satira contra Innocentem III

Testo base di riferimento: M. T. D'Alverny, 1995


Inuocabo Dominum et sic loquar ei

Ego dixi: Domine, miserere mei

Recte reus uisus est causam habens rei

Ante cuius oculos non est timor

In dolore pariam quod est preconceptum

Constat pro dimidio quicquid est inceptum

Nullus in me murmurans dicat se deceptum

Quis est iste nesciens legem uel preceptum?

Quod tacere malluem licet non taceri

Palliata falsitas umbram tenet ueri

Dicam cras et hodie quod est factum heri

In his ad que moueor fas est me moueri

Vanitati subiacet quicquid est sub sole

Lege carnis premitur et peccati mole

Iam letare sterilis et que nutris dole

Nutrienti peius est quam carenti prole

Non est alter Moyses hostis Pharaonis

Persequens malitiam praue nationis

Nec secundus Iosue regnat in personis

Nos ad terram transferens repromissionis

Rachel Lyam preuenit ad sterelitatem

Israel se transtulit non ad suum uatem

Syon feriantium luget raritatem

Iam non est qui ueniat ad sollempnitatem

Dauid in potentiam exprobat Golias

Nullus est in populis orans ut Elias

Regnum tenent Israel Acaz et Ozias

Suos ducunt subditos per erroris uias

Dies nostri temporis pariunt dolores

Corruptis temporibus conformantur mores

Sic de lupi fetibus asserunt doctores

Tanto fetus pessimi quanto tardiores

Nouus regnat Salomon in diebus malis

Cuius in uisceribus sensus est carnalis

Nec carebit pretio lis meretricalis

Coram illo cuius est gladius uenalis

Noster, inquam, Salomon sabatizat parum

Carentem muneribus nunquam habet carum

Dum libens amplectitur commoda causarum

Non personas diligit sed res personarum

Si Saul errauerit non excusat eum

Quod in hoc secutus est Dohec Ydumeum

Nunquam culpa Giezi tangit Eliseum

Nec reatus pessimi bonum facit reum

Grauis est impietas, dum apparet pia

Dicam uiatoribus: hostis est in uia

De fermento ueteri quod est Catharia

Se corruptam lugeat tristis Lumbardia

Seuit lupi rabies, opus est latrare

Timet mali conscius bonum nuntiare

Pastor subterfugiens est in culpa quare

Lupus ad ouiculas audet subintrare

Vbi pastor, ubi dux, ubi christianus?

Nullus habet pontifex crucifixas manus

Alios sanctificans, remanet profanus

Qui sanare debuit factus est insanus

Ponit in se maculam Roma caput mundi

Ibi iura pereunt ubi solent condi

Hic conflare solet ius et in aurum fundi

Nobis hic proponitur forma pereundi

Roma terris imperat et in terram fodit

Quod seruandum predicat minime custodit

Quod in me persequitur, hoc in se non odit

Hinc aperte dicitur: Roma manus rodit

Grex pastori condolet, pastor infirmatur

Nauis carens anchora fluctibus uagatur

Si peccauit impius bursa flagellatur

Nummus si interuenit culpa relaxatur

Petrus quondam Bariona legitur piscator

Petrus nostri temporis factus est uenator

Seuit in minoribus tutus uenenator

Cum percussus fuerit magnus incantator

Terre sal euanuit, nesciens condire

Impeditus alios studet expedire

Prohibens pericula uisus est perire

Rauce cantat musicus et percussor lire

Vbi Pauli gladius et crux Petri fuit

Petri hic religio per descensum ruit

Hic erroris alueus ad condignos fluit

Hic nubes Egyptia turpes aquas pluit

Non in istis arguo fidei doctrinam

Qui doctrine sapiunt pulsum et urinam

Sed in actionibus uideo ruinam

Cum fetere sentio pratice sentinam

Restat nobis aliud inde transeamus

De conceptis maxime nichil omittamus

Adhuc nostri carminis stilum transferamus

Ad quorum memoriam dudum aspiramus

Ve qui mundi legibus seruientes estis

Qui uerborum retibus fallere potestis

In contemptum facta est lectio celestis

In ouile Domini seuit noua pestis

Cum claustrales audio legibus addici

Casta regularitas seruat meretrici

Christo fit iniuria sicut solet dici

Panem Christi comedunt eius inimici

Christi patrimonio plures abutuntur

Qui sub Christi nomine Christum non secuntur

Veste, cibis affluunt, splendide pascuntur

Sed de crucis area totum assecuntur

Malum celat species et ymago boni

Causis fratres seruiunt et contentioni

Currunt uehementius ad odorem doni

Cum de culpis agitur, sunt ad culpam proni

Proponit dolositas questionem grauem

Iura claudit aperit quorum tenet clauem

Miratur simplicitas sonum tam suauem

Dulce canit fistula dum incantat auem

Ve quibus non sufficit Christi prelatura

Qui sub iuris specie pretermittant iura

Cum unum expediat transeunt ad plura

Veritati preminet fallax coniectura

Leges scolis intonant, Christus obmutescit

Legalis iactantia crucem expauescit

Inter tot zizania triticum languescit

Verbumque caro factum prorsus euanescit

Quid Iohannes, Iacobus, et quid de Martino?

Quid Aco, quid Bulgarus, quid de Placentino?

Per hos mundus regitur iure non diuino

Ius celeste tollitur iure repentino

O quam dulce canticum legis allegate

Cum uerborum affluis quadam uenustate

Et signatis nichil fit, tamen dicis: grate

Sed aut prius datum est, aut sequatur: date.

Dicunt iuris consoles si proponas eis

Hec est sapientia clamans in plateis

Hec placet actionibus, hec est grata reis

Hec correat dulciter, sed non in coreis

Hec humani federis comes est antiqua

In causarum turbine pacis est amica

Hec furorem mitigat, temperat iniqua

Ad directum reuocat praua uel obliqua

Non sic, non sic impie, non me decepisti

Nunquam Christo conuenit dolus Antichristi

Ista patrimonio sustentatur Christi

Sacer ordo factus est in tributum isti

Hanc opinor uerius sic interpretari

Per nugaces medicos potest figurari

Per quos egra mulier nesciens sanari

Arte nulla potuit fluxu liberari

Hec est ficus sterilis frondibus umbrosa

Decorata foliis sed infructuosa

Hec patrifamilias grauis et exosa

Extirpari meruit tanquam honerosa

Hec per uirgam magicam condam presignatur

Cum portenta Moysi magus imitatur

Virga uirgam deuorat, Pharao miratur

Vbi magus deficit Christus operatur

Quid interdum superest? prosequar an cedam

Leges non euacuo, sed propono quedam

In hac parta (sic) satis est ultra si procedam

Iam dicendi studio limites excedam

A suo Bonania (sic) non recedat more

Suos mater filios parit cum dolore

Subsequente premio currunt in odore

Non attendunt premia filiarum (sic) Chore

Tempestiva premia diligunt scolares

Non promissa mistica, non supernas lares

Odoris presentiam subsecuntur nares

Ad remotas feminas non aspirant mares

Versus in hoc opere sequitur finalis

Laus in fine canitur, sed est sensus talis

Non te fallat gratia superficialis

Ne sub uite specie totus sis mortalis.