat ab eo data iusta potestas;

      Propter uelle malum dicitur esse malus.

 

Saule reprobato Samuel Dauid inungit in regem

Hinc Samuel Isai petit in regem Dauid ungens

      Ex olei sacro rore iubente Deo:

Iste notat Christum, quia Christus dicitur unctus;

290

      Crisma facit christum; balsama crisma creant.

Dux ouium fit rex hominum: sic a synagoga

      Transiit ad gentes Christus easque regit;

Namque lesus noster tunc est oblatus Hebreis,

      Nunc gentes pascit et dominatur eis.

295

In uariis uocum modulis cantare peritus

      Aures pascebat corde trahendo Dauid:

Ecclesiam nobis psallentem uoce sonora,

      Que uariis resonat cantibus, ista notant.

Per sonitum cithare quam tangebat Dauid ater

300

      Spiritus exibat rexque serenus erat.

Non erat in cithara uis tanta sed in cruce Christi

      Dulcisona, cuius illa figura fuit.

Ligno cum neruis extensis passio Christi

      In cruce signatur, demonis arma terens.

305

Per Dauid est factus leo preda, neci datur ursus,

      Dum predatur oues ille uel ille suas:

Est demon ursus, antichristus leo; pastor

      Ecclesie fortis Christus utrumque terit.

 

Dauid prostrauit Goliam

Exiguus magnum uicit puer ille Goliam,

310

      Nam uirtus humilis corda superba domat.

Quinque tulit lapides de flumine: quinque uidentur

      Hi lapides Moysi quinque notare libros.

Denotat hunc mundum fluuius, nam quicquid habetur

      In mundo tanquam fluminis unda fluit.

315

Torpebant uelut in fluuio lapides in Hebrea

      Plebe prius; nichil hic utilitatis erat;

Sed lex ut prosit, accessit gratia legi

      Per Christum, sine qua lex bona nulla facit.

Hic ubi mulgetur lac, collocat ille lapillos:

320

      Inde figurari gratia lacte potest.

Dat gratis mater lac, quod si forsitan absit

      Qui capiat, matri nascitur inde dolor.

Lac liquor est dulcis quod matris ab ubere stillat:

      Que datur a Christo, gratia dulce sapit.

325

Quinque ferens lapides iacit unum: quinque fuerunt

      Libri sed Christi preualet unus amor.

Hostis percussit frontem lapis hic ubi Christi

      Signum non habuit corporis ille locus.

Hoste Dauid uicto rapit huic gladium, caput eius

330

      Amputat: inde Dauid noster et istud agit;

Deque suis Sathanan prosternit quando tyranni

      Illum despiciunt suscipiuntque fidem;

Et dum uerba serunt fidei Sathananque repellunt,

      Tunc hosti ceruix scinditur ense suo.

 

Laus mulierum super Dauid

335

Dum Dauid inde redit, muliebris pompa canoro

      Plaudens concentu laude resultat ei,

Et uariis modulis insignia mille Sauli

      Conclamant regi, milia dena Dauid.

He laudes odium pariunt in corde Saulis,

340

      Nec poterat leta fronte uidere Dauid;

Callidus ergo dolis fraudes in pectore uoluit,

      Per quas priuetur uictor honore suo.

Vult ut nubat ei Michol, sua filia, centum

      Si preputia uir uictor ab hoste ferat;

345

Sed contra uotum regale dolumque maligni

      Pro centum uictor ille ducenta dedit:

Sic dum uult Christum Iudea necare, salutem

      Gentibus inde parit unde nocere parat.

Pelliculis prius ille datis ex hoste maritus

350

      Postea fit, regis filia nupsit ei:

Sic Christus gentes prius elegit quasi sponsam,

      Et post hec illi nupsit Hebrea tribus.

Gentilis populi prius est resecata libido,

      Ad fidei gremium post synagoga redit:

355

Hoc scriptura sonat quod gentiles prius intrent

      Ad Christum, post hec saluus Hebreus erit.

Gentes, Iudeos signari crede ducentis

      Pelliculis, carnem qui resecare student.

 

Saul furens visus est percutere Dauid lancea

Regius inde furor sic arsit ut in Dauid hastam

360

      Dirigeret citharam dum regit ille manu.

Declinante Dauid, non audiit hasta Saulem,

      Sed solus paries saucius inde fuit.

Quid sibi uult quod cum regem uesania torquet,

      Per citharam mulcet hunc citharista puer?

365

Rege Saule potest Iudea superba notari;

      Est humilis Christi uera figura Dauid.

Christum blasphemans dum Iudeus furit, illum

      Tanquam per citharam dulce loquendo fouet.

Est cithare cantus Euuangelii sonus: illa

370

      Regem demulcet, hic mala corda docet.

Dum citharista canit, rex hastam mittit at ictum

      Suscepit paries, nil patiente Dauid:

Sic cum dulce loquens Christus citharizat Hebreis,

      Huic inferre necem querit Hebrea manus,

375

Sed dum uiuus abit ad gentes, non nisi solam

      Duritiam uoti sauciat hasta mali.

 

Precipit Saul seruis suis occidere Dauid in domo sua

Precipit inde Saul legatis ut Dauid edem

      Seruent, hunc perimant mane, sed ille fugit;

Ingrediensque domum statuam cum pelle pilosa

380

      In lecto positam nuntia turba uidet.

Denotat illa domus Christi sollempne sepulcrum,

      Ad quod custodes misit Hebrea cohors.

Si Christum signet Dauid et perimi iubeatur

      Intra septa domus, uerba quid ista uolunt,

385

Cum non occisus sis intra septa sepulcri

      Sed sis occisus in truce, Christe Iesu?

Exprimit hoc Christi corpus, quia tollere nomen

      Christi surgentis uelle necare lesum est;

Credere nec posses in Christum si magis esset

390

      Vero custodum falsa loquela potens.

Corrupti pretio finxerunt, dum sopor instat,

      Discipulos furtim membra tulisse Iesu.

Vt Dauid occumbat, nichil egit rex: ita Christi

      Tollere non potuit nomen Hebrea cohors.

395

Offendit statua regis famulos: ita Christus

      Est lapis offendens factus, Hebree, tibi.

Denotat hoc hedi pellis quod uisus Hebreis

      Est quasi peccator qui fuit absque nota.

 

Dauid fugiens Saulem uenit ad Samuelem

Inde Dauid fugiens, regalis cuspidis ictum

400

      Deuitans, tendit ad Samuelis opem.

Turba prophetarum responsa diebus in illis

      Cum Samuele dabat, facta futura loquens.

Vt Dauid arripiant, famulos rex dirigit illuc

      Sed fieri cepit quisque propheta nouus.

405

Mittuntur rursus alii pariterque prophetant,

      Nec minus extremis gratia tanta datur;

Istos rex sequitur, qui persequitur Dauid; haurit

      Ore prophetiam, corda mouente Deo.

Nec stupeas illos linguas habuisse prophetis

410

      Consimiles et eos posse futura loqui,

Cum Baalam uates de Christo multa prophetat

      Et tamen hunc reprobum pagina sacra probat.

Ad Christum tales in mundi fine loquentur:

      "Fecimus ad nomen plurima signa tuum; "

415

Quos Christus reprobans isto sermone repellet:

      "State foris; uacui flebitis ante fores."

Iudeam sterilem potes hic signare per illos,

      Que legem gestat nec sacra uerba uidet.

 

Vbi Dauid accepit ab Abimelech panem sanctum et gladium Golie

Porro Dauid petit Abimelech, qui rite sacerdos

420

      Officii sacri munus adeptus erat.

Accipit inde sacros panes gladiumque Golie

      Tollit ab Abimelech supplice uoce Dauid.

Ista sacerdoti res mortem parturit, urbi

      Excidium postquam percipit ista Saul.

425

Sic egit Christus, qui dum declinat Hebreos,

      Transit ad electos discipulosque suos,

Cum quibus ille cibum capit, ex quibus arma Golie

      Tollit dum Sathane fortiter arma terit.

His autem, quorum lesus est in corde receptus,

430

      Induxit Sathanas uincla, flagella, cruces.

Ille Doech, regi qui nuntiat omnia, Iudas

      Proditor est, per quem mouit iniqua Sathan;

Nam postquam Christum fur prodidit ille, fideles

      Verbera ceperunt insidiasque pati.

435

Turba sacerdotum pro Christi nomine penis

      Subduntur, torti fustibus, igne, feris;

In seruos Christi tortoris dextera peccat,

      Istos excecat, hos secat hosque necat.

 

Veniens Dauid ad Achis collabatur in manibus se irruentium

Post fugiens ad Achis ne quid pateretur ab illo

440

      Cogitat, insanum se facit ergo Dauid,

Et coram multis collabi cepit eorum

      In manibus, mutans os faciemque suam,

Et procedebat regalis ad ostia porte,

      Ibat et in barbam sponte saliva suam.

445

Hac Dauid arte fruens delusit lumina regis,

      Euasit procerum uerba necisque metum.

Qualiter est nomen sonat istud Achis, synagogam

      Signans que Christum nescit eumque negat.

Exterius speciem Christi presentis Hebrei

450

      Tangebant oculo nec tetigere fide.

Coram talibus os Christus mutasse uidetur,

      Pro ueteri legis dans documenta noue,

In quorum manibus collapsum credimus, ipsum

      Affigendo cruci dum tenuere lesum.

455

Initium fidei designant ostia porte;

      Hanc docuit Christus ianua nostra prius.

Quas supra barbam legimus stillasse, saliue

      Infirmam carnem stultitiamque notant.

Stultus et infirmus gentilibus est et Hebreis

460

      Visus Saluator dum crucifixus obit,

Sed prudentior est et fortior omnibus illis

      Fortibus et doctis in patiendo crucem.

Barba, uiri signum, signat Deitatis honorem,

      Et Deitas fragili corpore tecta fuit.

 

Dauid abscidit oram clamidis Saulis in fouea

465

Vt uitam seruet, fugiens iterum Dauid antrum

      Ingreditur, faciem regis et arma cauens.

Vt uentrem purget foueam rex intrat eandem,

      Cui partem clamidis abstulit ense Dauid,

Qui latet in fouea, tegitur tellure uideri

470

      Ne ualeat, nec eum liber adire queas.

Terra caro Christi est, Deus hac in carne latebat;

      Non ideo nouit cecus Hebreus eum.

A facie regis fugit in caueam Dauid, illic

      Quippe latens non est uisus ab hoste suo:

475

Sic Christi corpus positum iacet in monumento,

      Nec fidei lumen hausit Hebreus ibi.

Rex aluum purgat, conceptum mentis Hebreus

      Dum scelus in Christum complet eumque necat.

Sic malus emisit fedum Iudeus odorem,

480

      Innocuum perimens nequitieque studens.

Hostem cum posset gladiare Dauid, scidit oram

      Vestis sed uita non spoliauit eum:

Christus non perimit cum perdere possit Hebreos,

      Sed tamen hos regni privat honore sui;

485

Abstulit his sceptri decus, hos sine rege relinquens

      Et sine pacificis et sine legis ephod.

Regnum scindendum clamidis scissura figurat,

      Quod fuit impletum, te patiente, Iesu.

Hoc alibi rursus declarat lectio Regum,

490

      Cum rursus fugeret ille timendo Saul:

Oppressi sompno subiit clam castra Saulis

      Nec tamen inuasit nec gladiauit eum,

Sed tulit hinc sceptrum regale scyphumque capacem

      Dulcis aque qui stans ad caput eius erat,

495

Cumque grauis sompnus per ocellos serperet omnes,

      Hic foris egressus culmina montis adit.

Sic dum persequitur Christum, quasi dormit Hebreus

      Duro corde manens, ad bona nulla uigil;

Non ideo Christus ueniens occidit Hebreos

500

      Sed tulit his regnum sceptriferumque decus;

Tollitur a Christo regni decus, et quasi crater

      Regius aufertur gratia legis eis.

Quod Dauid ascendit notat hoc sublime cacumen

      Quod Christus surgens uictor ad astra redit.

 

Vbi Dauid manens apud Achis infestauit Israel,
et reduxit predam quam Amalechite tulerant de Siceleg

505

Porro David tendens ad Achis regem, comes eius

      Factus et infestans Israel, arma tulit.

Mox Amalechite res que fuerant Dauid omnes

      Diripiunt; Siceleg deuorat ignis edax.

Ergo Dauid rediens Amalechitas fugat, angit,

510

      Dedecus ulcisci uel sua dampna parans.

Illic inuentus puer est Egyptius, illic

      Plebs Amalec medio calle reliquit eum;

Hunc Dauid inuentum uerboque ciboque refecit

      Ductoremque sue fecit inesse uie.

515

Sic Amalechitas sequitur, uidet hos epulantes,

      Funditus extinguit, uictor ab hoste redit.

Egrotans iuuenis Egyptius huius amator

      Est mundi, uitiis tinctus agendo malum.

Sepe relinquitur hic mundo despectus ab ipso,

520

      Fractus in aduersis, ad bona quoque piger;

Sed Dauid inuenit hunc quia noster sepe Redemptor

      Quos mundus spernit ditat amore suo.

Pascit eum sacra uerba docens, faciensque magistrum

      Tanquam ductorem preficit esse uie.

525

Hoc duce conuivas Amalechitas fugat, angit,

      Opprimit, extinguit; purpurat arma cruor.

Per tales Christus sic mundi gaudia uincit

      Quos mundus comites spreuit habere prius.

 

Samuel obiit et Saul consuluit phitonissam

His gestis Samuel dat morti debita, cuius

530

      Post obitum uexans Israel hostis adest.

Consulit ergo Saul Dominum si debeat hostem

      Vincere, sed nullum reddit ille sonum;

Mox phitonissam petit, hanc rogat ut Samuelem

      Suscitet, absconsa qui manifestet ei.

535

Demonis arte potens maga suscitat illa prophetam;

      Quod rex inquirit indicat ille sibi.

Queritur an mulier de morte uocauerit ipsum,

      An similem speciem finxerit arte sua.

Augustinus ait contingere quodlibet horum

540

      Iusto iudicio posse, sinente Deo.

His ita completis accingitur hostis in hostem;

      Bella Philisteus, Israel arma mouet.

Intra uaginam torpescere mucro recusat;

      Euomitur gladius eius ab ore foras;

545

Fit satur hostilis hostili sanguine mucro;

      Armorum pascit sanguinis unda sitim.

Regum sine ducum cristatur uertice ceruix;

      Lorice membris, lora parantur equis.

Collocat in collo clipeum miles, latus ensi

550

      Federat, astantes lanceat hasta uiros.

Accendunt lites litui, clangorque tubarum

      Turbarum turbans agmina corda mouet.

Hic tumet, ille timet; fugit hic, hostem fugat ille;

      Hic premit, hic perimit, hic ferit, ille furit.

555

Prelia Thebarum uel Troie bella nouantur;

      Militie florem demetit ensis ibi.

Paruus ibi Tydeus, ibi magnus obit Capaneus;

      Ille potens ferro, uiribus ille ferox.

Turbidus hic Turnus, audax ibi corruit Aiax;

560

      Hectore Troia caret, Argos Achille suo.

Tota Philisteis cedit uictoria; uictus

      Israel occumbit, plebs gladiata cadit.

Sanguineo stillant turgentes sanguine montes,

      Sanguine rorantur qui modo rore carent.

565

Se ferit ense Saul; se ferro percutit eius

      Armiger; Hebreus hunc ait esse Doech.

Tres regis geniti iaculorum uulnera passi,

      Aminadab, Ionathas, Melchisueque cadunt.

Hisboseth hinc aberat, quem mater fuderat anno

570

      Quo cepit fungi regis honore Saul;

Hic etiam legitur implesse decem quater annos

      Cum patris regni cepit habere decus.

Ex hoc colligitur quod per denos quater annos,

      Vt dixi, tenuit regia sceptra Saul.

575

Flesse Dauid scriptura refert de morte Saulis,

      De casu Ionathe, quos tulit una dies:

Sicque suis Christus in membris plangit eorum

      Casum, peccando qui cecidere Deo.

Gelboe siccantur montes pro morte Saulis,

580

      Et fructum perdunt et sine rore manent:

Gratia Iudeos in Christi morte reliquit,

      Et summum perdunt corda superba bonum.