Matthaeus Vindocinensis ars versificatoria 1, 52

Testo base di riferimento: E. Faral, 1924

Altre sezioni


Purpurat eloquium, sensus festivat Vlixem,

      Intitulat morum gratia, fama beat.

Linguae deliciis exuberat acer Vlixes

      Eloquio, sensu providus, arte potens.

5

Est Ytacus prior ingenio, servator honesti,

      Mente virens, verbo providus, arte potens.

Ne languescat honor mentis, facundia vernans

      Ampliat et reficit quod minus esse potest.

Ne sit lingua potens sensu viduata, maritat

10

      Se linguae sensus interioris honor.

Foederat ingenium studio, fructusque maritus

      Seminis in messem fructificare studet.

Concipit ingenium sensu dictante, magistra

      Discernit ratio consiliumque fovet.

15

Seminat ingenium, studium colit, asserit usus,

      Eliminat ratio, lingua ministra sonat.

Sensus praecursor ratioque praeambula linguam

      Heredem faciunt dogmatis esse sui.

Non cellae capitis in Vlixe vacant, epithetum

20

      Officiale tenet prima, secunda sequens.

Prima videt, media discernit, tertia servat;

      Prima capit, media iudicat, ima ligat.

Prima serit, media recolit, metit ultima; tradit

      Prima, secunda sapit, tertia claudit iter.

25

Prima ministrat opus reliquis; sunt ostia prima,

      Hospitium media, posteriorque domus.

Prima, secunda, sequens includit, iudicat, arcet

      Obvia, visa, fugam poste, sapore, sera.

Stat medio rationis apex, et utrimque salutat

30

      Ostia sincipitis occipitisque seram.

Naturam virtute praeit fidusque magister

      Intimus est hominis exterioris homo.

Moribus excedit hominem, praeponderat aeque

      Naturae sensus subvenientis honor.

35

Ponderat ancipites casus sapientia, iustum

      Seu reprobum trutina iudice pensat opus.

Non nisi consulto libramine iuris in actus

      Prodit consultae mentis amica manus.

Partitis vicibus confert contraria, dictis

40

      Respondere suis consona facta facit.

Propositum facto vicino mancipat, ori

      Concolor est mentis expositiva manus.

Non aetas animi virtutes pauperat, immo

      Cortice de tenero spirat adultus odor.

45

Aetatem virtute domat, sua cana iuventus

      Consilio redolet interiore senem.

Vota iuventutis virtute supervenit, aevi

      Iura supergreditur mentis honore suae.

Mentis canities aevi castigat habenas,

50

      Mensque stupet teneros anticipare dies.

Non animi florem fastus deflorat, honoris

      Tanti delicias non premit ulla lues.

Non Fortuna premit fortem, sentitque biformis

      Vnanimem, rigidum mota, caduca gravem.

55

Non valet Antiphates, non Circe sive Caribdis

      Mentis Vlixeae debilitare statum.

Vincit, alit, cumulat fortis, consultus, honestus

      Aspera, iura, fidem vi, ratione, statu.

Prudens, facundus, largus beat, ornat, honorat

60

      Pectora, verba, manum mente, decore, datis.

Tullius eloquio, conflictu Caesar, Adrastus

      Consilio, Nestor mente, rigore Cato.