Pastorum calamo iuvenem donarat Iarbam

Pan bonus et tacite tulerat solatia flamme,

Qua tunc fortuna pariter formaque superbam

Eufilen ardebat; contra illa favere Nicotem

5

Callida temptabat, nec ut hunc preponere vellet,

Sed malus ut miserum livor <vexaret> Iarbam.

Hic dum muscosis fessus succederet antris,

In quibus hesternos resonabat et ante calores,

Heu male tunc primum victus prodebat amorem,

10

Antraque secretis referebant hec procul agris:

"Quo me promissis in longum ducis amoris,

Euphili, quove paras (poteris nam), seva, necare?

Vel moriturus eram. Quidnam? Num munere certem?

Tempnis dona potens. Lacrimis precer? Hoc quoque temnis.

15

Carmina sola darem, que te felicia quondam

Edomuere michi, rumpunt sed carmina questus

Mixtaque flebilibus suspiria longa querelis.

O utinam ipsa tibi ferrent suspiria venti!

Ipsa tuam caperent forsan suspiria mentem.

20

Ver favet ecce, vides, et spirant floribus agri

Et pecus omne nova gaudens spatiatur in herba;

Te procul unus ego sordere rosaria credo

Et calet umbra michi suntque aspera prata iacenti.

At si victa fores, et amena rosaria flagrent

25

Nec calor est umbris et mollia prata libebunt.

Eufili, tu roseas poteras superare Napeas,

Vnaque tu possis totas evincere nimphas,

Ni sis equoreis facta inconstantior undis.

Audio, vaniloqui dignaris verba Nicotis.

30

Ha, procul ut credam! Poterunt tunc omnia verti,

Tunc cupient lepores rapidos audire molosos

Atque ursas optet preferre iuvenca iuvencis,

Tunc simul et platanus moris uvisque rubebit

Culmus et emissis flavescet palmes aristis.

35

Ha michi, sed moveor (levis, ha, non prodidit ipse,

Dum te cantat iners et sese iactat amari?)

Attamen ut metuam, ne tu sis cura Nicotis ...

Nunc iam credo miser: vertentur cuncta, necesse est

Nunc cupiet pardos fugietque iuvenca iuvencos,

40

Nunc et oves fugiens sectabitur agna leones,

In nemore hoc pisces, damme saturantur in undis

Pone, precor, fastus aut omnes innuba tempne

Moribus an placeat forsan certare? Nicotis

Audeat? Aut capiat spretos numerare tot agnos

45

(Sit licet in toto dominus iam solus ovili)

Quot nos, ecce, greges numeramus sub patre Nilo?

At, credo, ignavi species nos formaque vincit.

O utinam presto nuper iudexque fuisses

Ipsa, enervato delumbem corpore formam

50

Cum totiens risere viri, quotiens male fidus

Presumpsit nostras in se committere vires!

Cetera linquo tibi melius, nam tu quoque nostris

Testis eras calamis: memini, tu certe solebas

Ferre meos quondam supra tua lumina vultus

55

Et me - nam fassa es - redamasti <dulce> canentem.

Quem crucias? Quem, seva, foves? Scio, pulcra potensque,

Sidereis dignata toris; sed respice Pheben:

Linquens nempe polos ad pastoralia lustra

Venit et agresti iacuit dignata cubili.

60

Tu quoque me quondam non aspernata fovebas,

Oscula cum niveo sineres me figere collo

Et violas propriis ferres michi munus ab ortis.

Ha dolor, ha, tanti post pignora fida caloris

Totque deos medios totque oscula cara relinquor!

65

Ibo atque hec totos passim vulgabo per agros,

Vt caveant et rura tui. Sed quo ferar amens?

Aut michi quid visum est confundere vina cruore,

Admiscere rosis tribulos et toxica melli?

Eufili seva, mane: nondum te prodere certo

70

Et, nisi tu fugias, vix ipsa sonaverit echo.

Quid querar? Ipse plagis inductos carmine cervos

Turbem? Iamque fugis, dammas e retibus egi.

Instat in assiduas vitam consumere penas

Inque famem sevamque sitim, nulla otia nocti

75

Concedam festosque dies violabo labore,

Quando nulla sui divos incuria tangit.

At peius crudescit amor: famosa Canopos

Rura petam longi, redolens ubi dicitur amnis

Perpetuis regnasse rosis ... Sed pulcra voluptas

80

Sollicitat flammas. Iam barbara frigora malo

Et placet in Scythicis animum durare pruinis.

An magis ardentes vite solabimur annos

Qua sitiens coquit arva Canis? Procul omnia cedant:

Vrimur atque ipsis crescis, calor improbe, curis.

85

Te labor et requies, te meror teque voluptas

Exagitant nulleque valent te frangere cure,

Non sitis aut epule, non frigora seva nec estus,

Non superi, non fata simul. Iam denique certum est

Materiem punire mali ferroque superbam

90

Eufilen appetere, huic configere pectora mille

Vulneribus duroque mori compellere fato.

Eufili, iam raperis, iam nomina nostra videris

Voce sub extrema morientibus hiscere labris,

Et michi iam videor pereuntem ambire decorem

95

Et sine fine meos in longum tendier ignes.

Ha miser, ad modicos solitus tabescere fletus

Efflantes animam gemitus, suspiria cernam

Vltima et extremum querentia lumina solem?

Quin potius proprio restinguam sanguine flammas!

100

Nec satis est gladius, preceps dabo me quoque in alta;

Sed prius infaustam viridi de crimine rupem

Signabo, tanti pereat ne fama doloris:

EVFILIS IPSA SVVM FALLENS CONSVMPSIT IARBAM.

Hoc satis est, legat hec pallenti carmina vultu

105

Pastor et ad nostrum suspiret flebile nomen.

Cepit, Iarba, furor quantus te? Nonne relicti

Gramine contempto rumpuntur questibus agni

Teque vocant errando greges - heu non pudet! - omnes?

Quin potius ceptas vallis include novales,

110

Duc pecus ad mulctram aut viridi lac imprime iunco!

Eufilis ipsa tua est, omen dedit ecce palumbes:

Causa furoris abest, rapuerunt fata Nicotem.