Pars I Praeludium

 

Gentilitas cum rege Babilonis

Deorum immortalitas

Est omnibus colenda,

Eorum et pluralitas

Vbique metuenda.

5

Stulti sunt et vere fatui,

Qui deum unum dicunt

Et antiquitatis ritui

Proterve contradicunt.

Si enim unum credimus

10

Qui presit universis,

Subiectum hunc concedimus

Contrarie diversis,

Cum hinc bonum pacis foveat

Clementi pietate,

15

Hinc belli tumultus moveat

Seva crudelitate.

Sic multa sunt officia

Diversaque deorum,

Que nobis sunt indicia

20

Discriminis eorum.

Qui ergo tam multifariis

Vnum dicunt preesse,

Illorum (unum) contrariis

Est affici necesse.

25

Ne ergo unum subici

Contrariis dicamus

Et his divinam affici

Naturam concedamus,

Ratione hac decernimus

30

Deos discriminare,

Officia quorum cernimus

Ab invicem distare.

Sinagoga cum Iudeis

Nostra salus in te, Domine:

Nulla vite spes in homine.

35

Error est in Christi nomine

Spem salutis estimari.

Mirum si morti subcubuit,

Qui vitam aliis tribuit.

Qui se salvare non potuit,

40

Ab hoc quis potest salvari?

Non hunc, sed qui est Emmanuel,

Deum adorabis Israel.

Ihesum sicut deos Ismahel

Te iubeo detestari.

Ecclesia

a1

[Adesto sancta trinitas,

a2

Par splendor una deitas,

a3

Qui exstas rerum omnium

a4

Sine fine principium.

a5

Te celorum milicia

a6

Laudat, adorat, praedicat,

a7

Triplexque mundi machina

a8

Benedicit per singula.

a9

Assumus et nos cernui

a10

Te adorantes famuli.

a11

Vota precesque supplicum

a12

Hymnis iunge celestium.

a13

Vnum te lumen credimus,

a14

Quod et ter idem colimus,

a15

Alpha et o quem dicimus,

a16

Te laudat omnis spiritus.

a17

Illumina cor hominum,

a18

Absterge sordes mencium,

a19

Resolve culpis vinculum,

a20

Everte moles criminum.

a21

Laus patri sit ingenito,

a22

Laus eius unigenito,

a23

Laus sit sancto spiritui,

a24

Trino deo et simplici!]

His qui eam secuntur

45

Hec est fides, ex qua vita,

In qua mortis lex sopita,

Quisquis est, qui credit aliter,

Hunc dampnamus eternaliter.

 

 

Pars I Ludus de Imperatore

 

Imperator

Sicut scripta tradunt hystoriographorum,

50

Totus mundus fuerat fiscus Romanorum.

Hoc primorum strenuitas elaboravit,

Sed posterorum desidia dissipavit.

Sub his inperii dilapsa est potestas,

Quam nostre repetit potentie maiestas.

55

Reges ergo singuli prius instituta

Nunc Romano solvant inperio tributa.

Sed quod in militia valet gens Francorum,

Armis inperio rex serviat eorum.

Huic, ut hominium cum fidelitate

60

Nobis in proximo faciat, imperate.

Legati

Salutem mandat Imperator Romanorum

Dilecto suo inclito regi Francorum.

Tue discretioni notum scimus esse,

Quod Romano iuri tu debeas subesse.

65

Vnde te repetit sententia tenenda

Summi imperii et semper metuenda.

Cuius ad servitium nos te invitamus

Et cito venire sub precepto mandamus.

Rex Francorum

Historiographis si qua fides habetur,

70

Non nos imperio sed nobis hoc debetur.

Hoc enim seniores Galli possederunt

Atque suis posteris nobis reliquerunt.

Sed hoc invasoria vi nunc spoliamur.

Absit, invasoribus ut nos obsequamur.

Legati

75

Ecce Franci super te nimium elati

Proterve se opponunt tue maiestati.

Immo et imperii tui ius infirmant

Illud invasorium (esse) dum affirmant.

Digna ergo pena correpti resipiscant,

80

Vt per eos alii obedire discant.

Imperator

Corda solent ante ruinam exaltari.

Superba stultos loqui nolite mirari.

Quorum nos superbiam certe reprimemus

Ac eos sub pedibus nostris conteremus.

85

Et qui nunc ut milites nolunt obedire,

Tanquam servi postmodum cogentur servire.

Rex Francorum

Triumphi gloria est parcere devictis.

Victus ego tuis nunc obsequor edictis.

Vitam meam simul cum regni dignitate

90

Positam fateor in tua potestate.

Sed si me pristino restitues honori,

Erit honor victi laus maxima victori.

Imperator

Vive per gratiam et suscipe honorem,

Dum me recognoscis solum imperatorem.

Rex Francorum

95

Romani nominis honorem veneramur,

Augusto Cesari servire gloriamur.

Cuius imperii virtus est formidanda,

Honor et gloria maneant veneranda.

Omnium rectorem te solum profitemur.

100

Tibi tota mente semper obsequemur.

Imperator

Sicut scripta tradunt hystoriographorum,

Quicquid habet mundus, fiscus est Romanorum.

Hoc primorum strenuitas elaboravit,

Sed posterorum desidia dissipavit.

105

Sub his imperii dilapsa est potestas,

Quam nostre repetit potentie maiestas.

Reges ergo singuli prius instituta

Nunc Romano solvant imperio tributa.

Hoc igitur edictum Grecis indicate

110

Et ab ipsis debitum censum reportate.

Legati

Cuius ad servitium (nos) te invitamus

Et tributum dare sub precepto mandamus.

Rex Grecorum

Romani nominis honorem veneramur,

Tributum Cesari reddere gloriamur,

Nuntii

115

Salutem mandat imperator Romanorum

Dilecto suo regi Ierosolimorum

Rex Babylonis

Ecce superstitio novitatis vane,

Quam error adinvenit secte christiane.

Fere (iam) destruxit ritum antiquitatis

120

Et diis subtraxit honorem deitatis.

Quorum cultum prorsus deleri ne sinamus,

Nomen Christianum de terra deleamus.

Quod ab eo loco debemus inchoare,

Vnde primo cepit hec secta pullulare.

Rex Ierosolimorum

125

Ite hec ecclesie mala nuntiantes,

Nobis auxilium ab ipsa postulantes.

Hec dum cognoverit Romanus imperator,

Ipse noster erit ab hoste liberator.

Nuntii

Defensor ecclesie nostri miserere,

130

Quos volunt inimici domini delere.

Venerunt gentes in dei hereditatem,

Obsidione tenent sanctam civitatem.

Locum, in quo sancti eius pedes steterunt,

Ritu spurcissimo contaminare querunt.

Imperator

135

Ite vestros propere fratres consolantes,

Vt nostrum auxilium leti postulantes

Nos pro certo sciant in proximo venire,

Ne de ipsis valeant hostes superbire.

Nuntii

Viriliter agens ab hoste sis securus.

140

Adpropinquat enim ab hoc te redempturus.

Quem debes in prelio constans prestolari,

Per hunc te gaudebis in brevi liberari.

Angelus

Iudea et Ierusalem nolite timere

Sciens te auxilium dei cras videre.

145

Nam tui fratres assunt, qui te liberabunt

Atque tuos hostes potenter superabunt.

Imperator

Suscipe quod offero, nam corde benigno

Tibi regi regum imperium resigno,

Per quem reges regnant, qui solus imperator

150

Dici potes et es cunctorum gubernator.

 

 

Pars II Ludus de adventu et interitu Antichristi

 

Antichristus

Mei regni venit hora,

Per vos ergo sine mora

Fiat, ut conscendam regni solium.

Me mundus adoret et non alium.

155

Vos ad (hoc) aptas cognovi,

Vos ad hoc hucusque fovi.

Ecce labor vester et industria

Nunc ad hoc sunt mihi necessaria.

En Christum gentes honorant

160

Venerantur et adorant.

Eius ergo delete memoriam

In me suam transferentes gloriam.

In te pono fundamentum.

Per te fiet incrementum.

165

Tu favorem laicorum exstrue.

Tu doctrinam clericorum destrue.

Ypocrisis et Heresis

Per nos mundus tibi credet, nomen Christi tibi cedet.

Nam per me favorem dabunt laici.

<>

Heresis

170

Et per me Christum negabunt clerici.

Ypocrite

Sacra religio iam diu titubavit.

Matrem ecclesiam vanitas occupavit.

Vt quid perditio per viros faleratos?

Deus non diligit seculares prelatos.

175

Ascende culmina regie potestatis.

Per te reliquie mutentur vetustatis.

Antichristus

Quomodo fiet hoc? Ego sum vir ignotus.

Ypocrite

Nostro consilio mundus favebit totus.

Nos occupavimus favorem laicorum.

180

Nunc per te corruat doctrina clericorum.

Nostris auxiliis hunc tronum occupabis:

Tu tuis meritis cetera consummabis.

Antichristus

Quem sub ecclesie gremio concepistis,

Longis conatibus me tandem genuistis.

185

Ascendam igitur et regna subiugabo,

Deponam vetera, nova iura dictabo.

Rex Ierosolimis

Deceptus fueram per speciem bonorum.

Ecce destituor fraude simulatorum.

Regni fastigia putabam beata,

190

Si essent talium edictis ordinata.

Romani culminis dum esses advocatus,

Sub honore viguit ecclesie status.

Nunc tue patens est malum discessionis.

Viget pestifere lex superstitionis.

Antichristus

195

Scitis divinitus ad hoc me vobis datum,

Vt per omnes habeam terras principatum.

Ad hoc idoneos ministros vos elegi,

Per quos totus mundus subdatur nostre legi.

Hinc primo terminos Grecorum occupate.

200

Grecos terroribus aut bello subiugate.

Nuntii

Rex, tibi salus sit a nostro salvatore,

(Rege) regum et totius orbis rectore.

Qui sicut scripturis mundo fuit promissus,

Descendit de celis ab arce patris missus.

205

Ille semper idem manens in deitate

Ad vitam sua nos invitat pietate.

Hic se vult a cunctis ut deum venerari

Et a toto mundo se iubet adorari.

Huius edicti formam si tu preteribis,

210

In ore gladii cum tuis interibis.

Rex Grecorum

Libenter exhibeo regi famulatum,

Quem tanto dicitis honore sublimatum.

Honor est et gloria tali obedire.

Huic tota mente desidero servire.

Rex Grecorum

215

Tibi profiteor decus imperiale.

Quo tibi serviam ius postulo regale.

Antichristus

Vive per gratiam et suscipe honorem,

Dum me recognoscis cunctorum creatorem.

Hec munera regi Francorum offeretis,

220

Quem cum suis ad nos per illa convertetis.

Hi nostro ritui formam adinvenere,

Nostro adventui viam preparavere.

Horum subtilitas nobis elaboravit

Tronum conscendere, quem virtus occupavit.

Ypocrite

225

Sed de tui regni certus devotione

Rependit tibi vicem voluntatis bone.

Antichristus

Excellens est in armis vis Teotonicorum,

Sicut testantur experti robur eorum.

Regem muneribus est opus mitigari.

230

Est cum Teotonicis incautum preliari.

Hi secum pugnantibus sunt pessima pestis.

Hos nobis subicite donis si potestis.

Ypocrite

Et his te honorans muneribus absentem

Amicum cernere desiderat presentem.

Rex Teotonicorum

235

Fraudis versutias compellor experiri,

Per quas nequitia vestra solet mentiri.

Sub forma veritas virtutis putabatur;

Ostendit falsitas, quod forma mentiatur.

Per vos corrupta est fides Christianorum,

240

Per me conteretur regnum simulatorum.

Plena sunt fraudibus munera deceptoris.

Iniquus corruet per gladium ultoris.

Secum pecunia sit in perditionem.

Gravem iniuria exspectat ultionem.

Ypocrite

245

O regni gloria, caput totius mundi,

Offensam aspice populi furibundi.

Certe predictum est per fidem antiquorum,

Quod tu subities cervices superborum.

Si virtute tua totus orbis subsistit,

250

Qua vi Teotonicus furor tibi resistit?

Tuam Germania blasphemat dicionem,

Extollit cornua contra religionem.

Respice (maximam) nostram confusionem,

In ea iudica tuam offensionem.

255

Tuam potentiam iniuria testatur,

Cuius imperio ruinam comminatur.

Antichristus

Consummabo vere gentem perditionis

Pro tanto scandalo sancte religionis.

Ecce superbiam humane potestatis

260

Teret potentia divine maiestatis.

Antichristus

Ite congregantes facultates regnorum.

Conculcent impetu furorem superborum.

Nuntii

Ecce noster dominus et deus deorum

Per nos exercitum convocavit suorum.

265

Vt per hos Teotonicum condempnet furorem,

In bello martyrum consignabit cruorem.

Antichristus

Ite Germanie terminos invadetis,

Superbum populum cum rege conteretis.

Reges

Deus nobiscum est, quos tuetur potenter.

270

Pro fide igitur pugnemus confidenter.

Rex Teotonicorum

Sanguine patrie honor est retinendus,

Virtute patrie est hostis expellendus.

Ius dolo perditum est sanguine venale.

Sic retinebimus decus imperiale.

Antichristus

275

Signa semper querunt rudes et infideles.

Surge velociter, quis sim ego reveles.

Simulator

Tu sapientia superne veritatis

Virtus invicta es divine maiestatis.

Rex Teotonicorum

Nostro nos impetu semper periclitamur,

280

Adversus dominum incauti preliamur.

In huius nomine mortui suscitantur

Et claudi ambulant (et) leprosi mundantur.

Illius igitur gloriam veneremur.

<>

Antichristus

285

Vobis credentibus convertimur ad gentes.

Antichristus

Per te disponimus has fieri credentes.

Rex Babylonis

Potestas domini maneat in eternum,

Que adoranda quasi numen sempiternum

Condempnat penitus culturam idolorum.

290

Precipit abici ritus simulacrorum.

Gentilitas

Finxit invidia hanc singularitatem,

Vt unam coleret homo divinitatem.

Ille iure deus cupidus estimatur,

Qui spretis ceteris vult, ut solus colatur.

295

Nos ergo sequimur ritum antiquitatis,

Diis discrimina reddimus deitatis.

Nuntius

Vnus est dominus, quem iure veneramur,

Qui solus deus est. Ydolum detestamur.

Rex Babylonis et sui

Omnium rectorem te solum profitemur.

300

Tibi tota mente semper obsequemur.

Antichristus

Iudeis dicite Messiam advenisse

Et me in gentibus tributum accepisse.

Iudeis dicite: en ego sum Messyas.

Ego sum promissus eis per prophetias.

Ypokrite

305

Regalis generis gens es peculiaris,

Fidelis populus ubique predicaris.

Pro tuenda lege iam dudum exulasti,

Procul a patria Messiam exspectasti.

Hec exspectatio reddet hereditatem,

310

Iocunda novitas mutabit vetustatem.

Ecce mysterium tue redemptionis,

Rex enim natus est auctor religionis.

Hic est Emmanuel, quem testantur scripture,

Per cuius gratiam tu regnabis secure.

315

Erexit humiles et superbos deiecit,

Potenter omnia sub pedibus subiecit.

Surge Ierusalem, surge, illuminare,

(Et) captiva diu Synagoga letare.

Synagoga

Hec consolatio divine bonitatis

320

Laborem respicit nostre captivitatis.

Eamus igitur obviam salvatori.

Dignum est reddere gloriam redemptori.

Synagoga

Ades Emmanuel, quem semper veneramur,

In cuius gloria nos quoque gloriamur.

Antichristus

325

Per me egredere vectem confusionis.

Tibi restituo terram promissionis.

In tuo lumine en gentes ambulabunt

Et sub pacis tue lege leges regnabunt.

Prophete

Verbum patris habens divinitatem

330

In virgine sumpsit humanitatem.

Manens deus effectus est mortalis,

Semper deus factus est temporalis.

Non nature usu sic restante

Hoc factum est sed deo imperante.

335

Nostram (deus) sumpsit infirmitatem,

Vt infirmis conferret firmitatem.

Hunc Iudei mortalem cognoverunt,

Immortalem quem esse nescierunt.

Nec sermoni nec signis credidere.

340

Sub Pilato Christum crucifixere.

Moriendo mortem mortificavit,

A Gehenna credentes liberavit.

Hic surrexit vere non moriturus.

Regnat semper in proximo venturus.

345

Hic seculum per ignem iudicabit,

Vniversos in carne suscitabit.

A reprobis salvandos separabit.

Malos dampnans bonos glorificabit.

Vere scitis quid scripture loquantur.

350

Enoch vivum et Heliam testantur.

Synagoga

Vbinam sunt?

Helias

Illi nos sumus vere,

In quos fines seclorum devenere.

Iste Enoch et ego sum Helias,

Quos hucusque servaverat Messias.

355

Qui iam venit et adhuc est venturus,

Per nos primum Israel redempturus.

Ecce venit homo perditionis

Magne consummans muros Babylonis.

<>

360

Non est Christus ...

Synagoga

Seducti (nos) sumus vere per Antichristum,

Qui mentitur (esse) se Iudeorum Christum.

Certa indicia sunt nostre libertatis

Helyas et Enoch prophete veritatis.

365

Tibi gratias damus, Adonay rex glorie,

Personarum trinitas eiusdem substantie.

Vere pater deus est, cuius unigenitus

Deus est. Idem deus est amborum spiritus.

Ypocrite

O culmen regium divine maiestatis,

370

Tibi subtrahitur honor divinitatis.

Intravere senes doctores vanitatis,

Qui blasphemant tue honorem potestatis.

Iudeis predicant tenore scripturarum

Te, rex omnipotens, caput ypocritarum.

Antichristus

375

Cum me totus orbis studeat adorare,

Ius mei nominis quis audeat negare?

Synagogam et senes mihi presentate.

Reos conveniam super hac levitate.

Ministri

Testes mendatii, precones falsitatis,

380

Vos tribunal vocat divine maiestatis.

Prophete

Non seducet homo iniquitatis

Servos Christi, ministri falsitatis.

Antichristus

Fert in insaniam (zelus) proprietatis

Vos, quos decipiunt vultus auctoritatis.

385

Sanctis promissus sum redemptio futura.

Vere Messias (sum), ut testatur scriptura.

De me suscipite formam religionis,

Sum infidelibus lapis offensionis.

Prophete

Tu blasphemus auctor iniquitatis,

390

Radix mali, turbator veritatis.

Antichristus, seductor pietatis,

Vere mendax sub forma deitatis.

Antichristus

Ecce blasphemias mee divinitatis

Vlciscatur manus divine maiestatis.

395

Qui blasphemant in me divinam pietatem,

Divini numinis gustent severitatem.

Pereant penitus oves occisionis

Pro tanto scandalo sancte religionis.

Synagoga

Nos erroris penitet,

400

Ad fidem convertimur.

Quicquid nobis inferet

Persecutor, patimur.

Antichristus

Reges conveniant et agmina suorum.

Adorari volo a gloria regnorum.

405

Cuncta divinitus manus ima firmavit,

Suos divinitas hostes exterminavit.

Pace conclusa sunt cuncta iura regnorum,

Ad coronam vocat suos deus deorum.

Antichristus

Ista predixerunt mei predicatores,

410

Viri mei nominis et iuris cultores.

Hec mea gloria, quam diu predixere,

Qua fruentur mecum, quicunque meruere.

Post eorum casum, quos vanitas illusit,

Pax et securitas universa conclusit.

Ecclesia

415

Ecce homo qui non posuit deum adiutorum suum.

Ego autem sicut oliva fructifera in domo dei.

Ecclesia

Laudem dicite deo nostro.