Iohannes de Garlandia integumenta Ovidii

Testo base di riferimento: F. Ghisalberti, 1933


Liber I

Parvus maiori paret veloxque viator

      Quo iubeat dominus previus ire solet.

Sic mea proclivis famulatur harundo poetis

      Et pede pentametro cursitat illa levis.

5

Morphosis Ovidii parva cum clave Iohannis

      Panditur et presens cartula servit ei.

Nodos secreti denodat, clausa revelat

      Rarificat nebulas, integumenta canit.

Mundus ydealis fit mundus materialis

10

      Constituens genesim principiique thesim.

Ars et natura, typus et magus, a genitura

      Mutant que pereunt, dant veneunt et emunt.

Dicitur artificis mutatio quando recedit

      A silva veteri flamma remota solo.

15

Mutat natura generans dum defit in esse

      Et genitum perdit res variare potens.

Fit tipice, magice mutatio: vir leo factus

      Est tipice; magice stat retro currit aqua.

Omnes ficticii partes non discute, summam

20

      Elige, quid sapiat, quid velit illa vide.

Flamma volat, volitat aer, aqua cursitat, heret

      Terra, sedent valles, mons tumet, arva iacent.

Ignis acutus amat subtilis mobilis altum,

      Obtusum reddit aera terra gravis.

25

Corpore plena sedet obtusa immobilis illa,

      Aer subtilis mobilis igne volat.

Dum movet ignis aquas obtusas corpore plenas

      Ex terra, terre porrigit unda fidem.

Nos iuvat hec numeri proporcio mensio terna:

30

      Dic michi bis duo bis ter tria ter tibi sint.

Hos iungat medio numeros proporcio talis:

      Dic michi bis duo ter ter tria bis tibi sint.

Sic numeris elementa ligat quo cuncta moventur

      Quique iubet stabilis temporis ire vices.

35

Vernat ver, estas exestuat, auget et escas

      Autumnus, canet ispida bruma comis.

Zona rubet media, tristantur frigore bine

      Extreme, geminas temperat ignis, hiems.

Sol duodena gradu festino signa pererrat,

40

      Annos et menses luna renata novat.

Aeris in multas partes est fractio, ventus

      Frigoris et tonitrus vendicat esse pater.

Eurum sol oriens, Zephirumque cadens, mediusque

      Austrum cui Boreas obstrepit ore videt.

45

Dum Subsolano Vulturno cingitur Eurus,

      Hinc Austrum stipat Affricus, inde Nothus.

Circine, te Zephirus deposcit teque, Favoni.

      Hinc Aquilo Boream, Chorus et inde tenet.

Quid dicam silvas iuvenes herbasque puellas,

50

      Sidera quid dicam pingere nocte polum?

Quid tellure feras, volucres quid in aere, quidve

      Equoribus pisces regna tenere feram?

De terra figulum finxisse Promethea primo

      Fabula fert hominem. Res clamidata latet.

55

Est sermo fictus tibi fabula vel quia celat,

      Vel quia delectat, vel quod utrumque facit.

Res est historia magnatibus ordine gesta

      Scriptaque venturis commemoranda viris;

Clauditur historico sermo velamine verus,

60

      Ad populi mores allegoria tibi.

Fabula voce tenus tibi palliat integumentum,

      Clausa doctrine res tibi vera latet.

Fabula clave patet, tua nam doctrina, Prometheu,

      Informasse prius fertur in arte rudes.

65

Celitus affirmas lucem rationis oriri

      Celestesque plagas a ratione peti.

Principio mundi cum floruit inclita vita,

      Etas ex auro floruit absque malo.

Saturnus satur est annus, saturatio primi

70

      Temporis. Huic hostis filius eius erat.

Tempus quod sequitur secuisse virilia patris

      Dicimus inque maris precipitasse chaos.

Tempus Saturnus, ubertas mentula, proles

      Posteritas, venter est mare, spuma Venus.

75

Iam propter varios effectus asserit error

      Plures esse deos, est seges aucta mali.

Non uno contenta deo patet etheris aula,

      Sed tot divorum pondere pressa labat.

Primo formavit statuam sibi Belus ut illam

80

      Servus adoraret, paruit ergo timor.

Eiecisse deos mundus sitit. Inde ruinam

      Primus habet, virtus mentis ab arce fugit.

Virtutes Superi, viciorum turba Gigantes,

      Mens humilis Phlegra, mons tibi fastus erit.

85

Si lupus est areas, lupus est feritate lupina

      Nam lupus esse potes proprietate lupi.

Vir misisse viros et nimphas nimpha refertur

      Si plus in coitu seminis alter habet.

Est aqua Deucalion est ignis Pirra, parentes

90

      Sunt lapides lapidum qui pietate carent.

Phebus Phitonem superat, sapiensque malignum,

      Fallacemque virum sub ratione premit.

Mentibus hec arbor sapientum virgo virescit

      Que quamvis fugiat victa labore viret.

95

Est virgo Phebi sapientia facta corona

      Laurus, quam cupida mente requirit homo.

Fracto teste fagit Yo vaga bos fugitiva

      Indiga discurrens fine beata tamen.

Argus ab arguto fertur qui plenus ocellis

100

      Ante retro, plena calliditate sapit.

Cauda pavonis tandem pinguntur ocelli

      Quando divicias despicit argus homo.

Dicitur accessus prior ala, sequensque recessus,

      Fax ardor, tela sunt duo: velle, fuga.

105

Mercurius mentes curans deus eloquiorum.

      Verbi mobilitas dicitur ala duplex.

Sermonis virga vis est sopire tyrannos,

      Fertur, et egrotis mentibus addit opem.

Est instrumentum virge syringa virilis

110

      Cum quo vesicam phisica dextra levat.

Phos lux dicetur et Pheton dicitur inde,

      Sic splendor solis filius esse potest.

Philosophi radium generat sapientia cuius

      Currum deducit, sed cadit arte rudis.

115

Est vero Pheton autumni lucidus ardor

      Cum, dempto fructu, terra cremata iacet.

Helios Heliades nomen sumpsere sorores.

      Sunt flores teneri sole parente sati.

 

Liber II

Machina totius est mundi regia Solis

120

      Cuius philosophus stare columna potest.

Themo gramatica, logice nitet axis, adornat

      Hos resis, decus est quadriviale rote.

Solis equi lucis partes sunt quatuor, horum

      Hic rubet, hic splendet, urit hie, ille tepet.

125

Vt Maro testatur quia Cignus philosophatur

      Qui canit in cigno delicuisse datur.

Articus ex arcto polus est regione gelata

      Stella caret casu vim gerit ursa gelu.

Arcadie domina Calisto dicitur ursa

130

      Nam gravidata Iovis semine turpis erat.

Vrsa tibi maior Elice dicetur et Artos,

      Sed Cinosura sequens dicitur Vrsa minor.

Plaustri languentis hec est auriga Bootes

      Et custos matris est Cinosura sue.

135

Fertur Erictonius pedibus draco, cur? Quia primus

      Curribus insedit quos prius ipse dedit.

Garrulus est corvus et cornix fert quia Naso:

      "Inter aves albas non habet illa locum".

Ochiroe Chiron heros epidaurius usum

140

      Corpore mortis habet vivere scire datur.

Pars hominis ratio est, pars sordet equina cadaver.

      Pars ratione carens, pars aditura solum.

Floruerat Chiron medicorum maximus, illo

      Corpora vivificans maior alumnus erat.

145

Eloquio vincit quasi Phebus sepe disertus

      Et cum furatur, facta notando mala.

Vir valet invictus et inexorabilis esse

      Saxum, nam lapidem pectore durus habet.

Mens domus Invidie, Pallas sapientia, sermo

150

      Aliger, Aglauros invida facta lapis.

 

Liber III

Iupiter Europam rapuit rate, taurus in illa

      Pictus erat, taurus nomine navis erat.

Est serpens sapiens quem Cadmus vincit et illi

      Machina plena viris bellica fundit eos.

155

Vt serpens serpit pauper sed pectore prudens

      Invenit hic tandem gramata greca prius.

Acteon cervus pavitat qui gente necatur

      In silvis propria, preda cibusque canis.

Deceptam Semelem corpus die esse solutum

160

      Quod gula dissolvit flammaque cara meri.

Sunt gemine matres duplex natura falerni

      Cui pater est estas, humida mater hiems.

Narcisus puer est cupidus quem gloria rerum

      Fallit que florent que velut umbra fluunt.

165

Dicitur in silvis Echo regnare quod illic

      Aer inclusus verba referre solet.

Vir modo Tiresias modo femina dicitur esse

      Quorum natura notificatur ei.

Pentheus sevus aper, oculos quia Bacchus Agaves

170

      Prestigiat, quare dilaceratus obit.

Auditum visumque notat tibi flebilis Ino,

      Pars est Autonoe frontis imago prior.

Est intellectus Semele, ratio per Agavem

      Signatur, Pentheus est studiosus homo.

175

Dilacerant et diminuunt auditus ocellus

      Et ratio nec non cella suprema virum.

Visus et auditus est Ino, fertur imago

      Autonoe, Semele cella suprema venit.

Cella patet logices per Agavem, vir studiosus

180

      Est Pentheus, lacerat previa turba virum.

 

Liber IV

Alba prius morus nigredine mora colorans

      Signat quod dulci mors in amore latet.

Singula discutias ex greco nomina Bacchi

      Et discussa potes appropriare mero.

185

Ver Venus est, estas Vulcanus, captus adulter

      Autumnus nobis dans aliena bona.

Sol accusator fit amator Cipridis ira

      Annum retrogrado dum novat ille pede.

Intiba solsequium cichoreaque sponsaque solis

190

      Friget et ad solis lumina versa riget.

Que retinent nomen a vespere sunt scelerate

      Gentes que tenebris exseruere scelus.

Cellula matricis fons fertur Salmacis in qua

      Infans conceptus hermafroditus erit.

195

Cerberus est terra que carnes devorat, huius

      Tres partes mundi die caput esse triplex.

Alcide mundus oblatrat quem sibi subdit

      Virtutis custos intima monstra domans.

Mentes verba manus sordent, Alecto flagellat

200

      Mentes, Thesiphone verba, Megera manus.

Mens Minos, vox est Radamantus et Eacus actus

      Tres sunt et torquent crimina trina reis.

Est Ticius sudans circa mundana iecurque

      Corrodens vultur cura refertur edax.

205

Tantalides similis tibi Tantale vivit avarus

      Qui sitit in pleno quem fugit id quod habet.

Sisiphus est si quis honerosa negotia curat,

      Pronus et imperii pondere stratus humi est.

Volvitur instabilis Ixion institor errat

210

      Transfuga discurrit statque caditque vagus.

Belides aut sumunt aut perdunt flumina, sumunt

      Et perdunt fatue que fugitiva petunt.

Ino submersa moritur, dire lapidescunt,

      Et volucrum cetus est fugitiva cohors.

215

Iupiter est aurum cum Danem decipit auro

      Cuius custodes munere fallit amans.

Est Athlas doctor, ortus scola, pagina multa

      Virgultum pomum, clara sophia nitet,

Ex auro ramus fulget, sapientie sudor

220

      Est dracho quem docti mens superare studet.

Septem germane quarum sunt aurea poma

      Sunt artes septem quas rutilare vides.

Fert Athlas celum dispensans dogmata celi

      Que fertur Perseus subripuisse sibi.

225

Vnicus est oculus regimen quod tres habuere

      Quod sibi submittit bellica dextra viri.

Est Gorgon cultrix terre communeque nomen

      Est tribus, hiisque magis ore Medusa nitet.

Conformes lapidi facit esse Medusa stupore

230

      Dum rutilante coma quemque rigere facit.

Gorgona sed Perseus superat, cuius sibi regnum

      Subiugat et calcat sub pede dulce malum.

 

Liber V

Gorgoneum caput est regnum molimine cuius

      Vi cuius Perseus victor ab hoste redit.

235

Gorgoneis te divitiis converterat, Athlas,

      In montem quando tu fugitivus eras.

Post bellum Perseus studuit viditque Minerve

      Secretum, dulces Palladis hausit aquas.

De cerebro trahit hec ortum, fontem colit, hic est,

240

      Rivos dispergens summa sophia tuos.

Iste poetarum fons est quia fama perhennis

      Illos perpetuum nomen habere facit.

Pegasus admissus est fama volatilis. Hostem

      Terror prosternens, corda Medusa gelat.

245

Palladis est hasta pellens obiectio, cassis

      Est ratio, clipeus in ratione vigor.

Est Perseus virtus, harpe facundia fertur,

      Stenio debilitas que iacet ense suo.

Signat in Euriale vitiorum musa profundum,

250

      Evacuans virtus quod sapientis erat.

Ista Medusa boni vox est oblivio, virtus

      Hanc tamquam Perseus subpeditare solet.

Hec tibi succurrit dircei concio fontis:

      Historico meditans carmina Clio pede,

255

Euterpeque tuba clangens, memoransque remota

      Melpomene, ridens sponte Talia iocos,

Tersicore cum psalterii modulamine campum

      Intrat, adest Eratho res reperire potens,

Verba polire venit edocta Polimnia, stellas

260

      Vranie numerat hiisque futura notat,

Calliopeque movet citharam mellitaque vocis

      Organa sollicitat letificatque coros.

Invidus esse tuus, sapientia, iure Pyreneus

      Fertur et idcirco pronus ab arce cadit.

265

Est seges alma Ceres, semen Proserpina, tellus

      Pluto, quo sponso sponsa labore parit.

Inferior reliquis est luna planeta planetis

      Quare tartarea fingitur esse dea.

Aumento lune Ciane se tollit in altum

270

      Decrescit sicut Cinthia fluxus aque.

Per que fructificat septem dic grana planetas

      Ascalaphus vilis philosophator erit.

Diligit Alpheus Arethusam cuius in undam

      Descendit libans oscula sicut amans.

275

Garrulitatis honus Picarum garula lingua

      Designat fundens iurgia, probra, minas.

 

Liber VI

Ne quis maiori certet persuadet Aragne

      Que sub pauperie viscera viva trahit.

Athanatos grecum sonat immortalis, Athenas

280

      Nominat hinc Pallas famaque vivit adhuc.

Proprietas saxi Niobe datur hoc quia durum,

      Hec quia dura riget firma tenore mali.

Certans cum Phebo satyrus notat insipientis

      Impar certamen cum sapiente trahi.

285

Rusticus infelix est rana loquax lue plena.

      Ventris arnica tumens, livida, mersa, minax.

Per Pelopem lacerum signantur tempora quorum

      Fertilitas rapitur huic reparata tamem.

Historiam tangit describens Terea de quo

290

      Musa sophocleo carmine grande canit.

Commentatur aves doctrina poetica quippe

      Devia poscit avis, devia poscit amor.

Sunt acies ale Zeti Calaisque paterne

      Quarum subsidio Iasonis arma valent.

295

Tres sunt Arpie, cupidi tria crimina: gliscit

      Diripit, abscondit; plenior eget inops.

 

Liber VII

Auratum vellus Medeam dicimus ipsam.

      Auro preda fuit hec speciosa magis.

Virginis est custos draco vel bos, virginis arte

300

      Virgine subducta, premia victor habet.

Arte tamen magica fieri custodia fertur

      Quod nequeat valeat aurea lana capi.

Esona quid mirum iuvenescere gramine posse

      Cum serpens coctus solvere possit idem?

305

Historico sensu describas Thesea cuius

      Virtus predones, moenia, monstra domat.

Tartara Pyrithous poscens activa vocatur

      Vita, sed est Theseus celica vita decens.

Dum speculativa descendit preside tuta

310

      Hercule gratatur palmaque fertur ei.

Phisica testatur aconitum cautibus ortum

      Herbam mortiferam que quasi virus habet.

Myrmidonum formica genus sua pignora cauta

      Esse notat, gentes indicat esse probas.

315

Aurore raptus carnis denuntiat usus

      Per quem contingunt multa pericla viris.

 

Liber VIII

Nisi purpureus crinis caput esse cruentum

      Fine notat, cuius munere vivit homo.

Vertitur in nisum Nisus, contraria Niso

320

      Filia vivit avis facta molesta patri.

Taurus adulter erat regisque notarius idem

      Est dictus pueros progenuisse duos.

Hii sunt Mynois, sunt Tauri, sed sapientes

      Propter adulterium monstra fuisse volunt.

325

Efficitur perdix conformi nomine Perdix.

      Artis homo perdix iure fit artis avis.

Fax est fatalis Melagri perdere fortis

      Rite virum magica qua fuit usa parens.

Germanas velat Meleagri pluma vagantes

330

      Dum volat instabilis et fugitiva cohors.

Stipes fatalis est frater quo Meleager

      Occisus mortis tristia fata subit.

Terras vicinas germanas dicimus esse

      Quas sibi distinctas dividit unda maris.

335

Baucidis ostendit timidique Phylemonis alma

      Religio superos quod timeas et ames.

Regna tenere Fames lapidosa per arva videtur

      Qua se diminuit vir sibi corpus alens.

Filia quam vendit Erisicton nunc equa nunc bos

340

      Nunc ales, pisces nunc capit ere cibo.

Est equa dum subportat honus, bos cultibus agri

      Ales dum querit oraque patris alit.

Piscator lucrum piscatur, frondet et arbor

      Fructificans, aliis hoc tribuisse potes.

 

Liber IX

345

Est Achelous aqua, pars eius quam sibi claudit

      Est cornu, pars est fructibus illa ferax.

Hercules est virtute virens activaque vita

      Iuno, Stigii mundum signat acerba lues.

Sena Megera datur operis constantia pravi

350

      Vis sed Eristeus est grata statusque boni.

Ydre cunarum vicium puerile figurant

      Puro, pure puer quod superare studet.

Busirim domuit dominum Pharaonis in oris.

      Anteus Libie rex dominusque fuit.

355

In grecos pugnat victus Libieque requirens

      Auxilium, rediens inde peremptus obit.

Triplex Gerionis caput est in triplice regno

      Cuius divicie preda fuere viro.

Cacus latro fuit et predo tutus in umbra

360

      Ignem die iram sed perit ille tamen.

Cerberus est mundus partes illius habentur

      Tres tria colla canis, vir premit acer eas.

Contemplativa Theseus activaque vita

      Pyrithous, tolerant sepe pericla due.

365

Vir virtute virens vitam sublimat utramque

      Mundi latratus hunc metuisse pudet.

Pugnantes superat vir Amazones absque mamilla

      Effrontes calcat indomitasque domat.

Athlantis pomum signat sapientis honorem

370

      Hercules et Perseus hunc habuisse student.

Fulmen mittit aper, ire notat ergo calorem.

      Est leo luxuria que superata iacet.

Lerneum stagnum crescens notat Ydra, sed Ydram

      Obstruit Alcides, terra negatur aque.

375

Centauros vincunt Lapite quos Herculis ardor

      Prevenit, et victor leta trophea refert.

Bacchatur tortor Dyomedes sed Dyomedem

      Alcides torquet in feritate ferum.

Tandem vipereum mulieris virus in illum

380

      Sevit et invictum vincit amara venus.

Sed rursus virus vincit sublatus in astra

      Reddita lux anime ditat honore virum.

Iuverat ore suo parientem fida Galantis

      Sic est mustela que parit ore suo.

385

Arbor amena viget fugiens obscena Priapi,

      In laudem floret fructificatque suam.

Fertilitas orti dicetur iure Priapus,

      Fertile cum membrum sit generare probum.

Dicuciens Thebas titulos legis historiales,

390

      Archanumque tibi fabula nulla tegit.

Biblis in exemplo est ut ament concessa puelle

      Que fons est lacrimis humida facta suis.

Dilacerat Tipho fratem quem dicitur Ysis

      Quesivisse diu postque salutat eum.

395

Est Tipho corpus animam dicemus Osyrim.

      Corpore que toto ceu lacerata viget.

Te vero, Liber, legimus Ianiasse Gigantes,

      Per quod vis anime corpore fusa patet,

In Bachi festis est vannus femina, vanno

400

      Et sacris anima mundificata nitet,

Est Atreus corpus, animam die esse Thiestem.

      Prole voluntatem significare potes.

Ambitus est uxor. Coquit exta nefarius Atreus

      Dum cupidi labes intima velle necat.

405

Femina dicetur mollis tamen inde virizat.

      Deque viro fieri femina sepe solet.

 

Liber X

Pratum delicie, coniunx caro, vipera virus,

      Vir ratio, Stix est terra, loquela lira.

Morphosis Ovidii conformi nomine facta

410

      Consimilique statu proprietate pari.

Sic tibi Iacinctus flos est Cyparissus et arbor,

      Taurus crudelis, bos meretricis amor.

Rem miram mirare novam Mirram per amorem

      In mirram verti quam dat amarus amor.

415

Ex auro poma tria sunt genitalia, fervens

      Cum leo luxuries, fertur uterque leo.

Nobilitas, species, sapientia sunt tria poma

      Aurea, que triplici pectora dote trahunt.

Flos breviter durans iuvenilis dicitur etas

420

      Que cito discedens ut levis umbra fugit.

 

Liber XI

Orpheus contemptor mulierum fit muliebris

      Preda quibus captus et laceratus obit.

Serpens est livor qui morsu gaudet et umbra,

      Ledere cum nequeat ut lapis ille riget.

425

Aurum qui captat Midas designat avarum

      Qui ditatus eget fertilitate miser.

Musica signatur dum tibia dum lira certant

      Aures demulcet tibia leta magis.

Dulcior est cithara si sit proporcio nota

430

      Aut aures asini dico fuisse tibi.

Sic quisquis, sensus et non rationis acumen,

      Iudicat, attendit, est asininus homo.

Plurima perstringam paucis: avis est fugitivus,

      Flens aqua, mons montis incola truxque fera.

435

Mersus uterque gemit, gemebundaque noscitur ales,

      Cum volucres querule per mare semper eant.

Esacus est mergus macilentus, cum sit amantes

      Concomitans macies quos male iungit amor.

 

Liber XII

Vertitur in cignum Cignus quem phisica virtus

440

      In ferrum munit, nomen adoptat avem.

Cenea vis eadem magnumque armavit Achillem,

      Virtus empirica talia posse probat.

Segnis homo mollis lascivus femina vivit,

      Induit ergo virum quando virile gerit.

445

Dimidiat populos vir equus quoniam domuisse

      Frenis hos primo fama recenset equos.

Piritous duxit uxorem dum caro dum mens,

      Dum vicium virtus, mistica bella movent.

Iuppiter in cigno Geminos Helenamque creavit.

450

      Iuppiter est virtus ardua, cignus honor.

Ponderis unius gemini nascuntur ab ovo

      Partus enim Ledam letus ovare facit.

 

Liber XIII

Milicie flos est in florem versus et ya

      Flos florere facit, viva querela viret.

455

Divicias et miliciam pro Cipride spernit

      Dum ratio Paridis aurea preda iacet.

Die Hecubam latrare canem quia more canino

      Debaccata fuit omnibus orba suis.

Sunt Anii nate mutantes omnia tactu

460

      In segetum fructus, pande quid ista velint:

Germane grecos aluerunt divite regno,

      More columbino te coluere Venus.

Vnicus est oculus Poliphemi fronte rotundus

      Cellula qua speculans in ratione fuit.

465

Hunc oculum fertur Itacus terebrasse disertus

      Concludens superans calliditate virum.

Orni quas Ciclops iaculari fertur in hostes

      Argumenta notant que superare volunt.

 

Liber XIV

Est naturalis mutatio gramine facta

470

      Herbe vi Glaucus mergere corpus amat.

Antiquis miseris delusio demonum acta

      Finxit submersos equoris esse deos.

In scriptis aliter legi quod scilicet herba

      Sit Martis mulier nos variare potens.

475

Sic Circe trahit in porcos quos vivere cogit

      Immunde magica rite nociva viris.

Naufragium Scillam Circe facit esse, sed illud

      Naufragium semper ex meretrice venit.

Picum reddit avem Circe quem carmine, luxu

480

      Exhominat; fastus quasi penna levat.

Vxor, Pice, tua nusquam comparuit ultra

      Cum fluvio Tibri mersa dolore latet.

Hos Venus in volucres mutat quoscumque libido

      Huc agit aut illuc naufragioque trahit.

485

Verborum virus signans oleaster amarus

      Ne pariat succos vult tibi lingua malos.

Ne pereant naves flammis mittuntur in undas

      Occurritque suo libera turba duci.

Ardea dicetur urbs in qua pallor et ardor

490

      Et macies planctus et loca sola manent.

Vulnerat ille manum Veneris qui velle recidit

      Et factum, vitans ocia marte suo.

Tibridis in fluvio mersus cithereius heros

      Post mortem mortis subditione caret.

495

Vertumnus fertur variatio temporis, optat

      Pomonam, pomos pomaque tempus alit.

Quod fuit in duro iam pridem pectore saxum

      Tristis Anaxaretes saxea membra facit.

Romulus occisus nusquam comparuit ultra

500

      Montis et Hersilia culmine missa cadit.

 

Liber XV

Pitagoras factus Euphorbius innuit ambos

      Eiusdem primos dogmatis esse viros.

Dogma quid hoc fuerit Nasonem consule, doctis

      Quid dicatur adhuc hic superesse volo.

505

Spiritus Egeria nocturna refertur amica.

      Effundit fontis amne futura Nume.

Ypolitum iuvenem mores habuisse seniles

      Dicimus et carnis exsuperasse malum.

Est pectus serpens Epidaurius, hic quia cautus

510

      Hic quia subtilis, hie quia doctus erat.

Iulius est stella quia Christi stella reluxit

      Huius post mortem, stella notata Magis.

In Salvatoris ortu nova stella relucet.

      Auctorem veterum stella novata notat.

515

Quod non subiaceat stellis, quod iura planete

      Non dominentur ei, propria stella probat.

Non sibi dicetur patrem sumpsisse planetam.

      Stella planetarum quam notat esse patrem

Stella michi niteat occasus nescia, finem

520

      Dans rebus, finis sit sine fine michi.