Ad Guarnerium Burdonem

 

Accipe descriptam, Guarneri Burdo, salutem,

      Dirigit a Torta quam tibi nomen habens.

Nostra Pyerides te tempestate poetam

      Intonsusque sibi Cinthius instituit;

5

Musa licet silvis olim migraverit omnis

      Atque chorus montes liquerit Aonidum,

Desertae valles licet obticeant Aganippes,

      Areat et fontis copia Pegasei,

Vix licet invenias legat ut quis si qua laboras,

10

      Tu tamen arguto pollice plura canis.

Gloria praeteriit, fuerit cum multa poesis,

      Cumque lira plectrum viluit et cithara;

Conticuere fides, iam nullus adest honor illis,

      Nullae cum multae deliciae fuerint:

15

Esurias si sola tibi sit tibia cordi,

      Ipsa confisus deficies penitus.

Orpheus Euridicen imis revocabat ab umbris,

      Perdidit hanc versis respiciens oculis;

Conditur infernis iterum demersa cavernis,

20

      Reddita iam non est, fleverit ille licet;

Musica dulcedo, quasi sorbeat atra vorago,

      A superis fugiens aethere non fruitur,

Orpheus a caecis quam dum proferre latebris

      Nititur, illa magis conditur in tenebris.

25

Versibus heroicis si carmen scribere gliscis,

      Seu mavis elegis, munera nemo dabit;

Nulla feret iambus tibi praemia, nulla trocheus,

      Hircus nec tragicis iam datur ipse metris;

Aspis ut obcludit, quam Marsus praecinit, aures,

30

      Aures claudit et is qui dare quid poterit.

Sin minus urbani scurrae consueta sequaris,

      Qui non delectat sed tenet atque gravat,

Si quae protuleris minus esse decentia sentis,

      Audiat ut vulgus voce petes tremula,

35

Nec tamen adtendet recitantem, ni feriato

      Pectore nulla iecur extera cura premat.

Eximium vatem si nasci forte Maronem

      Hoc aevo dederat prospera stella Venus,

Eius iocundo si convenisset in astro

40

      Tota favens genesis, cum Iove Mercurius,

Ipse suis adsit comitatus si Maro Musis,

      Pallida ieiunis faucibus ora gerat,

Nec solum macra qua scribat egebit aluta,

      Caerula vix mandet cui rude carmen erit.

45

Scribere munificis impulsos esse patronis

      Contendunt vates, de quibus unus is est

Mantua de laetis quem Romam miserat agris,

      Regia quem recipit curia rure satum,

Factus et iste viris carissimus est generosis

50

      Et Mecenati, Pollio, necne tibi;

Caesar agros et opes et clari culmen honoris,

      Par foret illustri cuilibet ut, tribuit.

Quid Flaccus libertino genitore creatus:

      Num rus irriguum Bandusio meruit?

55

Algor in hoc hiemis, nix, fiamma, grando, pruina,

      Autunni gravitas, frigus adhuc dubium,

Fiunt epoto tolerabiliora Falerno:

      Mecenas queritur urbs quia deseritur;

Brute, tuus fuit hic civili clade tribunus,

60

      Quam renovas fuso sanguine Caesareo.

Et libertatem meruisse Terentius Afer,

      Scipio quem caepit, dicitur a populo:

Eximit hunc nodo praeclara scientia turpi,

      Perpetuat fama nobilitans celebri.

65

Te genuit Sulmo, lingua promtissime Naso,

      Quae te principibus iunxit amicicia,

Haec eadem magnae dotavit coniuge stirpis,

      Dote pudiciciae quae tibi cara fuit;

Extulit ingenii clari te Roma favore,

70

      Linguae libertas praecipitat nimia;

Exilio pulsus, non es demum revocatus,

      Arguis inde tuum nec semel ingenium;

Caucius ornasses hederae si tempora fronde,

      Non esses Getico compositus tumulo.

75

Denique num civis Cicero fuit infimus urbis?

      Lepos irrigui cui dedit eloquii

Consul uti clarus fieret patriaeque patronus,

      Romam qui sevo liberat excidio.

Livius an fama non est provectus opima?

80

      Eoi veniunt visere quem proceres;

Seque videre Titum non Romam velle fatentur,

      Cuius Titoni regna replebat amor.

Si retegas Graios arcem sibi praeripientes,

      Artibus in quinis tot numerare vales,

85

Autunni primo quot frigore deicit ulmo

      De patula Boreas inplacidus folia.

Aegiptus geometriam, prius astrologiam

      Gens Caldea suos instituit iuvenes;

Grecus arithmeticam docuit, primusque sophista,

90

      Musicus, et rethor, grammaticusque fuit.

Plurima non solum fuit his opulentia rerum,

      Eoliae celebres sed viguere duces;

Oratoris enim Demostenis auxit Athenas

      Sollers et reliquis culcius eloquium.

95

Socratis arbitrio dedit urbs se Palladis aequo,

      Ingenium cuius mite fuisse ferunt.

Magnus Aristotelem rex affectu speciali

      Phebeum Macedo numen uti coluit,

Pondera Xenocrati qui plurima miserat auri,

100

      Parcum legatis prandiolum dedit is;

Cui taxaretur peciere pecunia mane,

      "Cenula vos docuit spernere me", inquit, "eam".

Diogenem Cinicum visens in sole sedentem,

      Indigeat si quo rex petit ut petat id;

105

Cui sophus: "obsistas rogo ne mihi sole fruenti:

      Me sine sole frui, caetera tolle tibi".

Intulerat quaqua versum sapiens Plato gressum,

      Excipiebatur semper honorifice;

Nec disciplinis aderant tantum modo culti,

110

      Obsequio multi sed procerum pueri,

Partes Phitagoras quia perlustravit Eoas,

      Indagando vias multiplicis sophiae,

Adquirit longam praesumpto nomine famam,

      Postea quod summi vix meruere viri.

115

Carneades et Democritus, Solo necne Cleanthes,

      Isocrates doctus, Milesiusque Thales,

Simonides, et Crisippus, liricusque Sophocles,

      Magnus Gorgias, Pindarus, atque Bias,

Eschilus, Euripides, et Anaxagoras, et Homerus,

120

      Et plures alii quos replicare piget,

Muneribus largis tot agones sunt animati

      Ferre, tot et noctes ducere pervigiles.

At nos quae ratio mentem submittere tanto

      Cogit sudori nec pociora sequi?

125

Perstrepimus raucae passim de more cicadae,

      Quae inportuna canit, sol ubi celsa tenet,

Aera dum trepidis implens estate querelis

      Garrula formicae praecavet insidias.

Tempore vix aliquem nostro concessit honorem

130

      Disciplina viro quamlibet emerito;

Copia nunc nitidi dat sellam multa metalli,

      Nobilitas, mores, littera, nil tribuunt.

Ergo fatigaris frustra quisquis modo scribis,

      Dum nil lucraris sed magis afficeris.

135

Ocia sectari, corpus conferre quieti,

      Vivere discincte, forsitan est melius,

Indulgere cibis et lusibus atque sopori,

      Condita fictilibus vina probare cadis.

Censebat spurcus vivendum sic Epicurus

140

      Esse docens summum dulcia quaeque bonum,

Quique voluptatem praeponens utilitati,

      Seduxit blandis asseculas monitis.

Non sequimur sectam sed nos hanc perniciosam,

      Mundi qui fugimus illicis illecebras,

145

Angustus callis quos ducit ad atria caeli

      Quique bonum summum novimus esse deum.

Ocia vitamus quia sunt studiis inimica,

      Ocia proposito sunt inimica bono,

Hostis ne laqueus mentem laqueet feriatam,

150

      Hamo ne fiat saucia vulnifico,

Occupet hanc sceleris ne sordida passio turpis,

      Virtus marcescat, pullulet et vitium:

Scribimus idcirco, stabilimus cor meditando,

      Inflari mentem ne velit opprimimus.

155

Denique vis animae, subtili fota calore,

      Cogitat aut lucem iugiter aut tenebras;

Nulla quies illi dederis nisi membra sopori,

      Nec cohibere vales si cohibere velis.

Esse nec infitior quos laudis inepta cupido

160

      Instiget variis scribere multa modis:

Nos nec gloriolas vulgi captamus inanes,

      Ostendi tenso nec cupimus digito.

En mihi scribendi fuerit quae causa retexi,

      Invidiae rodi dente timens opico.

165

Si vis mitto tibi, quoniam nuper peciisti,

      Libros digessi quos memorabilium.