Ratherius Veronensis Phrenesis

Reference basis text: P. Reid, 1984


Quid teneant intus nostri, si forte, libelli,

Cura uelit solers lectoris discere, sume.

Dat studium scriptor, socios quo uindice uero

Concutiat, sternat, releuet, confortet, adunet,

5

Soletur, recreet, animet, conformet, adornet,

Etna qui grauius tolerant, heu!, pondus, amice.

Vt sua nam stringit quemuis uexatque chiragra,

Opprimit et gibbus sidens incongrue dorso,

Maternas trux dilacerat ut belua costas

10

Extincti et uindex genitoris tentat haberi -

Haud secus interno sese infestare duello

Abiurata Deo certat plebs dente canino,

Mordendo alterutrum, consciscens impia iura

In caput et uertenda sumendum quis propriumque

15

Velle Dei curans lymphata mente laborat,

Ancillata deo paueant quo corda maligno.

Grandia parua docet stultus, dum quisque sinistra

Componit dextris, distorta et recta fatetur,

Alba nigris, quadrata rotundis, seua benignis

20

Mutauisse iuuat et carpere iusta, beare

His aduersa, uehat sibimet quo tartareumque

Confundens Nathan Domini quod munere rectum

Protulit et firmis compegit nexibus olim

Temporibus, quae quisque suis proque ordine pulchro

25

Constituit doctor debriatus nectare diuo.

Sic ruit in preceps decus et ueneratio prorsus

Ordinibus collata sacris et celitus, ac sic

Ephraim Manassen, Manasses infestat Ephraim

Debellare simul Iudam tenduntque parati

30

Agmine conserto, nullos habitura triumphos

Immemores Domini ciuilia condere bella

In sese proprium gnari et torquere flagellum;

Quos hic nostra manus intactos linquere dum non

Prestruit, auxilium tribuisse putabitur ingens

35

Afflictis, ni quis inimica mente notarit,

Dum recitat seseque magis quam nostra probarit

Ridendum cunctis merito, dum ualdius ipsi

Insanire libet, furias et cura ministrat.

Ergo potens adsit in dextera, meque uolentem

40

Syrtes cum breuibus, Scyllam seuamque Carybdim

Euitasse ferat miserens miserando iuuamen,

Inque sacras uenerandi et dogmatis ocius arcas

Inuenisse queam, prosit quod pluribus eque;

Hosce iuuando leuet, illos frenando retardet,

45

Ne uoluisse suum ualeant complesse retenti.

Ast oppressa diu peruersis legibus atque

Fessa sacerdotum magnas hoc munere turma

Concipiat uires; Domini de dogmate firmus

Murus et infractus maneat, Telesphorus ipse

50

Structum Papa pius nobis quem dixerat olim,

Ipsa cohors nullum, nisi quem fregisse ualeret,

Cuius in auxilium constructus cernitur esse,

Propulsum septis gemit. Ipse quilibet ergo

Haud dedignetur nostrum, poterit quia certe

55

Multa tulisse sibi percongrua seque iuuare,

Is nisi defuerit, curet qui talia, forte.

Nam genus hoc hominum crebrescere solibus istis

Constat quos Dominus uertat, deposco, benignus,

Prestet et oppressos grauius iam fasce leuari.

60

Dum mea iam uideor specialius edere uobis

O pars sancta uirum, Domini sors atque ministra;

Arma dedisse paro, quibus et sua iura tueri,

Et sese uestrum ualeat quis, preduce Christo,

Victorem et monstrare, malis dum perfidus illum

65

Attigerit cuneus; uincet nam mox Deus ipse,

Vincet et ipsa suo uictrix constantia recto

Semper, et haec comitata suis fautricibus omnes

Infestos, nocuos, inimicos proterat hostes,

Vincat, perturbet, mutilet, rogo, postulo, posco.

70

"Amen, sic fiat," reboent et cuncta reposco.

Parce, Deus, famulo, miserens miseresce redempto,

      Cum requie ueniam huic pie dando piam.

Nil mihi, nil quia sum tibi, sed peccasse probatur,

      Vt mactare uelit qui pecus alterius.

75

Non pecudi nam, sed Domino reus ille tenetur,

      Lex habet in terris omnibus una simul.

Tu solus ueniam, tu solus ferre medelam,

      Si parcendo uelis, mox potuisse pius.

Hinc te posco, Deus, tribuas obnixe rogatus,

80

      Liber ut astrigeras is queat ire uias.

Porthmea contempnat felix, nec cura timentis

      Dignum sorte tua torserit hunc aliqua

Lamas nec Erebi tangat nigrasque paludes,

      Cerberus absistat, Gorgona despiciat,

85

Nec Stygios innare lacus aut tetra uidere

      Tartara contingat, quem uia dextra iuuat.

Nec Chaos aut Phlegethon nigris habitacula monstris

      Sint, quae uel subeat uel subeunda fleat.

Scrupea Cocyti uideat nec tesqua, iubeto,

90

      Cui patriam celum spes fuit esse sibi.

Eumenidum thalamos creuisse negato, piorum

      Agmina conspiciat, se simul ac uideat.

Hunc uia tartarei uergens Acherontis ad undas

      Nesciat; hunc celum norit, habere uelit.

95

Nil mea te noceant incommoda, commoda multis

      Quem struxisse ferunt, qui bona sola uehis.

Conformant magnis multa et bene gesta loquuntur;

      His diuersa silent, noxia ne superent.

Quis faueas, rogito, solum nec milia uincat,

100

      Sit pergrande licet, nil, Deus, officiat.

Cunctiualens, prestare facis, ut uelle fauebit,

      Dextera nam dextras splendificante tua.

Quamuis parua scient, uanescit nempe sinistra,

      Flammiuomus Boreas disiicit ut paleas.

105

Hinc tuba terribilem sonitum insperantibus edens,

      Dum sua pro meritis premia cuique dabit,

Euasisse ferat Discedite, si negat Euge;

      Sors ea nam multos, haec habet egregios.

Ne metuas pauens, ait, o grex, complacuit nam

110

      Te solio regni nobilitasse Patris.

Felix ille tamen, concessa qui benedictus

      Sorte Venite capit, est, erit atque fuit.

Crescens nempe suus sanctorum cuncta tuenti

      Vt numerus, meritum semper et ipse fuit.

115

Hoc, Deus immense, audi, tu hoc pie munere nostrum

      Haud frustrare uelis connumeresque piis.

Impetret hoc Genitrix tua, Christe benigne, Maria;

      Exposcat cetus huic ueniam superus.

Etherias reseret ualuas Petrus atque beatus;

120

      Tum sancti occurrant suppetiasque ferant.

Sic mea te uexat, sic, o Rodberte, Phrenesis,

      Sic, inquam, felix sis, rogat, ac fueris.