Matthaeus Vindocinensis epistulae 2, 2

Testo base di riferimento: F. Munari, 1982

Altre sezioni


Dilecto dilecta suo, quodcumque favillam

      Dulcis amicicie suscitat, esse vovet.

Delicias sine messe seris, dum questibus audes

      Voti legitimi sollicitare statum.

5

Non reor obscurum tibi quo conamine, quantis

      Blandiciis, quanta sedulitate petar.

Respuo mechari, volo nubere: turba procorum

      Coniugium rogitat impetuosa meum.

A me non alios vicium rogitavit, et audes

10

      Primus in elatas luxuriare preces.

Vlterius si quis rogitaret tale, moleste

      Ferrem nec gravibus parceret ira minis.

Conquereris quod amas, quod amor te cogit amicas

      Delegare preces ut mea vota premas.

15

Amens es nec amans, nec amor sed amarus inescat

      Te furor et sterili vomere litus aras.

Fallere me temptas nec amator es, immo pudore

      Exhausto precibus vota pudica premis.

Depeream pocius quam dispensare pudoris

20

      Primicias fama depereunte velim;

Depeream si me propriam sibi nullus et omnis

      Communem turpi venditione premat;

Absit ut eris amor fame denigret odorem,

      Vt precibus iaceam depreciata tuis;

25

Absit ut a populo sumens venale tributum

      Vendita vilescam sordidiore lucro:

Non precium venale peto, dispendia nolo,

      Nolo pudicicie ridiculosa pati.

Te decet exemplum mihi presentare salutis,

30

      Non vicii: peccas dum viciosa petis.

Thaida devoveo nec Thaidis emula muto

      Thaide Penelopen prostibuloque thorum;

Non falero fraudem, me nec mediante sub umbra

      Penelopes Thais insidiosa latet.

35

Si vellem Veneri succumbere, nulla scolari

      Talia sed laico primicianda darem.

Vos, vos garrulitas premit auriculisque scolaris

      Instillata nequit esse sepulta lues.

Vos facit exosos iactantia plurima, crebrum

40

      Ridiculum, ventris sarcina, parca manus.

Sunt comites tonsi capitis fallacia, vanum

      Pollicitum, facilis ira, caducus amor.

Que zelare voves et iuras, contio furni,

      Turba molendini vix operanda notant.

45

Non zelare tegit simulare nefaria peius

      Est in propatulo quam sepelire nefas.

Coniuge presbiteri nihil est infamius: horret

      Hanc populus, reprobat ystrio, scorta premunt;

Monstratur digito velut admirabile, plebis

50

      Ridiculum, risus causa, pudenda lues.

Proles presbiteri premitur vacuusque cerebro

      Filius altaris dicitur esse puer;

Clamitat in trivio popularis turba: "Sacerdos,

      Luce licet recolit ocia, nocte fodit:

55

Ecce sacerdotis parit uxor, palpitat alvus

      Relliquiis, sacrum sacra refundit onus".

Vos reprobat ventris pinguedo preambula, pinguis

      Massa saginati gutturis, ordo sacer;

Prodigus antistes vorat exquisita: saginat

60

      Quamvis membra, macer spiritus intro sitit;

Infinita capit gula consumptiva, ligurrit

      Que ventris tumidi corporat olla capax;

Vina bibit preclara vitro, ceu vipera mordax

      Sacrilege fugitur Bachus adulter aque;

65

Ebrietas insana furit Bachique coheres

      Coniuncteque nocens ebrietatis, amor.

Ad lectum trahitur sopitus et in dyapente

      Stertens terribili concitat ore domum;

Exercet varios conflictus ventre ciborum

70

      Rixa, procellarum spiritus, unda meri:

Tempestas oritur, sed cetera turpia nolo,

      <Nolo> virginea simplicitate loqui.

Si vestes vel opem deposcat egena sacerdos,

      A Plutone prius ferre petita potest.

75

Si dare cogatur, frons horret nubila, pendet

      Triste supercilium, fulgurat ira minax;

Si mora nulla patet, dubio torpore propinat

      Paucula nec cessat improperare datum.

Plurima conticeo, que thematis egra supellex

80

      Virgineusque timor me recitare vetant.

Clericus inconstans in amore volatilis instat

      Et studet etatis primiciare rosam

Decerpit breve liliolum fractoque pudoris

      Cardine demigrat et nova regna petit;

85

Migrat ab hac, volat ad reliquas et in omnibus hospes

      Scurra puellarum prodigus esse potest.

Hoc nocet, hoc vicio suspecta professio cleri

      Displicet et causas suspicionis habet.

Hinc dubito tua vota sequi, ne flebile fiam

90

      Ridiculum, merces publica, vile forum.

Sed mihi cur reprobas fastum, si servo pudoris

      Claustrula, si precium depreciare nego?

Non tumor est quod amo nullum, quod avara favoris

      Malo pudiciciam quam tua vota sequi.

95

Preterea quia sum specie prelucida, voti

      Effectu reputas liberiore frui:

Deliras: species non exclusiva pudoris

      Predicat affectus interioris opes;

Non decor excludit virtutem: corpore quamvis

100

      Sum bona, sum melior, optima mentis ope.

Preterea quod amor, quod amor me militis urget

      Obicis, accusas inmeritamque premis:

Quod facis, ecce, facit miles: me circinat alis

      Assiduis, perdit verbula, perdit iter:

105

Sectatur, fugio; blanditur, abhorreo; luget,

      Gratulor; alludit, horreo; sperno, petit;

Vult, nolo; rogitat, nego; supplicat, arceo; spondet,

      Respuo; tristatur, gaudeo; regno, perit;

Postulat, inficior; suspirat, obaudio; languet,

110

      Glorior; accedit, cedo; tepesco, calet;

Aspicit avertor; patitur, delector; amicat,

      Infesto queritur, psallo; quiesco, gemit;

Alloquitur taceo; laudat, derideo; pulsat,

      Excludo; placeo, displicet; uro, furit;

115

Promittit precibusque preces exaggerat, usus

      Destinat optata prosperitate frui.

Sufficit effectum voti simulare: videri

      Quod nequid esse cupit, criminis umbra placet:

Insipiens sine messe serit, dat vela procellis,

120

      Semina litoribus naufragioque ratem.

Quod petis, inplorant plures, quos flosculus evi

      Intitulat, morum purpura, gentis apex.

Inmatura tremo Venerisque novitia, mentem

      Ne Venus inpugnet asperiore iugo:

125

Si faveam Veneri, nova molli pectore spargens

      Tela Neoptolemo sevius uret amor.

Et tamen es specie prestans, es dignus amari,

      Si placeat laica conditione frui.

Me capitis tonsura gravat collique relicta

130

      Parvula cesaries, que comes esse negat,

Psalmorum series, crepidarum murmura, pellis

      Inmemor etatis, panniculosa, rigens.

Quod placeo, quod amas, quod sum tibi causa doloris

      Me movet: hec mentem sollicitudo domat;

135

Quippe laborantes in amore fovere venustum

      Est decus, est pietas, est miserantis opus.

Prefero te sociis, sum deservire parata

      Obsequio, salva virginitate, tuo.

Ne grato videar ingrata, salute salutem

140

      Penso relativa sedulitate: vale!

Aut sic aut aliter nil efficis: exue clerum,

      Sum tua legitimo federe, sorte thori.

Redde pilos capiti detonso: reddita collo

      Cesaries laici significata gerat.

145

Hoc age vel votum reflecte: peticio turpis

      Criminis enucleat interioris onus.

Refrena fragiles curas: victoria maior

      Est ubi flagicium maius obire solet.