Invectio contra usurarios

 

Est dolus usura, quam damnant optima iura.

Est anime funus fenus, damnabile munus.

Ducit ad involucrum funestum fenebre lucrum.

Dives in usuris curas studet addere curis,

5

Congregat, et nescit, alienis, vix requiescit.

Inmensas fugit expensas, quod in horrea ponit,

Heres exponit auctoris et eius amoris

Oblitus; fruges penitus consumere natus,

Indomitus spargit reditus vastare paratus.

10

Mens oblita Deum patrem sibi sufficientem,

      Que non sufficiunt, querere vana studet.

Quid prosunt homini cum grano copia vini,

Nummi festini, diadema, gradus inopini,

Laus et apex domini, speciosa subucula lini?

15

Presens vita sini cito debet, proxima fini,

Namque repentini sumus in mundo peregrini.

Iussa Dei trini servemus federe bini,

Mente columbini sine peste doli colubrini,

Moribus agnini flammas vitando camini.

20

Dives crudelis res cuiuscumque fidelis

Nequiter adquirit, pro paucis multa requirit.

Ad tempus dando sibi reddi plus stipulando,

Quam precium verum sit in illo tempore rerum.

Parvis damnatas faciunt quicumque baratas,

25

Intrabunt baratrum, nisi reddant, pro dolor, atrum!

Estuat ad questum faciendo dolum manifestum,

Lucrum congestum non mitigat illius estum.

Nummos enumerat lucrumque dari sibi sperat,

Mulcet debentem locupletem, torquet egentem.

30

Deceptor verbum mollit, cor celat acerbum,

Dulcis credendo furit improbus in repetendo.

Pacta facit stricta, seducit per sua dicta

Creditor, usuras exercendo nocituras.

Quem dolus excecat, malus omni tempore peccat.

35

In tenebris pannos, qui consenuere per annos,

Venditor ostendit ac ad tempus breve vendit.

Plus quam deberet, lucris mens eius adheret.

In multis rebus in pluribus et speciebus

Fallit in obscuris spreto moderamine iuris.

40

Tamquam predones per falsas venditiones

Nunc mercatores vendunt nimio pretio res!

Verbo detractant usuram menteque tractant.

Cum sit in omne genus iam detestabile fenus,

In fenus latrant peioraque fenore patrant;

45

Crimina maiora faciunt vitando minora.

Inter vendentes fraudes regnant et ementes

Iuris contractus vertunt in criminis actus.

Principio blandi pro spe nummos numerandi

Fraude ligant stultos, ponunt in recia multos.

50

Cartas conficiunt, dolus et simulacio fiunt,

      Fratres decipiunt, sepe nocere sciunt.

Carte scribuntur, mendaces efficiuntur,

Fraus perpetratur, petitur, quod non numeratur.

Carte delende retinentur, non retinende;

55

Qui persolvuntur, iterum nummi repetuntur.

Ponitur in cartis, ne quem numeratio partis

Liberet a solido; - ligat omnes ceca cupido.

Non intellecta fatuus suffragia iuris

      Lingua lectoris accelerante sinit.

60

Quis mercatorum posset figmenta malorum,

Fraudum mille modos, latitantes promere nodos?

Fallunt fallentes, falluntur decipientes,

Ponderibus numeris miscent mendacia veris.

Est melius falli quam fallere, sed studiose

65

      Mens circumspecta vitat utrumque malum.

Nullius est laudis pollutus crimine fraudis.

Spectans gens audi, caveas insistere fraudi!

Non metuunt claudi sub Averni carcere claudi.

Qui mala lucra capis, caperis, retinendo teneris,

70

Si sine iure rapis alienam rem, rapieris.

Gazis non veris ditari cur, homo, queris?

Cerne, quid es vel eris possessi non onus eris!

Gaze festine licet ungant, sunt quasi spine,

Pungunt in fine, cupidis sunt causa ruine.

75

Vives absque dolis, si nummos querere nolis,

Nam neque nummicolis contingunt gaudia solis.

Dives homo parcus ferietur ab ictibus arcus.

Vtilis est usus rerum, damnosus abusus;

Non erit illusus animus pietate refusus.

80

Et prodest et obest possessio diviciarum:

Immoderatus obest, prodest bonus usus earum.

Divite ditior est donator diviciarum,

Paupere pauperius cor eget locupletis avarum.

Dives homo trepidet, inopi fomenta nisi det,

85

Qui canit et ridet, hunc perpes pena relidet.

Contra fas plenam qui querit habere crumenam,

Decidet in penam, regionem perdet amenam.

Pro lucro modico vetito Deus equus iniquo

Equa flagella parat, quem sepe monendo vocarat.

90

Quid nunc ditari, populari laude beari,

His sublimari valet et semper cruciari?