Invectio contra goliardos

 

Rura tibi, mannus, domus, esca, pecunia, pannus

Deficiunt, annus abit, hostis es, immo tyrannus.

Turpis es et lentus, te frigidus et violentus

Excruciat ventus; fluxit tua grata iuventus.

5

Corpore detecto plerumque iaces sine tecto

In terre lecto, resonas male ventre refecto.

Corporis et mentis utriusque malum cupientis

Crimina, que sentis, pertranseo more tacentis.

Non urbs sive pagus retinent te, nec cava fagus,

10

      Non plaga, non pelagus; degis in orbe vagus.

Discolor ut pardus pungis sterilis quasi cardus,

Ad potum tardus non es, cum sis goliardus.

Verbum divinum, qui potas ante caminum,

Respuis et dominum venerans super omnia vinum.

15

Passurus clades aliis potare suades,

      Vino sepe mades, deficiendo cades.

Potibus intentus, homo, fetidus et temulentus,

Es circumventus, tibi noxius et truculentus.

Quando docet doctus, doctrinam caumate coctus

20

Despicis indoctus, tua mens non percipit hoc thus.

Oscula materna fugis et documenta paterna,

Deseris eterna bona pro brevitate moderna.

Vilis et ignotus, ab utroque parente remotus,

Nudus et illotus stas in putredine totus.

25

Per mare, per terras quasi pauper inutilis erras,

Non metuens guerras, cum sepe palacia verras.

Spernens antiquas mulieres queris iniquas,

Curvus mendicas solitus consumere micas.

Gaudes in Baccho, vis vinci, sperne quis a quo

30

Vinceris, in stomacho sonitu vexaris opaco.

Arboris aut turris umbram petis, ad mala curris,

Ludens cum scurris passim sine lege ligurris.

Corpus in obscuris miser igne libidinis uris,

      Contemptor iuris absque rubore furis.

35

Vix es ieiunus, das damnum pluribus unus,

Stas importunus, dum speras sumere munus.

Si tua damna notes, anime vis perdere dotes,

      Pronus es, ut potes, quidquid habere potes.

Fetes sicut edus, nec es istrio, nec citharedus;

40

Perfidus et fedus non horres frangere fedus.

Pergendo lassus, brunus ac estibus assus,

Pauper es et cassus, incommoda plurima passus.

Plebi carnali presumis obesse sodali,

      Dans exempla mali vis quasi porcus ali.

45

Spargitur ad multa, sine preside mens tua stulta

Cogitat inculta, quod obest racione sepulta.

Optima docmata spernis, apostata, dicta priorum

Munera dante Deo data perdis aromata morum.

Potibus ac escis nimis insistendo senescis,

50

Plenus torpescis et facta decentia nescis;

Multos pervertis foribus festinus apertis,

Sopitus stertis; - dolor est tua vita disertis!

Laudas indignos, doctus palpare malignos,

Irridens dignos, ausus reprobare benignos.

55

Falleris et fallis, homines misere quia vallis

Laudas nec psallis, qui nudus es absque metallis.

Vngens carnales laudes fabricans generales,

      Numquam mortales laude beare vales.

Carmina prodesse tibi non possunt, sed obesse.

60

O morbis presse! tu messor es et sine messe.

Versificatores sunt prompti perdere mores;

Vini cultores fugiunt bonitatis odores.

Vino votivo careas ac utere rivo.

Vive Deo vivo, nec laudas ore nocivo!

65

Cur aliquem laudas et per tua carmina fraudas?

Os decet ut claudas, nec laudando tibi plaudas.

Cur aliquem pingis hominum, preconia fingis,

Te non constringis, veluti canis ulcera lingis?

Non homines tales sunt, promit vox tua quales;

70

Laudes vocales fugiens acquire reales!

Laudibus insistis viciis minimeque resistis,

Moribus obsistis, nugis excedis in istis.

Cum sis mortalis, procul absit laus animalis,

Ne laudes victum, viciorum compede strictum;

75

Est grave delictum laudantis inutile dictum.

Lauda victorem, quem constat habere favorem;

Laudis amatorem laus reddit deteriorem.

Morti vicinum nec laudes quem peregrinum,

Flendo roga Dominum, bibe limpham, desere vinum!

80

Est tua laus mala fraus, miseros laudare recusa,

Pacifice retice, nulli noceat tua Musa!

Factus es enormis, satur inter dolia dormis,

Est caro deformis tua, vestis curta, biformis.

Qui bene, qui caute, poteras qui vivere laute,

85

Defluis incaute; ratis es sine remige naute.

Te cecidisse gemens et queque superflua demens

      Sis bonus et clemens turgida membra premens!

Te semper vehemens dolor urgeat ob mala, que mens

      Concepit demens, suffer et esto tremens!

90

Aufer honus prisce macule flens et resipisce,

Perpetuam glisce vitam, bene vivere disce!

Quidquid obest adimens caveat discreta mori mens,

      Peccatum perimens, spe comitante timens!

Ad deceptricem non accedas meretricem,

95

      Commaculatricem tangere sperne picem!

Vestis amans cultum, promptissima pingere vultum,

Stulta sequens stultum, nocet uxor adultera multum.

Hiis, qui sunt casti, requiem, pie Christe, parasti.

Corde dole tristi, quia lapsus es et cecidisti.

100

Gracia te Christi vocitat, quam deseruisti.

Si sapiens esses, prelatis sponte subesses,

Multum prodesses, bona si faceres nec obesses.

Collige, ne cesses, estivo tempore messes!

Tu tibi prodesses, aliis quoque, si probus esses.

105

Cura malum nolle tua sit, nec tangere molle,

Arma precum tolle, virtutum lumine polle!

Vive Deo vinctus, lacrimarum flumine tinctus,

Iusticia cinctus, tua mens resplendeat intus!

Carmine, qui flores, precor, ut speculeris et ores,

110

Pro culpis plores virtutis adeptus odores.

Crebro delinquis, tua nec peccata relinquis;

Dimittes, inquis, penis cruciande propinquis.

Quidquid contingat, tua membra modestia cingat,

Linguam restringat, ut non mendacia fingat!

115

Dum potes, evade fugiens a perpete clade,

Illacrimando made, celer ad celestia vade!

Publicus est rumor, quod te Veneris voret humor;

Factus es exul ter, quod in urbe vagaris adulter.

Solus et indocte secreta pergere nocte

120

Audes cum telo; tua crimina flendo revelo.

Te non corrigeris, maiores nec revereris,

Damnari queris; es factus fabula cleris.

Odis doctorem, correctio deteriorem

Te facit et mestum, quoniam cor habes inhonestum.

125

Inter lenones procuras sediciones,

Sanari verbis nequit hec tua plaga nec herbis.

Subdetur pellis tua grandibus ergo flagellis,

Namque flagellatus nosces nocuisse reatus.

Sperabam fructum de te, iugem fero luctum;

130

Quid dicam vel agam? renovari sentio plagam,

Te male confundis viciorum mersus in undis.

Qui presumpsisti reditus consumere Christi,

Mortis damna sitis contradicendo peritis,

Vite iussa sinis, quia mentem vexat Herinis.

135

Vt non restaures, quod prodigis, obstruis aures,

Non audis patres, quia pronus es, ut mala patres.

Corruis in mortem nocuam querendo cohortem,

Torpes, ignoras, languens peccando laboras,

      Ludis, non oras egrediendo foras.

140

Florem defloras iuvenilem, te dehonoras,

Ridens non ploras, sine psalmis transigis horas.

Qui fugis ecclesiam matrem Christique sophiam,

      Propter stulticiam perdis, inique, viam.

Desere duriciam! sanctam venerare Mariam!

145

      Dilige iusticiam rem faciendo piam!