Sicut doctores docuerunt antea plures,

Ante prosam scripsi; metrice modo pauca notavi,

Que perhibent nostri non contempnenda moderni,

Scire quibus valeas varias discernere linguas,

5

Ne grecum reputes quod hebreum dicere debes,

Et quoniam lingua reliquas precessit hebrea

Primitus hebraica, sed post volo scribere greca.

Dicitur hebraice pater abba, sirum tamen esse

Et simul hebraicum Papias asserit ipsum,

10

Sed cata Remigium reputatur vox sira tantum.

Vallis Achor, vir Achan vel Achar poteris reperire

In Iosue primum Paralipomenonque secundum.

Scribe iod heque vau simul he, sed non legis ut tu

Scribis, at Adonai debet vox integra dici;

15

Adonai dominus sit apud nos rite vocatus.

Allelu laudare sonat, dominum notat ia,

Ast invisibilem proprie tibi denotat ia.

A dic articulum, rex esto melech, malachimque

Reges significant, malachoth tibi regna figurant.

20

Signat amen vere signatque fideliter eque,

Et fiat fiat simul ut predicta figurat.

Affectum mentis notat [hec] vox anna rogantis;

Signat osi salva; iungas simul et sit osanna;

Sic vox composita corrupta dat "obsecro salva."

25

Est mensura batus; ipsam bath dicit Hebreus;

Mensurat liquida; modios tres continet ista.

Est animal behemoth cuius beth littera prima.

Sicque beelzebub beth non lamech tibi finit.

In b sit finis Benadab pro nomine regis;

30

Per t si finis tunc filius est Azaelis.

Septembrem mensem Bethanim signare memento;

Beth domus est, sed enim pauper et gratificans est.

Bethsabee mater Salomonis filia septem;

Hic numquam dubita quin sit beth sillaba prima.

35

Nullus mensis Bul; October dicitur Elul.

Est mensura cabus; ipsam kab dicit Hebreus.

Cedron torrentis nomen dic esse fluentis

Iuxta Irusalem vel cedron dicito vallem.

Ieronimus memorem fert istius esse Iohannem,

40

Sed pro cedrorum cedron grecum genitivum

Fertur apud plures secus posuisse Iohannes;

Ieronimum sequimur; si vis auctor tueatur.

Est corban donum, corbanan dicito truncum

Quo solet inmitti servanda pecunia templi;

45

Dona sacerdotum capit hoc, musac data regum.

Per lamech scribe, sine res, celeti feletique;

Remigio teste poteris sic scribere recte;

Sic quedam fortes dicebantur legiones.

Sunt cherubim sacri, cherubin sacra, sit cherub unus.

50

Chodchod hebree vocas [omnes] merces pretiosas,

Vel sit merx una, non edita voce latina.

Appellat Grecus Paralipomenon quod Hebreus

Dabreiamim dicit, nec in n sed in m tibi finit;

Id sonat hebraicum quod apud nos "verba dierum."

55

Dalila correcti dicatur littera libri;

Scriptorum vitio reperitur Dalida crebro;

Si recte legitur Samsonis Dalila fertur.

Nullus mensis Ebul, October dicitur Elul.

Ephi mensura siccis est appropriata,

60

Contentiva trium, sicut batus, est modiorum.

Ephoth dico superhumerale notatque frequenter

Vestem de lino; Samuel usus fuit isto;

Idoque li genus id Augustinus fore dicit,

Glosaque Ieronimi quasi nomine vult generali

65

Apta sacerdoti sic vestimenta vocari.

Ge terram Grecus, ge vallem dicit Hebreus;

Hebraice vallis ennon sit dicta Gehennon;

Ieronimus dictam fert inde fuisse gehennam.

Ephi si decimes decima gomor illius imples.

70

Fert ab Abram dictos prius Augustinus Hebreos,

Postque retractat, eos dicens ab Heber vocitatos.

Vt capit Hebreus est hin sextarius unus,

Sed minor est Italis mensura duplexque fit illis.

Principium Iemini non g sibi vendicat ast i.

75

Iesus vel Iosue, soter salvator idem sunt,

Sed soter grecum sit salvatorque latinum;

Hebreum Iosue, Iesusque nothum lego grece;

Non profert Iesus, Iosue sed dicit Hebreus;

Proferimus Iesus sed profert Grecus Iisus.

80

Affirmant multi caput esse Ioel Iubilei;

A iubilo dictum quidam dicunt iubileum,

Multus enim populo iubilus fuit in iubileo;

Seu tamen a primo dicatur sive secundo

Sic iubileum, non iobeleum nec iubeleum;

85

Hoc euphonia cognataque dant elementa.

Fert Iudas Grecus, hinc s tibi tollit Hebreus;

Per casus iste voces non mutat, at ille

In declinando Iuda facit in genitivo;

Hinc finis Iuda penes istos est acuenda

90

Si declinatur ludas Iudeque gravatur.

Maachmas hebraicum tibi sit, sed machina grecum

Fertur sive nothum quia de machia [re]trahit ortum.

Mammona divitias signat; sic demona dicas

Qui per opes fallit, nec dic quod opum dominus sit;

95

Nomen id esse sirum plures dicunt et hebreum.

Natus de scorto tibi Manzer Manzeris esto.

Manaa translatum donum dic aut holocaustum.

Disce "quid hoc" signare manhu; man quid notat, hoc hu.

Profert Hebreus man quod nos manna vocamus.

100

Vox maranatha sira; dominus maran est, venit athan;

Adventum domini; vel dic maranatha vocari

Voce sira dominam; dic inde notare Mariam.

Non nomen proprium Meichon, rex fertur eorum.

Vallis erat mello quedam profunda vorago;

105

Cum fuit equata fuit urbs Mello vocitata.

Quid musac signet cum corbanan tibi patet.

Hebraice nabla grece psalteria dicta

Papia teste sunt organa dicta latine.

Dicitur Aprilis Nisan, lunatio mensis.

110

Dic Nabuchodonosor si vis bene dicere lector;

Numquam proferri debet cum g neque scribi.

Posterus Ophir Heber fuit a quo dicitur Ophir;

Indorum quedam provincia fertur et Ophaz;

Aurea montana sunt, hinc est aurea dicta.

115

Cerne quid est arena, patet et quid signet osanna.

Dicis hebraice phase, quod transitus esto latine;

Transitus hinc pascha transfertur voce latina;

Nec vox greca pathos, quod passio fertur apud nos,

Pascha dat, immo phase genitivo dat tibi pasche.

120

Vox indignantis designans intima mentis

Dicitur esse racha, vox tamen fertur hebrea;

Interiectio sit, nam Papias ita dicit.

Fert saphir hebreus et dicitur inde saphirus.

Caldeus crura vel braccas fert saraballa.

125

Lingua latina sonat sathanas, hebrea sathan dat.

Hebraice scriptum memorare Tubin lego librum;

Hinc tubianeos dicunt plerique vocatos;

Vel sit origo tuba, Rabani sic vult ibi glosa.

Partes preposui quasdam sermonis hebrei.

130

Iam Tibet et grece quedam subiungere lingue.

Gramata grecorum propono scribere primum

Vt melius pateant que scripta sequentia signant.

Bis duodena datur hiis; littera prima vocatur

Alpha, sequens beta, sit tertia littera gama,

135

Quartaque sit delta, sed e curtum [sit] tibi quinta.

Debet zeta sequi. Post hanc vult eta locari.

Premissas theta sectatur iotaque, kapa

Labdaque, mi, ni, xi, post .o. micron.

Hiis decet addi Pi, ro, sima, tau, quod simplex .t. vocita tu,

140

Y grecum, phi, chi, psi. Vult .o. denique scribi,

Omega quod Greci, longum dixere Latini.

Ephisimon poni vult post .e. scopitaque post pi;

Inde caractira superest in fine locanda,

Hasque notas numeri dicunt, non gramata Greci,

145

Et numerum signant ut gramata queque figurant.

Sic alphabetum, si tu vis, protrahe grecum,

Signatumque per has numerum subscribe figuras.

Simpliciter posita quot signat queque figura,

Virgula si subsit tot milia significabit.

150

Vnum si tribuit, cum virga mille notabit.

Si duo, cum virga duo milia disce notata,

Et sic in reliquis numerans operare figuris.

A sine, sed linum bissus tibi denotat album;

Si capit a bissus, sine bisso fertur abissus.

155

Dicitur a Grecis latus absida, fertur et absis.

Gratia dicta charis, notat a sine; si duo iungis

Acharis hinc fertur, quem gratia non comitatur;

Aspiratum c recte scribens ibi pone.

Augeat et domitum (solet usus dicere victum);

160

Hinc quasi non domitus adamas lapis est tibi dictus;

Non valet illum vis ferri superare nec ignis.

Fertur adon suavis, hinc derivatur Adonis.

Est aer grecum, dat - em quartum vel - a casum.

Hoc ago quod duco notat; hinc descendere scito

165

A gogos nasci quem nos docuere magistri;

Assint exempla pedagogus vel sinagoga.

Luctor agonizo vel certo, sic tibi dico

Quod sit agonia vel agon certatio, lucta.

Agros dic grece sed ager proferto latine.

170

Est agios sanctus, agiographa sunt sacra scripta.

Allophilos vere aie esse tribus aliene,

Namque phile tribus est; alius quoque dicitur allos.

Amplio dic grece, sed dicas ambo latine.

Porto fero, circum notat an, portat amphora circum.

175

Hec tibi verborum datur horum regula: grecum

E commutatur in o, sic dic foros a fero, stello

Dat stolos, et lego dat logos, atque nomos nemo format.

Celatura glife sit, anaglifa dicimus inde.

Supra signat ana, componis ab hoc anathema.

180

Est tithemi pono, posituraque thema sit inde;

Hinc anathema sonat quod "sursum pono" latine.

Anchira dic grece, sic et anchora dicta latine.

Nuntius angelus est, evangelium venit inde;

Non ab evan fingas, sed ab eu descendere dicas,

185

Moreque Grecorum simplex v scribito tantum.

Contra dic anti; valet hoc per multa probari.

Hinc antichristum dicas, contra quasi Christum.

Dicimus antidota contra data, namque venena

Das contra vitam, contra virus medicinam.

190

Sic dic antidotum medicinam sive venenum.

Orasis est visus, contraria viribus eius

Fertur aorasia, prohibetque videre videnda;

Dicitur acrisia quia non bene iudico visa;

Vnum pro reliquo poni plerumque notato.

195

Velo calipto notat, hinc dicitur apocalipsis.

Cripto sit abscondo, descendit apocrifus inde.

Sermonis sit apologia relatio dicta;

Excusatio vel responsio dicitur ipsa.

Paupertas, angor, labor, ictus, apertio, langor,

200

Vulnus, tristitia, stimulusque molestia, cura

Dicitur aporia, sordes vel fluxio dicta.

Hec notat aporior: depauperor atque molestor,

Contristor, stimulor, ut inops vilisque repellor.

Aporos est grece quod inops pauperve latine.

205

Recti quisque status refugus sit apostata dictus,

Namque stasis grece fertur status ac apo sit re.

Stello mitto sit, hinc missus apostolus exit.

Est thesis aut thema positura, sit hinc apotheca

Servans seposita locus, ut sunt horrea, cella.

210

Sunt arceuthina nobis incognita ligna,

Pro quibus in libris reperimus thina modernis.

Arche principium, sed princeps dicitur archos.

Dico magireusin occidere sicque magiros

Hinc cocus, estque cocorum princeps archimagirus.

215

Inde magiram dico coquinam sive culinam.

Tector dic fabrum greco sermone, fabrorum

Princeps hinc architectus debet vocitari.

Archos tris cline tibi sit caput architricline;

Est cline lectus quo reclinare solemus.

220

Dicitur Archigenes medicus, genesis quasi princeps.

Si scribas per c simplex arcos notat ursum;

Arcophilax, arcturus "amans ursam" venit inde.

Argirion grece dic argentumque latine,

Et tamen argirion quandoque pecunia fertur.

225

Inde philargiria radix est dicta malorum.

Ariopagus erat in Athenis curia, nomen

Que trahit a Marte, qui greco dicitur Ares;

Qualiter exponit super Actus glosa videto.

Ars, virtus arethe sit, panarethos venit inde.

230

Arithmos numerus, hinc arithmetica fertur.

Suavis odorifera quevis species sit aroma;

Aera quod tangit, hinc nomen ab aere traxit.

Arrabon est pignus quod noster non tenet usus;

Dicitur arrabo vadium non corripiendo;

235

Est velut arra bona, pretii pars dicitur arra.

Arthemo est modicum quo navem dirigo velum.

Isidorus testis uterus quod sit caput utris,

Doctorisque Bene vult regula quod breviare

Primam debet uter; utris hinc ego dico licenter.

240

Ascos uter vini debet, vas ascopa dici;

Non offendantur qui Dottrinale sequuntur,

Sed plus Isidoro Papie vel Bene credo,

Namque fide digni sunt auctores duo primi;

Hiis dum concors sit credo Bene nam bene dicit.

245

Aspaltos gluten fervens sit sive bitumen.

Est serpens aspis et scutum dicitur aspis.

Hoc astron sidus; hic aster stella; figura

Est astericus, radiis illustrat omissa.

Sermo de stellis hinc dicitur astrologia,

250

Astrorum vero lex dicitur astronomia.

Confugii domus est quod grece fertur asilum.

A sine dat, tractum silen; non hinc trahis ullum.

A sine, mors thanatos, hinc athanatos vel Athene.

Cesio dicta tome tibi sit, venit atomus inde;

255

Atomus in nostra sonat indivisio lingua.

Atria vel casulas sermo grecus vocat aulas.

Est axis lignum circa quod dat rota motum.

Bachum dico deum vini, vinumque sit ipsum

Bachus, et inde furor fertur bachania; bachor

260

Bacharis furere, debachor, id est furo valde.

Ornatum colli quem construit anulus auri

Dico bahen grece ferturque corona latine.

Ballo sonat mitto, balistas hinc tibi dico.

Baptizo tingo, baptismus tinctio ferto;

265

Grece baptisma, baptismus voce latina.

Vltima pars plante vel quod suppono coiumpne

Esse basis fertur greco sermone.

Vocatur R ex basileus; dictus est regulus hinc basiliscus.

Nomen aromatice dic bdellion arboris esse;

270

Sic eius gummi Plinio vult teste vocari.

Insula sit Biblos et Biblius hinc oriundus.

Est positura thesis, biblos liber, hinc apotheca

Qua libros condis dicatur bibliotheca.

Vindicat hoc nomen sibi biblia, quippe sacrorum

275

Divine legis redolens apotheca librorum.

Dixi quod linum bissus tibi denotat album.

Esto thalasa mare, nec debes s geminare,

Inde bithalasum dic esse quasi mare binum,

In mare prorecta quo cingitur undique terra.

280

Detraho, vitupero, blasphemo et reprehendo;

Sermo blasphemi debet blasphemia dici;

Hic est detractor, reprehensor, vituperator.

Per boo vel reboo sono vel resono tibi signo.

Est grave forte bari, dicas hinc brachia dici.

285

Bracte vox greca sed bractea forma latina

Sicut ego didici; sic lamina dicitur auri.

"Mittuntur bracte" scriptum legis in Iuvenale.

Est brancos guttur, faux piscis branchia fertur

Vel pars qua piscem dignoscere quero recentem.

290

Fert bravium Grecus, pretium quod dicito rursus;

Illud erat palma munus laurive corona.

Silvester bubalus bos est, a quo bubalinus.

Dico bromin grece, consumere dico latine;

Dicitur hinc brucus vel quod brevis est ita dictus.

295

Caseus esto tyri, tyrus hic est forma Latinis;

Bus bos, hinc dico butirum mediam breviando.

Estque butire boum, tunc dicas inde butirum.

Lactis habet multum buto; dicas inde butirum.

Est pyxos grecum, buxus dic esse latinum;

300

Hec buxus crescit, hoc buxum crescere nescit.

Vas cadus est, ternas ut fertur continet urnas.

Hec calamus grecum signat quod harundo latinum,

Et Campanorum flumen Calamum lego dictum,

Arbor aromatica sic est speciesque votata,

305

Fistula sit, stipula segetis, scriptoria penna.

Grecismi matrem linguam, non pono latinum;

Non tamen exerro nec in hoc preiudico greco,

Alludens grecis quia verbis scribo latinis,

Significatarum dum tango propria rerum,

310

Nec reputo greca variat que forma latina,

Sed notha sunt; prisci sic vult doctrina magistri.

Pellicanum quasi pellicavum dic pelleve canum.

Cur? quia pellicanus pellem cavat est quoque canus.

A caleo calamum pro canna sic lego dictum,

315

Nam calet inmisso flantis spiramine crebro.

Sic dici petram tibi dico quasi pede tritam.

Sic fit et in reliquis quibus est allusio talis.

Es chalcos, curvus camos, hinc cameram vocitamus,

Et quod curvum sit camur, hoc Huguitio scripsit.

320

De fissis textum cannis dic esse canistrum,

Quod dicunt sportam portandis panibus aptam,

Sed quod sit grecum sententia vult aliquorum.

Rete canopeum, caput hinc dic esse Canopum,

Vel canopeum quasi tendens dic in acutum,

325

Tunc caput est conus, galee sic summa vocamus;

Muscas et culices excludit id advenientees.

Dicitur, ut didici, culicem signare canupi;

Inde canopeum veracius estimo dictum.

Capparis, ut didici, fertur genus esse frutecti.

330

Signo, cavo, fodio dic significare charasso;

Signum, signator venit inde caragma, charactes;

Effigies, signum sit sive figura character;

Papie libro datur esse character imago

Vel que ferro fit nota vel ferrum quod inurit,

335

Effigies, forma, signum, stilus atque figura;

Littera vel forme descriptio dicitur esse,

Predictisque novum si vis potes addere vultum.

Est cor cardia, porte pars cardo sit ima.

Cartallum calatum dicas de vimine factum

340

In quo ponuntur uve dum vindemiantur.

Retia sunt casses , galeam sed cassida dices.

Aucupis inde cassidilis dic rette vocari

Compositumque fore, quasi cassis dico sedile.

Cassis cassiculum tibi format, rete pusillum.

345

Cassilis, ut credo, caret omni significato.

Arbor aromatica rutilanti fronte vel herba

Dicatur casia, legitur male casia dicta.

Prothesis ista cata signat per, et est plaga clima;

Ex hiis diluvium per climata dic cataclismum.

350

Vt catamane probat generale per, in cala signat.

Dicitur ordo catalogus aut numeratio multa;

Si breviter tangit sic dictus sermo brevis sit.

Sic cata dat seriem, numerum notat et brevitatem.

Dicitur emplastrum grece cataplasma vocatum.

355

Dic proprie Nidi cataractas ostia dici.

Est catadupa locus ubi defluit impete Nilus

Sub terra, dictus sit et cataracta meatus.

Imbris item fluidam nubem notat atque fenestram;

Esse fenestrelle celi dicuntur aperte

360

Cum nobis pluvia manat de nubibus ampia.

Id dat quod sedeo greco sermone cathiso;

Dicitur hinc cathedra, cathesis sit sessio dicta,

Queque sedendo datur cathesis dottrina refertur.

Doctorum cathedras, consessorumque sinedras,

365

Sedes exedras assessorum fore dicas.

Grece cauma calor celeumaque sit tibi clamor

Quem facies celi variata facit variari;

†Plura parit plausum clamoris turbida planctum.†

Signat inane cenon, commune novum quoque cenon;

370

Primum corripit e, cenodoxia dicitur inde;

Scribe per oe cenon commune, dat hic epicenon;

Quando per ae scribis, tunc hinc encenia dicis.

Cento notat pungo, sic cento punctus;

Homero Hinc vel Virgilio centonas associato.

375

Est cephali grece caput, acephalus venit inde.

Fert Sirus esse Cephas caput, hinc non acephalum das.

Ceris cera, ceros tempus, fulmenque ceraunos.

Cornua sunt cerata, cornu ceras, s subit hic a,

Indeque serpentem cornutum dico cerastem.

380

Dat siliquam grece ceraton tibi dimidiamque.

Est neutrum grece cetus pluraleque cete;

Hinc cetus ceti nostri dixere magistri.

A ciclo dicas quod vestis et insula Ciclas

Dicitur; intexti vestem dant ciclada cicli.

385

Ciclades in ciclo circumpositas lego Delo.

Significat mitraM cidaris tibi sive tiaram.

Ex imo latere clamis inconsuta patere

Debet, quam supra constringit fibula firma;

Recte mantellum clamidem dic Teutonicorum.

390

Sors cleros grece dicatur, clericus inde.

Designat furnum clibanus, designat acervum,

Nam formam clibani species imitatur acervi.

Est lectus dine, dicatur clinicus inde;

De lecto per se nequit hic sua membra movere.

395

Cui color est croceus quadrupes fertur cocodrillus,

Mansio terra die fit ei, requies aqua nocte;

Incubat hic ovis in humo, de quo Iuvenalis:

"Egiptus portenta colat cocodrilon adorat."

Vnum signare dic coccum vermiculumque;

400

Coccinon est rubeum, designant hec tria filum.

Cocitus fluvius a luctu sit vocitatus.

Circulus est ciclus; turris gradus inde vocatus,

Vt reor, est coclea, quasi ciclea sit tibi dieta.

Debet vimineum portandis vilibus aptum

405

Vas cophinus dici, collaphus percussio colli.

In medio vacuum panem dic atque pusillum

Colliridam; circi formam tenet aut quasi scuti:

Cum sequitur scutum pertransit lingula longa;

Dicunt armillam speciem plerique rotundam.

410

Esse colon membrum dicatur comaque cesum.

Sensus particula, sed non distinctio plena,

Sed nec perfecta constructio sit tibi coma.

Hic punctum flectis; ubi scis colon esse levabis.

Clausula sit corna, colon est constructio plena

415

Sed non perfecta; sententia perficienda

Pendet ab extremo, perfecta sit in periodo.

Hec tibi succincte volo versibus enucleare.

"Si quos tu spolias, non te sine crimine dicas,

Dum potes et non vis ablata refundere lesis."

420

"Si quos tu spolias" hoc unum corna sit, addas

Quod finit versum, datur hinc tibi corna secundum;

Sic e comatibus colon unum sume duobus;

Hiis reliquum versum iungens facies periodum;

Hic finit versus, sensus, completio cantus.

425

Est ode cantus, peri circum, sit periodus

Cantus perfectus, quem dat completio versus.

Circuitus sit periodus, sit odos caput eius;

Cum peri compositum sit odos via, dat peri circum,

Et quasi circuitum feci cum termino versum.

430

Herba sit agrestis coloquintida vel coloquintis;

Dicta cucurbita sit, quasi vitis brachia tendit.

Villam como dabit; comedus comicus hinc sit.

Hinc et villanus fertur comedia cantus.

Dicitur a cono contus, telum sine ferro,

435

Nam quasi conitus fit acuta cuspide contus.

Et contus lignum naute fertur preacutum

Quo rimatur aque fundus, contor venit inde.

Frigida vis herlie coriandri dicitur esse,

Cui sit idem grecum corion; venit hinc coriandrum.

440

Dicas ornatum cosmon, sic dicito mundum;

Hinc sit mundana descriptio cosmographia.

Quod cratin grece contexere dico latine,

Vel proprie teneo signare potest tibi crato,

Hinc vas ansatum crater de vimine factum;

445

Cratis craticulam parit, a cratin puto dictam

De ferro factam cratem vel vimine textam.

Sit tibi dicta caro creas, est creatos genitivo.

Fuscinulam dices creagram cum qua traho carnes.

Iudicium crima vel crisis, iudico crino;

450

Criticus hinc iudex, critos per c lege simplex.

Denotat absconsam sub terra cripta cavernam.

Abscondo cripto, cuius dicatur origo

A crepo quam dici dicunt plerique magistri.

Cimbia vel phiale, calati, scale, cyatique

455

Crateres, patere, bachea, scippi, calicesque,

Vt docet Isidorus, dicuntur vascula potus.

Cimbala de mixtis dicuntur facta metallis;

Parve sunt phiale; resonare feruntur acute.

Scribe kinos, dictus canis est, cynicusque caninus;

460

Suntque cynocephali capitis plerique canini,

Atque canis dentes voci tati sunt cynodontes.

Deque cynos muscas cynifes dic esse caninas;

A cynos atque fago cynifes descendere credo,

Namque canes comedunt, aures pungendo lacessunt.

465

Libro Papie scinifis vult s caput esse;

Tunc vox simplex sit, Grecus skinifex ita scribit;

Pro Grecorum k c ponit lingua latina.

Herba cynoglosa dicatur lingua canina.

Est mia musca, cynomia sit tibi musca canina.

470

Hec per kapa legunt Greci per kapaque scribunt

Que per simplex c legimus vel scribimus apte.

Per chi scribuntur que post premissa sequuntur.

Aspiratum c nobis chi dico sonare.

Gratia sit dicta grece charis atque charisma,

475

Acharis, eucharis, epicharis nos dicimus inde.

Dicatur chalaza grando vel parvula gemma.

Milia sunt chilia, descendit ab hiis chiliarcha,

Dictus apud Grecos sic est, chiliarchus apud nos.

Est chelon grece curvum, sunt brachia chele,

480

A chelon dicta quoniam sunt brachia curva.

Sicque chelys cithara de chelon dicitur orta.

Chir manus hec grece fertur, chirographus inde.

Chironomon cultris ioculatur in aera iactis.

Fertur mensura quedam chorus atque chorea

485

Psallentum cecus templi locus est ita dictus.

Sic instrumentum psalmus vult esse vocatum,

At ventus chorus agrestes est vocitatus.

Vnctio chrisma tibi sit, christus dicitur unctus.

Estque chronos tempus, hinc synchronos est chronicusque.

490

Aspires crisis, tunc aurum significabis.

Porri grassa, lithos lapis, os stoma; venit inde

Chrisolitus, chrisoprasus, chrisostomus adde.

Chrisis produci primam licet et breviari.

Chrisolitus primum probat, ypocrisisque secundum.

495

Ypocrisis cripto tamen esse putatur origo.

Vascula chidropedes numquam me iudice dices;

Sitropedes prisci dixerunt vaca coquendi.

Quidam cimiculum fore dixerunt cyrogrillum;

Hiis tamen in Vagetra leguntur contraria; Glosa

500

Fert quod spinosus est atque rapax cyrogrillus,

Sicut ubi legimus erinacius est cyrogrillus.

Si metrum lesi veniam peto; parce petenti.

Est minor ericio. Tibi nil cyrogrillus esto.

Hic antiquorum reperitur menda librorum.

505

In scriptis veterum scio me legisse quod unum

Signant ericius, erinacius et cyrogrillus.

Si metrum ledo veniam mihi des iterato.

Daphne dicatur laurus, sic nimpha vocatur

In laurum versa, forsan quia dicitur ipsa.

510

Sic et pro lauris fons dicitur in Machabeis,

Vel tata Remigium daphnen dicatur hebreum.

Dic quod idem grece signant -gentos, deca, -coste,

Et decas; istius decadis tibi sit genitivus.

A deca prefectum denis dic esse decanum,

515

Namque decem deca dant, quod verba sequentia monstrant.

Sermo logos, iunge deca, fitque decalogus inde;

Que scripsit dominus sic iussa decem vocitamus.

Vrbs polis est, iunge deca, fitque decapolis inde;

Sic polis est dicta, polis est cui subdita dena;

520

Vel regnum dices quod denas continet urbes.

Sic deca compositum cum corda dat decacordum.

Curio sit plebis cui cura datur generalis;

Quam deca sic artat bis quinque decurio curat.

Et sic curatum potes appellare decarchum.

525

Hic decurio sit quem de se curia gignit.

Lirima vox greca sit desipientis dicta,

Hinc et delirus sit desipiens vocitatus;

Devius est idem, tunc lira caput sit eidem.

Error lirima sit; Origenes que male scripsit

530

Dicas lirimata, que sunt erronea scripta.

Insula que fertur Delphos Phebum veneratur;

Delphicus inde datur cui Delphica mensa sacratur.

Insula sit Delos, que declaratio fertur,

Nam post diluvium prior hec paruisse refertur.

535

Sicut ait Grecus nomos est lex, sitque secundus

Deutero, cui nomium iungens sic dicito librum;

Deutero sed nomius numquam liber est vocitandus;

Quod replicet dicta lex dicitur inde secunda,

Non quia lex alfa sit sed quasi lex iterata.

540

Per dia signa duo, sed morsellus bolus esto;

Qui duo contendit mordere diabolus hic sit;

Culpans vel clausus in carcere sit tibi dictus

Hic penes hebraicum quoniam fluit ipse deorsum.

Hic modo subiungam Grecorum nomina quedam

545

Que metra vix capitine veniam peto si male sistunt.

Dictio greca diaconos est translata minister,

Hincque diaconia descendit voce latina;

Esse ministerium per eam dic significatum.

Est diaphonia vocum discordia dicta.

550

Significat dia de, diatessaron accipis inde.

Si vis adiunge diapason cum diapente;

Adde diastema, diesis simul est socianda.

Sit sermo lexis, dia de, dialectica testis,

Nam de sermone dialectica dicitur esse;

555

Vel dia dic si vis duo, tunc est sermo dualis;

Vel venit a greco quod disputo fer dialecto.

Grecus ait propriam regis diadema coronam.

Didasco doceo, doctor didasculus esto.

Dicitur esse deus theos, estque theu genitivus,

560

Suntque theu vere didasti quos docet iste.

Est didimus dubius, sic Thomas est vocitatus,

At proprie didimus geminus, sic fert ita Grecus;

Hinc qui nascuntur pariter didimi vocitantur.

In duo det dieresis discissio dici.

565

Iupiter esto Dios, hinc dicta Diospolis est urbs;

Inde Iovis natus mensisque Dioscorus exit.

Estque cori dicta pupilla corique puella;

Inde diosque cori pueri duo sint tibi dicti.

Diplon duplex sit, dupla vestis diplois hinc sit.

570

Ponderis esto genus dipondius eque duobus

Assibus hic constat, duo sit quasi pondera prestat.

Est serpens dipsas situlam quam tu fore dicas,

Namque siti perimit illum quem dente momordit.

Mensam dic discum, sic mappam vasque ciborum.

575

Hinc est discoforus qui discum fert vocitandus.

Sic ludum disti lapidem dic proiciendi.

Est dissinteria quando sunt ulcere lesa

Viscera, cumque preit prolixa diarria tunc fit.

Secretum dogmi, sed tectum dicito doma,

580

Est cum g primtim, sine g proferto secundum.

Vt paradoxa probant, iterum sit opinio doxa.

Doma datura, datioque dosis, sit gloria doxa.

Dorco notat terno; quia visu pollet acuto

Dicitur hinc caprea dorcas, mulierque votata

585

Sic quedam legitur, populi Dores vocitantur.

Dragma notat pondus nummusque, dat e genitivus

Femineo genere; sic dragma dabit tibi dragme;

Sic dragme dragmes iuxta Grecos bene dices,

Et dragmi dragmis, incognita forma Latinis.

590

Dat nummos didragma duos, stater id duplicabit;

Neutrum didragrna tamen edit lectio sacra.

Neutrum dragma genus est carminis, et genitivus

In -tis finitur; sic questio dragma vocatur;

Dragmaticum didici genus inde venire loquendi.

595

Esto dromos cursus, venit inde dromeda, dromedus

Atque dromedarius; male -da- tamen hic breviamus.

Est dulos servus, duleuo servio Grecus

Vult, quoque servitium servis sit dulia dandum.

Latria sit deo tantum latrevoque soli.

600

Dynamis est virtus, dynastia summa potestas.

Y grecum muta, sic a dyo sunt duo dicta.

Ec con dicatur, clisis esse vocatio fertur,

Vnde sit ecclesia quasi conque vocatio dicta.

Economos grece dispensatorque latine;

605

Iconomos Grecus fert oeconomusque Latinus.

Est abies elate, sic cantica dum legis ede.

Est eleos miseri si cordia iungitur ilii

Mandatumque sina, sit ab his elemosina dicta.

Hinc elein didici caput esse, quod est misereri.

610

Kirie sit domine sed elyson sit miserere.

Ellen sit Grecus et Grecia dicitur Ellas.

Isidoro credas, provincia dicitur Ellas

Septima grecorum; -dis vel -dos fac genitivum.

En dat in, est cenos novus, hinc encenia dicas.

615

En dat in atque manum chir, chiros habens genitivum;

Hinc enchiridion manualem dicito librum,

Ast instrumentum vocitatur sic medicorum.

Est telos finis, datur entelichia testis;

Actum vel formam signari disce per illam.

620

En dat in, est erge labor aut operatio grece.

Ergo signat ago, preponas en, fit energo.

Nobis intus ago designat energia vero;

Interior labor aut operatio dicitur inde

Teste Damasceno; subscripta tibi variabo.

625

Actio, si recte sentis, sit energia grece,

Activum sit energatio , sed energima fertur

Actus, id est operis complemen, agens sic energo.

Scito quod obscura sententia fertur enigma.

"Filia quam genuit mater, matrem generavit.

630

Editur a natis pater ens in ventre parentis."

Entera que Grecus fert intestina Latinus.

Ex quocumque trahis hec, hoc exentero dicis.

Eonas etates vel secula dicere debes.

Lucidus est phebus, pulcher iuvenis sit ephebus.

635

Signat epi supra, nice victoria dicta.

Palme preterite sit laus epinicion inde.

Hinc in plurali reperis epinicia dici.

Signo super per epi grece, scopin est speculari;

Exponens aliter intendere fert scopin alter;

640

Qui superintendit speculator, episcopus hinc sit.

Ergo dic operor, ergastula dic loca, lector,

Ad que captivum legas ad opus faciendum.

Est ethimon verum, venit hinc ethimologus.

Ethis Mos, venit ethicus hinc; ethnos gens, ethnicus hinc sit.

645

Eu bene designat et nuntius angelus exstat;

Hinc euangelium per simplex u, geminatum

Dic u vocali consillabicando sequenti.

Eucharis hic fertur quisquis bene gratus habetur.

Euge salutantis vox est, vox vituperantis,

650

Vox sit adulantis, gaudentis sive probantis.

Eugenes ingenuos dicas tanquam bene natos.

Dicitur eulogia benedictio sed benedictus

Dicitur eulogicos; sermo logos est caput horum.

Dicas eunuchos varia ratione vocatos.

655

Quosdam castratos dicas, caste quasi natos;

Quos faciunt homines ferro dic esse spadones;

Sunt qui se reddunt castos, carnem bene vincunt;

Eunuchos proprie nos istos dicimus esse;

Eu bene, sed vice victoria dicitur esse;

660

Hinc venit eunuchus, bene vincens vel bene victus.

Lectus vel mulier eune, sic ut asserit alter,

Ac echo grece custodio dicitur; inde

Dicitur eunuchus quasi custos huius et huius.

Distant in voce thalamus pastoforiumque,

665

Exedra; dic unum tribus istis significatum.

Xenia munera sunt, plures exenia dicunt.

Exodus exitus est; odos est iter, ex notat extra.

Orcizo grece dicas, adiuro latine;

Hinc exorcismus est adiuratio dictus,

670

Ac exorcistas adiurantes fore dicas.

Ex extra, statio stasis est, hinc extasis esto,

Excessus mentis, incussio magna pavoris.

F Grecus nescit sed per phi subdita scribit,

Aspiratum p pro quo nostri posuere

675

Scribentes greca ceu Pheton, philosophia.

Vtimur f vice phi per quod scripsere Latini

A Grecis sumpta sicut sunt fur, fuga, fama.

Dic[o] fago manduco, sed lidoro dic maledico;

Ex hiis adveniens fagolidorus est maledicens,

680

Vel dicatur ita potius comedens maledicta,

Lidora nam grece dico maledicta notare.

A fago sic fagus venit et favus et faba, ficus.

Fertur xirofagus cui sola cibaria fructus.

Sit Macedum lingua legio tibi dicta falanga

685

Sive falanx; cunei pugnantum sunt ita dicti.

Fanum dic templum cui fano prebuit ortum

Seu fons aut Faunus; fert hoc a fando Latinus.

Dicas fantasma de fano iungeque fasma

Cum fantasia, tribus istis vis datur una.

690

A fanes dicas epiphaniam, simul addas

Hinc theophaniam bethpha-, fagifa- quoque -niam.

Fannacon aut farina vocat unguentum sira lingua

Vel medicamentum; vir farmacus hinc venit, illum

Sic appello maleficiis quem nosco vacare;

695

Femina quoque malefica farmaca dicitur inde;

Hinc est farmacia, domus unguentaria dicta.

Vel dic farmaciam medicamen vel medicinam;

Farmacicum dicis quod competit omnibus istis.

Nomen gentile Fenix est, vir volucrisque;

700

Est arbor palma fenix et punita terra;

Crebro Fenice reperitur pro regione.

Porto fero dices, sunt fosforus amphora testes;

Metaforam iungis et anafora sit comes istis;

Carpoforum cum Christophoro sociare memento;

705

Addas hiis aforum Bosforumque vel apoforetum.

Mors feron grece, feralis dicitur inde.

Filasso servo, filaterium sit ab ipso.

Est phiton serpens, proprie tumor et nimis ingens;

Phitius a strato phitone vocatur Apollo;

710

Instituit ludos, pro palma Phitea dictos;

Et, quia divinum referunt hunc carmina primum,

Phiton divinus sit ab eius nomine dictus;

Est Phitonissa sic divinare perita;

Sic incantator incantatrixque vocantur.

715

Aspiratum p, non f, caput hiis solet esse.

Fornix prostibulum, fornix tibi denotat arcum,

Deque foris dici perhibent utrumque Latini;

Est meretrix porni, si vis fons sit tibi primi.

Fertur fraso loquor frastesque sit inde locutor;

720

Hinc bonus interpres debet dici metafrastes,

Si malus interpres recte fertur parafrastes;

Quodque locutio sit frasis antifrasis bene pandit.

Furvum dic nigrum, de quo fur accipit ortum,

Nani latet in furvo; latro se fert obvius ultro.

725

Est gala lac, Gallos hinc dicas et Galileos,

Et Galatas iungas, quia lacteus est color istis;

Hinc instrumentum cerdonis galla vocatum;

Inde galaxia fertur capitumque galama.

Galbana dic species pigmenti, galbana vestes.

730

Dic corium grece signare galeron et inde

Pilleus est iuvenum qui fit de pelle galerum.

Id quod nubo gamo notat, hinc mulier gamos esto

Nuptaque nupque de; bis vel tris cui simul adde,

Et bigamum trigamum bis vel ter dicito nuptum.

735

Gausapa dic mappas et gausapa pallia dicas.

Persarum lingua sit dicta pecunia gaza;

Divitias vel opes gazarum nomine signes;

Gazaque sit castrum, quasi custos divitiarum.

Filasso iunge, quod signat servo latine,

740

Sic sunt a gaza gazophilacia dicta,

Thesauri thecas gazophilacia dicas.

Et pastoforia reperimus sic vocitata.

Est ge terra, Gyon hinc dicitur atque gehennon,

Hiis sint adiuncta geometer vel geometrus

745

Atque georgo, gigas, ypogeum, si placet, addas.

Est genesis grece generatio dicta latine.

Est genesis genea, sermo logos atque logia;

Sermo de genesi solet hinc pars addita dici.

Progenies genima, de quo genimen tibi forma;

750

Hoc tamen a gigno potius descendere credo;

Equivoce genimen fertur generatio germen.

Dico geronta senem, sed presbyterum seniorem;

Initium non i tribuit sed gama geronti.

Est gignos grece nudus, gignas venit inde,

755

Cursus vel lucta, quia nudos vult hic et ille;

Quivis gignasium locus est exercitiorum;

Sic et cuiusvis exercitium notat artis;

Assint exempla studium, scola, balnea, pugna;

Gignia, gignasium, gignos dant sepius unum;

760

Si sequeris Grecos scribatur gymnia, gymnos,

Gymnas, gymnasium vel gymnicus hincque creatura,

Vt gymnacista, gymnatia, gymnosophista,

Quidam philosophi preter genitalia nudi,

Primitus Indicole dicuntur gymnosophiste.

765

Scinditur a prima sic sillaba rite secunda:

Terminus y prime, caput m vult esse secunde.

M quotiens sequitur n ei consillabicatur;

Mnam produc testem, simul omnia iunge vel amnem.

Glicon dic dulce fore, glicerium venir inde

770

Et glisco, glissam de glisco discito mensam.

Celatura glife sit, anaglifa dicimus inde.

Glosaque sit lingua grece, probat hoc cinoglossa.

Gnomon dic umbilicum proprie vocitari.

Insula dicta Gnidus, Knidon hanc vult dicere Grecus;

775

Inde Cnidum libris legimus plerumque latinis.

Vrbs est Cretensis ferturque scientia gnosis.

Angulus est gonia, sit idem gonus; inde creata

Sunt hec: ortogonus, tetragonus, est sociandus

Oxigonus, simul ambligonus; trigonum sociamus.

780

Dicitur esse graba caput, et venit inde grabatum,

Quod soleas in eo caput inclinare gravatum;

Mendici stratum proprie dic esse grabatum,

Quo quid substratum recipit caput appodiatum;

Rursus quod gra sit caput, hoc Huguitio dicit;

785

Hinc susceptivum capitis derivo grabatum;

Dic baton esse gradum, gra iunge, fit inde grabatum,

Ad quod nos gradimur ut in hoc caput excipiatur;

Hic b non duplices; ratio deest b repetendi;

Vsus fas aufert mediam tibi corripiendi;

790

"Quem penes arbitrium est et vis et norma loquendi,"

Sic per Virgilium dici debere probato:

"Membra levat vili sensim demissa grabato;"

Pro gremio grabatum, pro lecto dicto grabatum.

Linea sit grama grame, sit littera grama

795

Gramatis, in recta quia fiunt gramata grama;

Dicunt a grama doctores gramata dicta;

Hinc sit gramatica cum gramatico tibi dicta.

Id quod scribo grapho notat, hinc graphius stilus esto;

Est scriptura graphi, valet ipsa graphia vocari;

800

Hinc stilus est graphius, scriptor graphus est vocitatus;

Hinc venit antigraphus, agiographus, ortographusque,

Cirographus vel cosmographus vel singraphus atque

Cronographus cum pseudographo sociabitur eque;

Ex hiis feminea generantur, ut ortographia.

805

Si, lector, grecam bene servas ortographiam

Aspiras hepta sic hemis et inde creata;

Vel dasiam muta, sic septem dicis ab hepta;

Est hemis grecum, semis venit inde latinum;

Sed predicta duo vel ab hiis venientia raro

810

Cum dasia nostri scribunt dicuntve Latini;

Ebdomas, ebdomada testes sunt nomina nota;

Exameron librum dicas sex esse dierum;

Eminam socies, quibus emisperia iunges.

Forsan subtrahitur melior sonus ut tribuatur,

815

Qua sic sublata vocum vis non perit ulla.

Gramatice priscum scio sic dixisse magistrum.

Ebdomas, ebdomada dicuntur ab ebdomos, epta-

Que septem signat, caput istis omnibus extat.

Ebdoas ebdoadis premissis associabis,

820

Et sic simplicia bene dicere possumus ista

Que numero constant septeno, sic ea signant.

Ebdomades posite sic parent in Daniele,

Vt vult Isidorus, cum fertur ab epta diebus

Ebdomadas; hac septimanam tunc dico notari.

825

Dic hecaton grece centum signare, venitque

Hinc hecatontarchus centum princeps vocitatus.

Alter dicit heca centum, (ferturque Diana

Hinc Hecate), ton ben donum; probat hoc hecatonben;

Hinc Iuvenalis ait, "vestitur tota libellis

830

Porticus, existunt qui promittunt hecatonben."

Hectecas didici Rome solaria dici

Extra murorum series protensa domorum;

Qui[bus] sub hiis latitant pluvias et caumata vitant.

Sol helios grece, venit urbs Heliopolis inde.

835

Desertum dicas heremum; dic hinc heremitas.

Est heresis grece divisio, secta latine.

Proprietas heresis verbis siquando latinis

Tangitur aut heremi non est iniuria greci.

Heret, id est dubitat, heresis varieque vacillat;

840

Hinc ut ab herere dicatur competit apte.

Sic heremum dici cum dicis ab hereo, voci

Alludens, tangis quod ibi sit mansio paucis,

Hereo si manco vel si moror hereo dico.

Hermes interpres, hinc hermeniam fore dices.

845

Hermenie facito genitivum more latino,

Moreque Grecorum facis hermenias genitivum,

Apponasque peri quia non componitur

Herma notat statuam, capitellum dicimus hermam.

Herne sunt saxa, vocitat sic lingua sabina;

850

Fertur saxosus hic hernicus, hernia morbus

Est hominis rupti, solet hec ruptura vocari.

Dicimus heroes vel heros terre dominantes;

Hiis caput her grece quod fertur terra latine.

Hespera vox greca sit, apud nos vespera dicta;

855

Vesperus est stella, Vesper Venus; Hesperus illa

Dicitur, et Vesperugo sero nitet, atque

Fosforos hec eadem fertur procedere lucem.

Hex grece dic sex, aplon autem dicito simplex;

Hinc sex simplicia nos hexapla dicimus illa;

860

Primus adinvenit Origenes, postea scripsit;

Distinctum senis librum sic dico columpnis

Quamvis harum sex fuit editio sita simplex:

Hebraicis verba primo descripsit hebrea

Gramatibus; greco sunt gramate scripta secundo;

865

Terna sede fuit Aquile translatio; sedit

Symachus in quarta, sed quintus septuaginta

Extitit ordo, locum tenuit Theodotio sextum;

Vltimus hic scripsit, hinc ultimus ordine mansit.

Septuaginta metro mihi ponere parce coacto.

870

Cum fuerit prima translatio septuaginta,

Cur non in terna serie fuit hec situata,

Et cur defectus horum Theodotio solus

Supplet, non reliqui, ratio datur ista, quod isti

Pre reliquis similes habuerunt editiones;

875

Contiguas series ideo dedit hiis Origenes,

Quodque minus iusto fuit illis sumpsit ab isto.

Ordinat Eusebius sic hexapla Cesarianus.

Derivans aliter sic hexapla disserit alter:

Dic sex hexa, plica plois, est hinc hexapla dicta,

880

Vt quasi senaplica dicatur sena columpna.

Hexaplois scribes, hexaplis licere debes,

Oi diptongus ibi quia scribitur equivalens i;

Inque prosa mediam svito tibi corripiendam.

Qui translatores fuerint et tempora disces

885

Si, post Isidorum, librum legis historiarum.

Ponitur hiis prima translatio septuaginta;

Subiungunt Aquilam; fecit Theodotio ternam;

Symachus at quartam, vulgatam dicito quintam;

Sexta sed attribui sic septima vult Origeni.

890

Vltima Ieronimi debet translatio subdi.

Sic ut vulgata fertur translatio quinta

Queris, solvoque nulli fuit appropriata;

Nomine communi meruit vulgata vocari;

Nec contradicit Augustinus quia sumit

895

Equivoce verbum quinte prius appropriatum;

Dicit vulgatam vulgo primo manifestam,

Non quod ei tale nomen velit appropriare;

Fertur preterea translatio septuaginta

Vt distans ab ea que non est appropriata.

900

Disce quod Hispanos facit amnis Hiberus Hiberos.

Est hialim grece vitrum fialamque fer inde.

Est hyetos pluvia, pluvialis hyas tibi stella

Dicitur hinc, orte quia sunt hyades pluviose.

Est hilaris letus, hilaramus letificamus.

905

Matrix matricis himen dicatur himenis

Prepositusque deus nuptis venit hinc Himeneus,

Cui comes est cantus. Domini laus dicitur hymnus.

Hystorin hystorie caput est, quod dico videre;

Illi scribenda fuit hec qui viderat acta.

910

Ydor apud Grecos olon aspiratur et ippos

Ac iper, addis ipo; tamen hec tibi more latino

Non aspiranda nec ab ipsis dico creata.

Hinc holocaustoma tamen excipis ac holocausta;

Hec aspirabis, holocarposis est comes istis.

915

Hora notat tempus; aspirat et hanc tibi Grecus;

Horispex horispicis aut horoscopus inde,

Inspiciens horal est aut intentus ad illas;

Ac horologium cursus distinguit earum;

Horarum primus distinctor Apollo sit Horus.

920

Non aspirata limbus regiove sit ora.

Flos est iacinctus, lapis est iacinctus homoque;

Cum sit uterque bonus, melior tamen est vir utroque.

Grecus ias viride fert, iaspis dicitur inde.

Ibex est caprea, grece dorcas vocitata;

925

Ibex in recto facit ibicis in genitivo.

Ibex ibicis avis est Nilique fluentis,

Vt dicunt, habitat; rostro sua vilia purgat.

Ibidis ac ibis genitivum cum facit ibis,

Tunc avis est ibis et dicitur invidus ibis.

930

Ico dic habito, domus icos fertur ab illo,

Icogenesque domi genitus vult verna vocari.

Icon vox greca sit imago turpisque figura.

Hinc venit icona, sit et huic iconia iuncta.

Iconomos grece dispensatorque latine

935

Fertur; in hiis Grecus oi profert oeque Latinus.

Crete vicina vel Troie silva sit Ida;

Idei populi Crete Troieve vocati.

Forma sit idea, sit et exemplum tibi dicta.

Est idion proprium, sed sermo dicitur hemum;

940

Hinc idioma venit, quod fandi proprietas sit

Qualibet in lingua. Fertur simplex idiota

Ex idion, propriam contentus noscere linguam;

Vel vox composita dicatur ab idus et ota,

Nil quia quit sapere quasi sit divisus ab aure;

945

Rursus composita sit ab idus vox et iota,

Littera cui nota non est venit hinc idiota;

Mos ethis, iungas idion, dic hinc idiotas

Quos reputas proprie mores non noscere terre.

Est idos forma, dicas hinc idola dicta.

950

Est locus idolium quo quis colit idola verum;

Hiis consecrata bene dicimus idolothita;

Si metrum ledo veniam peto -lo- breviando.

Idor aquam dices; sunt idromel, idria testes,

Idrius, idrofoba, simul idrops, idrus et idra,

955

Idropis, idropisis, simul idropicus vel enidris.

Distinguas genera: ieros est sacer et iera sacra,

Voce ieron neutra sacrum notat, inde ierarcha

Atque ierarchia descendunt cum ierapigra;

Predictis ierologodion simul associato;

960

Cumque ieropsalta reperimus cetera multa.

Ile materia, sine qua dicantur aila.

Ilio dic grece, signas obvolvo latine;

Hinc intestinum dic ilion esse vocatum

[Hinc dolor iliacus quem sentit tormina passus]

965

Vt docet Isidorus; finitur in um tibi rectus;

Ile locant recto plures, ilis genitivo,

Ex quo plurales bene casus accipis omnes.

Est imber pluvia, nubis caligine tecta;

Est nimbus tenuis quo nos aspergit Aprilis;

970

Hoc nomen pluvia nectit generaliter ista;

Quod riget imber humum reperis ab inebrio dictum;

Imbris in hoc usus, non vocis tangitur ortus,

Ast ombros grece caput imbris dicitur esse.

Ippos, yper vel ypo vel ysopum more latino

975

Non aspiranda nec ab ipsis dico creata.

Ippos equus grece sit, et ippomanes venit inde;

Velox instar equi virus solet herbaque dici.

Ippagogus navis sit equis aptata ferendis;

Ippodromus stabulum sit equi vel cursus equorum;

980

Sic et equo simile tormentum dicitur esse;

Ippos quo currit ippodromium locus hic sit;

Piscis equo similis vocitatur equus fluvialis,

Dicitur ippotamus, segetes vastare paratus.

Tuniperi pleno cinis ignem confovet anno

985

Si bene succensas vis hoc includere prunas.

Est ixon volucris que plumis emicat albis,

Vulturis ex genere, minor autem dicitur esse.

Quidam producunt ypo, quidam breve ponunt;

Neutris prefero me, sequor usum, sector utrosque

990

Ad presens. Ypo re, conca, sub dico notare.

Re notet, ut dixi, sit presentatio panti;

Debet ypapanti representatio dici;

Occursum reliqui dicunt hac significari

Voce, quod occurrit Symeon puerumque recepit.

995

Contra significat, ut ypozeusis manifestat,

Nam contra neuma proprie patet illa figura;

Zeuma fit in verbo si plurima clauseris uno.

Sub notat in multis, sit ypostasis hinc tibi testis;

Ypocritan vel ypopodion sociare memento.

1000

De multis pauca subdo: venit hinc ypotheca

Ac ypogeus, ypothesis; hiis ypocondria iungo;

Sit comes ypocrisis simul ypodiaconus istis.

Trans, super aut supra dat yper tibi prothesis ista.

Trans dat et hinc dicta sit yperbaton illa figura

1005

Materie longis qua fit transcensio verbis.

Dat super aut supra; patet hoc per subdita scripta.

Est yperaspizo super omnes protego scuto;

Hic yperaspistes sit protector super omnes;

Aspis, quod scutum designat, sit caput horum;

1010

Hinc venit aspizo, quod signat protego scuto,

Ac yperaspizo tibi componatur ab ipso.

Dulcis yperliricus plus quam lira sit tibi dictus.

Semper sollicitos super apparere superbos

Cernimus; hinc dictus yperiphanus esto superbus.

1015

Faris yperbolice nimis augens diminuensve,

Vt "gravior petra Petrus est" aut "ocior aura."

Mons sit yperboreus, Boreas flat a culmine cuius.

Quoque quid excrescit tibi versus, ypermeter hic sit.

Prothesis is greca notat in per se situata;

1020

Intro composita signat; probat hoc isagoga.

Isis regina fuit, kis terra votata.

Ad pulmonis opus brevis herba valebit ysopus;

Cumque per o media longum sit sillaba scripta

In greco, nusquam reor hanc fore corripiendam;

1025

Sic Bernardinus posuit, sic doctor Alanus:

"Pectoris herba cavas ruppes insedit ysopus,"

"Sed celum terre conformat cedrus ysopo."

Scribe kai, lege ke, quod denotat et tibi, namque

Est ai diptongus, sed profert e tibi Grecus.

1030

Per kalo designas voto, dicimus inde kalendas,

Atque diem primum mensis sic dicito tantum.

Est kentauros homo; k mutes more latino

In c, sic homines centauros dicere debes.

Kyrieleyson ait qui Grecum non bene novit;

1035

Dictio dicatur duplex et sic dirimatur:

Kyrie dic per se, sed elyson postea subde;

Kyrie sit domine, sed elyson dic miserere;

Non sic ecclesie tenet usus, nescio quare.

Scribunt in paucis nostri k nec nisi grecis.

1040

Grece dico labo, sumo sermone latino.

Lempsis vel lemna sit sumpsio; sillaba dicta

Sit quasi sin lemna, comprehendens gramata multa,

Ex multis proprie nam gramatibus petit esse

Compositum; lempsis cum sin sit origo silempsis;

1045

Huic an epi iungis, epanalempsisque fit ex hiis;

Cum pro prolempsin, sed cum meta dat metalempsin.

Est laganum tenuis sicut membranula panis

Latus, aqua coctus, post in sartagine frixus.

Isidoro teste vinaria vasa lagene

1050

Sunt, et apud Grecos est dicta lagena lagenos.

Cesio dicta tome ferturque laos lapis esse;

Cesorem lapidum latomum dic inde vocatum.

Fertur item populus laos aut leos, est quia durus;

Dicimus hinc laicos populares et quasi duros.

1055

Luceo dat lampo, lampas descendit ab filo.

Herbis composita lappates dicitur esca,

Sed ficus siccas sic fert Huguitio dictas;

Herba solet lapati vulgo lapatella vocari.

Latria sit domini tantum latreuoque soli.

1060

Olla sit ex ere tibi dicta lebeta lebesve;

Sitque lebes cacabus; olei vas esto lecitus.

Signat dico lego, logos huic vel lexis adesto.

Dicitur in greco lemos vel lema vorago;

Ex hoc emplastrum dicas epilema vocatum,

1065

Quo supraposito plage fit operta vorago.

Hinc complexivum tibi dico dilema bifurcum

Hunc qui respondet duplici quia lemate sorbet.

Dico leon grece, leo dicitur inde latine;

Sit tibi vox greca nem permutata leena,

1070

Vsurpative quod sit lea dicta poete.

Dicitur esse theos deus, albus sit tibi leucos,

Albaque Leucothee quasi sit dea dicitur inde.

Leucates dictus quia mons est forsitan albus.

Est sermo lexis, fiet tibi barbarolexis

1075

Barbara si socias cum nostris verba. Figuras

Dico sermonis quas scemata lexeos inquis.

Quod libanon Greci, thus hoc dixere Latini;

Arboribus libanis crescit tibi copia thuris;

Mons Arabum Libanus habet has, a nomine cuius

1080

Dicitur hoc libanum, quod thus tu scito vocatum.

Et licos esto lupus, venit inde licisca, liciscus

Linxque, lupo similis, Linxamque deam simul addis.

Respice quid fago sit, tibi lidoro deinde patebit.

Grecorum lingua sit lichnos dicta lucerna

1085

Et derivatur hinc lichnus sicque vocatur

Funis candele cicendellumve lucerne.

Est linon grecum, linum venit inde latinum.

Grece lipsana reliquias dic significare.

Dico lirin varium, lira dans variamina vocum

1090

Hinc venit, est sulcus liros liramque vocamus;

Pollice tango liram, facio cum vomere liram.

Delirus monstrat supra quid lirima signat.

Dicta solutio sit lisis; inde paralisis exit

Atque paraliticus; quod ana parit associamus.

1095

Grece petra lithos fertur, variatio stratos;

Inde lithostratos pictura vocatur apud nos

Arte laborata varioque colore decora,

Dummodo de variis sit opus structurave petris;

Sitque lithostrata, -tus vel -tum voce latina.

1100

Dic lixen grece quod aquam designat et inde

Portitor est eius lixus vel lixa vocatus;

Lixo vel elixo quod aqua coquo; sic bene dico

Elixum lixum quod aqua denuntio coctum.

Lixivium pannis aptum venit inde lavandis;

1105

Lixarique notes cum dicis lixeo lixes.

Est logos equivocum ratio, numeratio, verbum

Causaque; sic logica venit hinc logionque, logisma

Multaque composita que non sunt hic numeranda.

Frumentis nocuam lolium Grecus vocat herbam,

1110

Nosque vocamus eam vulgari more nigellam.

Est luter lavacrum, sic a luo, non lavo dictum.

Nam luo purgare signat; luter venit inde.

Est luxos grecum ferturque solutio luxum;

Hinc dic luxuriam per turpia queque solutam;

1115

Dicimus hinc luxos Veneris per aprica solutos.

Id dat quod pugna greco sermone machia;

Quod sit prima brevis per compositiva probabis;

Que derivantur primam variare videntur;

Machina testis sit et machina machinor edit;

1120

Possunt componi sin, psiche vel monos illi,

Sic navis vel ophis; potes addere cetera si vis.

Isidoro teste macron caput esse machere

Dicitur; hec gladius utrimque vocatur acutus.

Est instrumentum bellandi machina dictum,

1125

Dicitur et fabrica sic quelibet arte parata.

Exquiro, fabrico, mala cogito machinor esto;

Istis moliri sociabis et insidiari.

Esto macros longus, sit macri longa, notamus

-On neutro; talis est declinatio Grecis.

1130

A macron mucro venit; amphimacrus comes esto;

Macrologum socia pariter cum macrologia;

Macrobius sit hiis comes, est Huguitio testis.

Cerne quid est archos patet inde magira, magiros.

Emplastrum proprie tibi dico malagma notare;

1135

Idque malaso creat, quod contracto tibi signat.

Qui novit grecum malon fert esse rotundum;

Dicitur hinc mala quia cernitur esse rotunda;

Ac malobatrum dic unguen, sicque vocatum

Conveniens malis quia dicitur esse lavandis;

1140

Lignum vel fructum de malon dicito malum.

Manim dico bonum, dicas hinc mane creatum,

Nam melius luce quid possit quis reperire?

Manico festino designat maneve vado.

Dat manim manes quasi nil bonitatis habentes.

1145

†Inferin† furia proprie sit mania dicta;

Exstasis hec mentis fertur ratione carentis;

Indeque maniacos vocitare potes furiosos.

Fert mandram Grecus quod dicit ovile Latinus;

Hinc mandre custos mandrita vocatur apud nos;

1150

Ecclesiam plebis vocitamus ovile fidelis,

Cuius prelatos mandritas dico vocandos,

Archique mandritas hiis qui presunt fore dicas.

Grece mandragora silvestris dicitur herba,

Terre quam nostri malum dixere Latini,

1155

Pulchra sed insipida que fert fragrantia mala;

Prefert humane speciem radice figure;

Dicas mandragoram radicem, mala vel herbam;

Augustitius ait sterili quod inutilis hec sit.

Mantos mantia sit divinatio dicta.

1160

Hec margarita dicatur parvula gemma,

Albaque flaventi debet melior reputari;

Hoc margaritum simile dare dicito sensum.

Grece marsupium nummorum dicito saccum.

Est testis martir, sed mater sit tibi mitir.

1165

Disco vel doceo matho dico, mathesis ab ipso;

Scire facit mathesis sed divinare mathesis;

In nostra lingua sit divinatio dicta;

Sitque mathematicus divinator tibi dictus;

A matho doctrina sit itera mathesis vocitata;

1170

Et quia non verbis tantum docet, immo figuris

Monstrat, quadrivium mathesis dic esse vocatum.

Rex Mausoleus Egiptum rexit et eius

Post vite cursum sua coniunx quam speciosum

Huic tumulum fecit mausoleumque vocavit;

1175

Hinc mausoleum tumulum dicas pretiosum.

Mechus adulter erit et adultera mecha tibi sit;

Hinc sit adulterium grece mechia vocatum;

Cum fit adulterium mechari dicito mechum;

Mechatur mecha sed forsan adulterat ipsa.

1180

Esto megas magnus, sed maximus esto megistus,

Tris ter, Mercurius tibi dicitur hinc Trimegistus;

Deque megas furia sic ab erin facta Megera.

Esse melan nigrum dic felque colen vocitatum;

Inde melancolia trahit ortum, namque fit illa

1185

Sanguinis ex fece nigri mixto quoque felle.

Est atramentum melan; sit ab hoc tibi dictum

Melanodochium cornu quod continet ipsum.

Esse meli grece mel fertur apesque melisse;

Ode cantus sit, compone meli, melos exit

1190

Sive melodia, que mellea dicitur oda.

Est animai taxus, melus ipse melotaque dictus,

Et melo taxina pellis, vestisque melota

Fertur de taxi cute facta pilisve cameli;

Sepius invenies quod dicitur illa melotes.

1195

Dicitur et pera; fit et hec de pelle caprina;

A collo pendet et lumbos tangere debet;

Illic precincta satis est operantibus apta.

Mel melus affectat ideoque meli caput huic dat.

Min mensis fertur, minos hinc genitivus habetur.

1200

Defectumque mene signat; venit eumenis inde.

Lunam deficere vis quovis dicere mense;

Hinc est dicta mene, mensem dic inde venire,

Nam spatium mensis lunatio prestat Hebreis.

Significat grece potamos fluvium, mediusque

1205

Est mesos; hinc Mesopotamiam descendere dico.

Quod meris a Grecis pars vel divisio nobis

Dicitur; hinc purus merus esto meraxque meracus;

Vinum dico merum quod fece caret, quasi purum,

Deque mero facta sit potio dicta meraca;

1210

Hincque merothecam vini dicas apothecam.

Si meta componis de vel trans dat tibi; testis

Hinc metonomia sit; metaplasmus ei comes assit;

Morphosis atque bole, lempsis, fora vel thesis adde;

Frasticos atque frasis, hodos et foricos sociabis.

1215

Est via vel finis methodus; vel sic variabis:

Finalis meta methodus sit vel remedela;

Non ode cantus, sed odos via sit caput eius.

Metron mensura fertur, venit inde metreta,

Metrum, metropolis pariter cum metropolitis.

1220

Metropolim quidam de mitir non metron ortam

Dicunt, astantes quasi mater nam regit urbes.

Fertur musca mia; sit et inde cynomia dicta.

Est brevis aut parvus micros; inde venit microcosmus;

Micrologum socia pariter cum micrologia.

1225

Mixtam cum palea trituram dicito migma;

Ordea cum palea vult dici migmata glosa;

Simpliciter didici mixturam migma vocari.

Vnguentum quodvis miron grece bene dicis;

Miro vel mirocopus unguentarius esto;

1230

Vnguentum mirrum de mirra dicito factum;

Vncta Iudith legitur hoc, ne els diffiteatur,

Mirre namque leges in glosa proprietates.

De Smirna smirnum, de mirra dicito mirrum,

Nam smirnam Greci dicunt mirramque Latini.

1235

Est mistis grece secretum; misticus inde

Misteriumque venit; hinc secretarius exit

Mista; latens odium dic hinc descendere mistrum;

Sunt sacramenta grece misteria dicta.

Est, mihi crede, mitos filum, sed fabula mitos;

1240

De mitos examitum, de mitos mitologia;

Sed tamen evita ne te fallat calamita,

Nam mitos guttam sonat, hinc vestis polimita.

Scripsit agens metrice de ponderibus medicine:

Constat sex solidis tibi sive tribus mina dragmis.

1245

Ieronimi glosa dicit quod continet ipsa

Sexaginta siclos; mna vocatur [et hec] tata Grecos;

Mnam penes Isidorum dices dragmas dare centum,

Sicut in antiquis perhibetur biblie libris;

In solo Luca tibi scribitur et legitur mna;

1250

Occurrit libris mna raro scripta modernis.

Est monos unus; monoceros descendit ab illo

Atque monoptota vel monosillaba sive monarcha

Cum monocentauris, monialis sive monalis

Et monas atque monogamus et monachus comes esto;

1255

Cumque monasterio monomachiam sociabo.

Est arbor morus, sed fructus mora vocamus;

Hanc morum Greci dixere rubumque Latini,

Quod mori lignum cum fructu sit rubicundum.

Est moscos vitulus, vitulamen sermo latinus

1260

Dicit moscema; sterilis sit tibi planta.

Ex asino mulus et equa fertur generatus;

Est custos eius vel sessor mulio dictus.

Cui genus est varium bigenum tibi scito vocandum;

Sunt testes burdo mulusque liciscaque musmo;

1265

Additur hiis ibris aut ibrida; titiron addis.

Sic equus esto pater burdonis asellaque mater;

Iunctus asellus eque mulum fertur generare;

Patre lupo genita sit de cane matre licisca;

Fetus musmo capre sit de vervece parente;

1270

Iunctus aper domite fetum facit ibrida porce;

Si coit hircus ovi dic titiron ex ove nasci.

Murinam grece murenam dico latine;

Anguille similem murenam dicito piscem;

Apta decorandis pretiosa catenula collis

1275

Instar murene murenula dicitur esse.

Fex olei muria suprema parte locata,

Inferiora loca retinens vocitetur amurca.

Mus terram grece notat, hic mus dicitur inde,

Quod quasi mus limum teneat a mus dicito mustum.

1280

Nardus aromatica spicosaque dicitur herba;

Vnguentum factum de nardo sit tibi nardum;

Addens spicatum de spicis dicito factum,

Pistique cum iunge, dic purum sive fidele,

Namque fides pistis; est pisticus inde fidelis.

1285

Nays navis grece, nauclerus dicitur iride;

Sic navis dominus sit sive gubernio dictus;

Vecture pretium portandis nave statutum

Appello naulum, quasi navis dicito lucrum;

Propter sentinas vomitus fit crebra voluntas

1290

Pluribus, a navi que debet nausea dici;

Nausea quem vexat proprie tibi "nauseo" dicat;

Nausea si vomitus fertur sensus fit abusus;

Improprie loqueris si pro vomo nauseo dicis.

Cervi vel lincis bene pellem nebrida dicis.

1295

Distribuo nemo sit, ex quo noma vel nomos exit.

Nenia nutricis sit cantio, fabula vilis,

Cantus funebris; sic nugas dicito quasvis.

Sit tibi luna mene ferturque novum neon esse;

Inde neomenia lune renovatio dicta.

1300

Sit phito quero, fides phitos, inde neophiton edes,

Nuper querentem dic esse novumque fidelem;

Plantatum noviter ait esse neophiton alter,

Nam phito pianto, phitos plantatio fertur apud nos;

Posterius dictum potius reor esse tenendum.

1305

Nice vel nicos victoria fertur; anicos

Hinc venit, invictusque Boetius hinc sit Anicus;

Nicopolim dicas hinc, niciteria iungas;

Niceam socies, epinicia si placet addes;

Sanctus Ieronimus, interpres providus, equus,

1310

Ecclesie stultum languentis fert Nicolaum.

Nix nictos nidi nictin variant tibi Greci;

Hinc tibi nictimine sit noctua nicticoraxve.

Nimpha vocatur aqua; ni subtrahe lique subapta,

Et sic fit limpha; dea fontis sit tibi Nimpha;

1315

Quodque lavetur aqua, sic est nova sponsa vocata;

Inde venire puto paranimpham cum paranimpho.

Egypti regio dat nomea Nitria nitro,

Cuius sol pluvias estivo tempore longas

Excoquit ardentis nimium virtute caloris,

1320

Et sic petra sali similis fit vel glaciei,

Absque sapore salis, gelidi sine sorte rigoris;

Defluit humoris, duret virtute caloris;

Indigene dicunt nitrum, medicamina fiunt

Ex hoc, pelluntur sordes, immunda lavantur.

1325

Est noma sive Numa nummi caput; inde moneta

Tripliciter dicta: "nummisma, nummisma, nummisma;"

Pro nummo Sanctus posuit nummisma Matheus;

Petrus qui scripsit Auroram sic ibi dixit:

"Caesareum numisma videns quod monstrat Hebreus

1330

Solvit quod querunt invidiamque premit;"

Scriptaque sanctorum sic ponunt, expositorum,

Sic habet Isidorus, communis sic tenet usus;

Turpiter errat ibi quisquis negat m geminari;

Obstat Aristoteli, prohibet qui nomina fingi;

1335

Consonat auctori nec obstat epistula Flacci:

"Retulit acceptos, regale nummisma, Philippos;"

In plerisque libris ibi forte nomisma videbis.

Dicitur esse Nutus corrumpens aera ventus;

Hinc de corrupto genitus coitu nothus esto;

1340

Sunt notha que greca modo dico modoque latina;

Principium grecum retinent finemque latinum,

Nam finem vario declinans more latino.

Dico noym grece, mentem sensumve latine;

Noys cum diptongo vox est monosillaba recto,

1345

Obliquis varia sit, in illis sillaba bina.

Dicitur articulus o greci prepositivus.

Omicron Oque mega dicuntur gramata greca.

Asserit Isidorus quod virga iacens sit obelus,

Falsis apposita, iugulansque superflua dicta;

1350

In primo Psalmo "non sic" iugulatur obelo;

Post duo puncta sequi quasi meta videntur obeli;

Prothesis o tribuit belosque sagitta tibi sit;

Hinc est compositus qui falsa sagittat obelus;

Vna modernorum lex est, quamvis obeliscum

1355

Dicat Virgilius, modo quod dicatur obelus.

Velox est ocis; hinc oceanum bene dicis.

Ogdoos octavus est, octo dic caput eius;

Ogdoas hinc exit ac octonarius hec sit;

Sic derivata sunt hec non compositiva;

1360

Ogdoas at spatium cum dicitur octo dierum

Compositum vere dicatur ab octo doasque.

Est ode cantus, tragos hircus, et inde tragedus,

De fedis rebus tractans, fetens velut hircus;

Flacci sunt ode quasi cantus; exodiumque

1365

Cantus initium vel primum dicito cantum;

Fertur comedus, exode vel periodus.

Quoddam muscarum genus est quod dicitur oestrum;

Sic iuxta Grecos, sed asilus fertur apud nos;

Sitque poetarum sensus vel spiritus oestrum.

1370

Est oenos vinum, fero porto denotat; ortum

Hinc habet oenoforum; vini vas est ita dictum.

Fertur ophis grece serpens; sit ophimacus inde,

Contra serpentes animai pugnans, sit ophites

Serpens guttatus; est idem stellio dictus.

1375

Offimacum dici vult aliter, vult geminari

F, sic fert offi Papie codice scribi,

Sed primo dictum puto rectius esse tenendum;

Sunt libri veteres et Lucanus tibi testes.

Ex oleon dicta presumitur arbor oliva;

1380

Fertur et hec olea, sed fructus sit tibi bacca.

Illius est oleum liquor et vocitatur olivum.

Distinguens aliter sic nomina disserit alter:

Arboris est olea vel fructus nomen, oliva

Arbor sit tantum, liquor est oleum vel olivum.

1385

Signat olon totum, phos lux, hinc dicis Olimpum;

Aut pro phos lampo ponas, quod luceo dico;

Est totus lucens quasi celi culmina tangens;

Dic quinquennalis ludi, festi vel agonis

Tempus Olimpiadem, ludum, festum vel agonem.

1390

Est omios similis, omousion hinc bene dicis;

"Tullius est talis qualis Petrus" est omeosis;

Aut omos unus sit et ab hoc omousion exit;

Taliter exponit Huguitio, postea subdit

Os omos est populusque laos grece vocitatus,

1395

Sic omos est populus, sermo logos, hinc omeliam

Dic os ad populum vel sermonem popularem;

Sed dicas melius omilo loquor inquit Acheus;

Dicitur hinc nobis omelia locutio quevis.

Omos significat humerum, quod epomida monstrat.

1400

Ens notat on grece. Ferus agrios est asinusque

Est onos; hinc asinus ferus est onager vocitatus.

Vnguis onix, onica venit hinc, sit et ungula dicta;

Parvulus hic piscis humanus fertur ut unguis;

Hanc et aromaticum Papias nominat herbam;

1405

Fertur onix vel onichinus indica gemma vocari,

Vngui persimilis humano, cui color ignis

Concipitur, zonis tamen hanc cingentibus albis;

Nigrat Arabs, albas dat onix tamen undique zonas.

Dic onocentaurum quoddam mirabile monstrum;

1410

Est hominis media pars, cetera pars asinina;

Huic cum centauro sit onos coniunctus origo.

Est ab onos dictus onocrotalus; eminet eius

Sic facies stulta quasi sit facies asinina.

Est opos ut grecus; fert cortex, cesio, succus;

1415

Succos vel cesos dicas opobalsama libros.

Est opos visus, testis datur inde piropus.

Id notat ophthalmos oculus quod signat apud nos;

Ac oculi morbus hinc est ophthalmia dictus.

Orce suscipere notat; exit orceus inde;

1420

Vrceus, urceolus ac orcula iungitur Orcus.

Orcestras cathedras, orcestras pulpita dicas,

Nobiliumque locum dic orcestram vocitatam.

Orce dic iterum tibi designare rotundum;

Orcos testiculos dic inde venire rotundos.

1425

Orco vel orcizo grece signat tibi iuro.

Musica dic vasa generaliter organa dieta.

Orge culturam notat, orgi denotat iram;

Organa de primo simul atque georgica dico;

Adiungas Bachi simul orgia quem bene dici

1430

De reliquo dicas quia Bachus suscitat iras.

Pre Tatuo politi micat ortus Orionis astri;

Armatur gladio, iugulus sermone latino.

Pinguis orix volucris est ut dicit Iuvenalis,

Glosaque gallinam communiter hunc vocat

1435

Affram; Egypti fera sit ut doctor Plinius inquit,

Quam dicunt origem Canis astrum respicientem

Ortu cuius stat contra quasi sidus adorat;

Tunc est estatis ingressus et evigilat glis

Qui fuit hiberno sompnosus tempore toto

1440

Dum removere gravem subito nequit ipse soporem,

Sed caput inclinat quasi visum sidus adorat;

Propter id a multis reputatur quod fit orix glis;

Exponens alius dixit quod aquaticus est mus;

Non placet hoc aliis quorum sententia talis:

1445

Debet orix heremi capre similis fera dici;

Fertur habere pilos versus caput ipsa reflexos;

Hanc licebat edi, sed nusquam sacrificari;

Lector in equivoco tibi nomine sponte relinquo

Libram iudicii; tantum lege consona legi;

1450

Biblia dum legitur tum lectio ne reprobetur;

Mundaque que reputat lex discite queque refutat:

Lege licenter edes quod ruminat et secat ungues.

Ordea, tritura, puls; ex hiis fiet oriza.

Ornix gallina sit et oroma visio dicta.

1455

Oro dic video; mons oros fertur ab illo;

Oreadesque deas hinc montis dico vocatas.

Orphanus est greca vox pupillusque latina;

Nomen diversum sed idem dic significatum.

Vt dicunt, ortix est grece dicta coturnix;

1460

Hinc venit Ortygia, Delosque sit insula dicta;

Atque coturnicum regit Ortigometra ducatum.

Vt probat ortographus ortos fertur tibi rectus;

Hinc venit ortogonus; ortodoxum sociamus.

Si Grecos sequeris os otos dicitur auris;

1465

Declinans ultra dicas pluraliter ota.

Ostra notat grece quod fertur testa latine;

Ostra femineo caro piscis, et ostrea neutro

Pisces sunt genere; dant bus velamina teste.

Grecus dicit oum; iungas v sicque fit ovum.

1470

Oxis apud Grecos velox vel acutus apud nos;

Hinc venit oxigonus, oxiaque morbus acutus.

Oxum dic morbum, sed dicitur oxos acetum.

Compingunt, calcant ficus plerique, figurant

In morem laterum compressas, inque futurum

1475

Servant; has ficus palatas dicit Acheus;

Pale dicuntur tabule tenereque premuntur

Inter eas ficus; palatas inde vocamus;

Ad solem siccas inter palas situatas

Hinc dic palatas a palis esse vocatas.

1480

Et sextam partem cubiti dic esse palestem.

Est ode cantus iterumque palin tibi Grecus

Fert; hinc quos iteras cantus palinodia dicas.

Deque palin natos iterum dic esse paliscos.

Dico palo luctor, a quo tibi subdita, lector,

1485

Si vis, deriva: lucte locus esto palisma,

Atque palestrita luctator, lucta palestra.

Pan totum grece, pastorum Pan deus, inde

Panter pantera veniunt et cetera multa.

Captio dieta doche sit, pan compone domusque

1490

Pandochium fertur qua cuncti suscipiuntur.

Pan iungas arethe, sic panarethos venit inde.

Ars techni, librum Pantechni dic medicorum.

Omnia qui recipit vel fert Pandecta liber sit.

Ast a Pan Panis pandoria sibila dicis.

1495

Panitas grece dicas panasque; latine

Incubus est dictus, sic incubo sive pilosus.

Preter, pre, iuxta, dis dat para prothesis ista.

Testem de primo paralipomenon tibi trado,

Nam paralipomeno dat pretermitto, relinquo;

1500

Hinc paralipomenos sit pretermissus apud nos

Pluralis cuius paralipomenon genitivus;

Pretermissorum tibi prebet significatum.

Et paradoxus erit comes; admirabilis hic sit;

Admirabilia nec eredita dic paradoxa;

1505

Tullius esse bonum sic solum monstrat honestum;

In quo virtus est, fait] huic omnino nichil deest;

Sic fert quod quivis sapiens sit liber et omnis

Insipiens servus, solus sapiens opulentus;

Ostendit vanam mundi per talia doxam;

1510

Et paradoxia collatio dicitur ista.

Significat para pre ferturque paratio sceve,

Sitque parasceve prestitutio dicta latine.

Per para iuxta des; paradigma, parabola testes

Et paranomasia, paranimphus cum paranimpha,

1515

Et malus interpres tibi dicitur hinc parafrastes.

Siton frumentum, sitos venter, parasitum

Dic lecatorem para frugem vel para ventrem;

Quodve parapside sit situs, ex hoc nomen habebit.

Dis para significat, testisque paralisis extat;

1520

Membra paraliticis dissolvit passio talis.

Denotat una duo vox greca paraclisis; advo-

Catio sit nostra vel consolatio lingua;

Consolans advocatusque paraclitus esto.

Nec puto composite sed simplicis ista figure.

1525

Fertur apud Grecos paradisus et ortus apud nos.

Disce quod est edis latus absida, fertur et absis;

Ex hiis scutellam dic esse parapsida quadram.

Dat parium marmor Paros insula, sedule lector.

Distant in voce thalamus pastoforiumque,

1530

Exedra; des unum tribus istis significatum.

Pes puer est, recto sit pes, pedos in genitivo,

Ducoque signat ago; caput hec duo dant pedagogo;

Vel venit a gogos, quod ductio fertur apud nos.

Est avis Egypti quam pellicanum volo dici,

1535

Fertque genus geminum Papias pellicanorum:

Primo desertum placet, est fluviale secundum,

Escaque sunt primi serpentes et cocodrilli,

Sed pisces Nili sunt fluminis esca secundi.

Hoc cigno simile, maius cigno tamen esse

1540

Pauxillum fertur, onocrotalus atque vocatur.

Cerne quid est calamus, ibi scriptum non iteramus.

Nutrio dico peno, penus hinc descendere dico,

Nam servanda peno mea nutrimenta repono.

Pentacon grece dic quinquaginta latine,

1545

Sic quinquaginta dic pentaconta votata;

Pentacontarchum princeps se nominat horum.

Pente vel penta lingua dic quinque latina;

Est grecum nomen polis urbs, teucosque volumen;

Si vis cum pente componens hec duo iunge;

1550

Hinc cum pentapoli vult pentateucus oriri.

Dat decadem coste, componens addito pente

Et pentecoste tunc dicitur inde venire,

Nam post Pascila sacrum decades dat quinque dierum;

Vel derivato sic: quinquagesimus esto

1555

Hic pentecostes; constat sic dicere Grecos;

Hec pentecoste sit quinquagesima sitque;

Dic non composite sed simplicis esse figure.

Est Aimo testis quod fertur penula vestis

Consulibus danda qua pendet fimbria longa;

1560

A penis fertur quia penis appropriatur;

Ieronimus fatar quod sic liber intitulatur.

Est idem fructus pepo melloque vocatus;

Frigidus est in se multumque refrigidat ipse.

Dat peri cum quarto circum, de cum genitivo.

1565

A peri dic peram, Papia teste melotam;

Sit vas quo mulges, sunt Historie tibi testes;

Portant in pera pastores reticulata

Panem; suspendi solet ad collum peregrini.

Arche principium, princeps archos, genitivum

1570

Pluralis numeri dic archon; nomine libri

Cum preit appositum peri dic principiorum

Vel principatuum, quod non recipit bene metrum,

Lector; et hermenias apponi sic peri dicas.

De peri compositum signat, signat quoque circum;

1575

Dicitur inde peribolus; appellant ita Greci

Circa cantorum gazofilacia murum;

Vel dic per quadrum quod cinxerit undique templum;

Magnus honor bolida fertur, qua cum peri iuncta

Nomen habes muri qui circumducitur edi,

1580

Qua domino populus bolidam faciebat hebreus.

Cum peri iunge cope; decisio dicitur inde.

Dic fero porto, perifero dic circumfero dici.

Cum peri iunge frasis fietque perifrasis ex hiis.

Ode dat cantum, periodus perficit illum;

1585

Circuitusque periodus est; sit odus caput

Quod de re purgas radisve peripsima dicas,

Et venit a simo vel semo cum peri iuncto;

Vel venit a verbo quod Grecus ait periseuo.

Alludunt voci grece plerumque Latini

1590

De seco deque peri dicendo peripsima dici.

Linea que circum mensurat sit perimetrum.

Crura sceli grece; venit inde periscelis estque

Sic ornamentum cruris gressusque vocatum;

Inde periscelides Isaie codice dices;

1595

Fiere periscelidem sic Flaccus ait meretricem;

Brachia sint chele; perichelis dicitur inde;

Ornari proprie perichelide brachia disce,

Et legis in libris perichelides inde modernis;

Et tamen antiqui scripsere quod antea dixi.

1600

Cum peri iunge torre; sit circumcisio vere.

Grece cortina fertur velumve petasma,

Vel dic pinnaculum sic verius esse notandum;

Limbum signabis depictum si peri iungis.

Est corpus soma, componitur hinc perizoma;

1605

Pelliceas tunicas, femoralia tegmina bracas,

Que tibi precinges perizomata dicere debes.

Lamina sit petalum, tetragramaton hic lego scriptum;

Queque pavimenti petalum vult tessera dici.

Est grecum petra, petrus descendit ab illa.

1610

Dicatur pige fons, pagus villa sit inde,

Vicinus fonti quoniam solet edificari.

Depressum pige sit vel depressio; pige

Nates hinc dicte, pigargus et inde venire

Fertur, avis parva, legis dictamine munda.

1615

Est medicina pigra tantumque sonat quod amara;

Fertur sacra iera, componitur hinc ierapigra.

Pina fames dicta sit, dicitur inde propina;

Est hec dicenda Grecorum more popina.

Ignem pir Grecus vocat, est rogus hinc pira dictus;

1620

Igni congesta pira dicantur tibi ligna.

Piramis dati sit fabrica dicta sepulcri;

Inferius lata patet hec in culmine structa;

Pir similis forme cum sit bene dicitur inde.

Pir fert in ratibus latro pirata marinus.

1625

Quoque pir excudis dictus lapis esto piritis.

Est opos visus, ignis pir et inde piropus

Dicitur, estque lapis cui visio vel color ignis.

Pirque gradu calidam quarto piretrum parit herbam.

Pisteuo credo pistosque fidelis ab illo;

1630

Estque fides pistis et pisticus inde fidelis.

Dico genus Indi pitismate significari;

Est disco simile quod mira volvitur arte.

Fertur causator pituite flegmatis humor.

Est buxus pixos, hinc bustula pixis apud nos.

1635

Est vulnus plaga, planos error et inde planeta.

Dat plasso fingo, figmentum plasma votato;

Sit formatura, formatum, formaque plasma.

A plasmo veniat proprie quod formo figurat;

Hinc testes tibi do metaplasmum cum protoplasto.

1640

Plastes formator dicatur, sit quoque fictor;

Dicatur plasmo vel plasso plastis origo.

Esto platos grece latus, platanus venit inde

Lata gerens folia; sit et a platos orta platea.

Id quod habundo notat grece pleonasso figurat;

1645

Hinc pleonasmos erit que sepe superflua ponit

Estque supervacuum, pleon hinc subit onoma iunctum;

Inde supervacui pleonasmos adaptio verbi,

Sicut "lac niveum" cum dicis et "ore locutum."

Et sit avaritia grece pleonexia dicta.

1650

Est pulmo pleumon, gravat hunc pleumonia; pleuron

Est latus, illius est pleuresis angor acutus.

Spiritus est pneuma, satis est hec dictio trita.

Farmacopola probat quod pulin vendere signat.

Vrbs est dicta polis, plurale notat tibi polis.

1655

Pus est putredo, polis est urbs; hec duo iungo,

Hinc polipus proprie sit fetor qui sit in urbe.

Nomina sed cives dant ista: polita, polites.

Dicatur pus pes, cui polis iungere debes;

Cum pedibus multis sit polipus tibi piscis.

1660

Polidamas plures amat; a polis quoque dices

Septem stellarum Pliadem descendere signum

Si pro plurali valeat polis abbreviari;

Hinc poliandron erit; polisillabum huic comes assit;

Pluribus et tinctum guttis dicas polimitum;

1665

Est diversorum vestis polimita colorum.

Fertur flos proprie pollen pollisve farine

Aut excussa mola tenuis volitansque farina;

Iride polenta datur que volgo granea fertur,

Fricta manu grana, nova puls tenuisque farina.

1670

Dicitur esse popa pinguis, venit inde popina.

Pos vel pus est pes; podagram, poderim dabo testes.

Dic poros proprie cutis illa foramina per que

Sudat; aperturam reor hinc porisma vocatam;

Hinc est porisma geometre regula dieta

1675

Que quasi lux sensum lectori gignit apertum,

Questura significat, lucem lucrumque figurat.

Porphira vox greca sit, purpura forma latina.

Pragmaticus sit causidicus tibi pragmaque causa.

Prassa vocat Grecus porros, venit hinc crisoprassus.

1680

Actio praxis erit, activus practicus hinc sit.

Presbiter argive fertur seniorque latine

Significative senem, sed presbiteros seniorem.

Prinos lentiscus est, prini sit genitivus.

Quod probaton sit ovis est testis glosa Iohannis.

1685

Sumptio sit lempsis, pro pre, venit inde prolempsis.

Sermo logos, pro pre fertur, prologus venit inde.

Sillaba prima brevis ac ultima dicitur omnis

Protheseos grece, tamen eis, ex amphique deme,

Antique; sic pro breve posui potuique locare,

1690

Ast aliter nostri ponunt plerumque Latini.

Dat scio ginosco, pronostica prescia dico.

Verba voluntativa scias proheretica dici.

Ad pros dicatur et Tema vorago refertur;

Questio problema venit inde vorare parata;

1695

Quidam propositum credunt problema vocatum.

Signat eleuto tibi venio, pros ad, hec duo iungi

Debent, proselitus est ex hiis advena dictus.

Sit pros ad, est ode cantus, prosodian inde

Dicimus accentum, dicasque proson fore longum;

1700

Dicitur inde prosa quasi longa metroque soluta.

Oro proseuco dabit seu deprecor ac ab eo fit

Dicta proseuca domus in qua mendicat egenus;

Inde proseucari dicas orare, precari.

Esto protos primus et dicitur hinc protoplastus;

1705

Sic et primus sit protimus, quod de protos exit;

Egreditur prototipus et protomartir ab illo.

Psallo cano, psaltes sit cantor, cantica dices

Psalmos, psalmorum signat psalmodia cantum;

Libri psalteria tibi sint aut organa dieta.

1710

Sit pseudo grece fallax falsusque latine;

Idem pseudomenus vel pseudolus esto vocatus;

Hinc sit pseudographus falso liber intitulatus,

Et si quis scribit falsum tibi pseudographus sit.

Disce quod est anima psiche machiaque pugna;

1715

Psichomachiam dicas anime fore pugnam.

A p Papias ptisanas incipit ac has

Cortice nudatas fert ordea tritaque pila;

Fert alius tisanam sine p- quidamque tisanam;

Sicut ego didici p ponit biblia post t,

1720

Tiptoque percutio tipsane fertur origo;

Vasa quibus facies hanc tipsanaria dices.

Quod sonus est ptongus diptongo teste probamus.

Nil ptotos esse puto, casus tamen ptosis esto;

Diptoton inde venit sociusque monoptoton assit.

1725

Scribens f pro phi supra tibi panca notavi

Aspiratum p quibus est caput et decet esse;

Vsu communi tibi cognita multa reliqui.

Scribitur a solis q proferturque Latinis,

Vnde quiris grecum non dicitur, immo sabinum.

1730

Non est propositum de q plus dicere nostrum.

Quod rabdos grece designat virga latine.

Fert rafanum Grecus, nos radicem vocitamus.

Ramnus spinarum genus est vulgoque vocatum

Sentix ursina quod ibi sit plurima spina.

1735

Mano reo dicta sit et inde resina, retina,

Sed dicas vere caput esse resudo resine;

Est etenim lacrima ligni sudore suborta;

Quodque fluat verbis dic a reo rethora si vis;

Isidori verbis est dicta locutio resis;

1740

Hinc rethor veniat quia resi rethor habundat;

A reo reuma fluor est aut eruptio, lector.

Rin naris recto, cornu ceras, in genitivo

Dat ceratos; iunge tibi, rinoceros venit inde

Cum facit -os rectus, -otis tibi dat genitivus;

1745

Cum recto ponis -on, fit genitivus in -ontis;

Papia teste ponas -on Isicloroque.

Est rithmus grece modulatio, sit numerusve;

Dicas in rithmus numeratur sillaba quevis.

Rumphea sit gladius, est idem framea dictus;

1750

Paret scripta per o Papie romphea libro;

V sonat hic melius, hinc u sibi vendicat casus.

Piscandi rarum sit rete sagena vocatum.

Sagmaque stramentum fertur quo sternis asellum,

Testeque Papia tibi sarcina sellaque sagma

1755

Dicitur hebraice, grece pariterque latine.

A sagina dictus saginarius esto caballus.

Fertur quod figulos habuit Samos insula primos,

Indeque dic Samia potandi terrea vasa.

Sandaliis soleas tibi dico significatas;

1760

Discipuli domini perhibentur talibus usi

Vt pes non supra tectus nudusve sit infra;

Pictaque sandalia pedibus sunt presulis apta.

Sarx est dicta caro, faciens sarcos genitivo,

Sed comedo dicis fago, sarcofagos venit ex hiis.

1765

Caldea lingua braccas dico saraballa.

Est princeps satrapa, sed non est dictio greca.

Est mensura satum, sed ab hebreo trahit ortum.

Scalenos grece graclus atque gradatio teste

Fertur Papia; trahit hinc ortum sibi scala;

1770

Sed reputans aliter scali gradus est ait alter;

A scando dici scalam dixere Latini.

Scandalon atque scolon pedis est impactio grece;

Hinc offendiculum dicemus scandalon apte;

Scandalon offensa sit et obex sive ruina.

1775

Navis dicta scapha, ferturque catascopus ipsa,

Crudo contexta conio vel vimine facta,

A scopo, quod speculor intendove dat tibi, lector;

Fertur ab hac naute quia possunt cernere longe.

Nemo miretur si prima scaphe brevietur,

1780

Vt scaphii, scapule, scopo si vis cetera iunge;

Et dico scaphium vas vilibus usibus aptum.

Nondum correctum necdum libro situatum

Sceda notat scriptum; designat idem protocollum

In pellis collo quia scribis talia primo,

1785

Et sic a scindo scindis scede sit origo.

Aspires schedam, tunc dicito verius illam

A schise grece, quod scindere dico latine.

Ornatus scema sit imago sive figura;

Sic appellari poterit modus ipse loquendi.

1790

Scematis adde menos, vox una sit et fit apud nos

Ornatus proprii defectus sive loquendi,

Sicut si dicas benedicas pro maledicas;

Aufers ornatum vocis dum significatum

Subtrahis et proprius ibi fandi deficit usus;

1795

Non est rethoricus color ast deformis abusus.

Scena sit umbraculum, recitatio vel recitatum

Carmen, sit logium, theatri pars, umbra, theatrum;

Si voci grece facio componimus, inde

Scenofactores umbracula dic facientes;

1800

Ars qua fit scena scenofactoria dicta;

Ars est condende scenofactoria scene.

Est scenos funis, Papias sit tibi testis;

Hinc scenofactor cordarum dicitur auctor;

Ars hic qua regitur scenofactoria fertur;

1805

Non contradicas auctores qui male dampnas.

Scena sit umbraculum, comedo signat fago grecum;

Hinc scenofegia sit edentibus umbra parata,

Nam plebs hebraica per desertum fugitiva

Scenas tendebat subtusque manebat, edebat;

1810

Hinc scenofegie festum solet hoc celebrare,

Exilii memores, quod agunt scenis habitantes.

Regalem virgam sceptnim dic esse vocatam.

Coxa scion, sciasis venit hinc, coxe dolor ossis.

Subtiles muscas scinifes, si vis, fore dicas,

1815

Verius at cinifes, ut credo, dicere debes.

Scissis scissura sit vel divisio scisma.

Dico Scitas populum Scitie, Bethsan fuit horum

Vrbs appellata ferturque Scitopolis ipsa.

Est arbor scinos, scinu genitivus; eam nos

1820

Cinum corrupte legimus tantum in Daniele.

Est ilex scinus, lentiscus sit tibi prinus;

Papia teste sic distinguntur aperte.

Vox est greca scola meritoque vacatio dicta,

In qua doctrinis, si quid vis scire, vacabis;

1825

Discolus hanc refugit sed post incommoda sentit.

Excerptum scolium sic esse notabile dictum,

Multa loquens breviter, referens obscura patenter.

Scordeon argive sunt allia dicta latine.

Scorpius est signum vermisque, sagitta, flagellum;

1830

Scorpio signat idem, mutat tantummodo vocem.

Dicitur esse sele lux, nix nox fertur, et inde

Luna selenos erit quia lux est noctis, et exit

Inde selenites, lapis quem crescere dices

Cum luna, iubare similis vel imagine lune,

1835

Et decrescente luna decrescit et ipse.

Panque Silenos erit cum plena luna parebit.

Verius, ut didici, dicatur luna selini.

Cinctos dic zonas latas signare vel artas;

Hinc quasi dimidias dic semique cinctia zonas;

1840

Hec vestes latere pendentes glosa notare

Vel capitum populi sudaria dicit

Vt legitur pueris, indeclinabile semis

Est pro dimidio; pondus semissis habeto;

Ast hec semissis medium tibi dicitur assis;

1845

Ast imperfectis sit nomen mobile semis.

Copia sit sena, dicatur belua sena.

A sine sit, sensus senos; hinc asinus tibi dictus.

Seplassium statio qua pigmentalia vendo,

Multaque qui vendit tibi seplassarius hic sit.

1850

Est totum sesqui; vult hinc sesqualter oriri,

Cum media parte qui totum continet in se;

Totiusque pedis tria sit tibi sesquipedalis.

Sica brevis gladius, lator sicarius eius,

Et penes Isidorum venit a seco sica latinum.

1855

Est moros fatuus sicoque syki, sicomorus

Hinc ficus fatua, ficus comedens sicofanta.

Hic libet antiquam brevibus recitare fabellam:

Dives erat cuius nequam fuit assecla; ficus

Hic furtim cepit domini, postquamque comedit,

1860

Infamans socium de ficubus, impedit illum.

Liberat insontem dominus pravumque clientem

Cogit aquam bibere calidam, ficusque repente

Evomit invitus; hinc est sicofanta vocatus;

Hinc sicofantia sit falsa calumnia dicta;

1865

Infert quisquis eam, bene dicimus hunc sicofantam.

Vel sicut morus, similis moro sicomorus

Dicitur; equiparat foliis sed celsior extat.

Sillaba sit grece conceptio dicta latine.

Sumptio sit lempsis, sin con; venit inde silempsis;

1870

Est complexivus sermonum silloque gismus.

Simmachus argive tibi compugil esto latine.

In greco dices simbamata congruitates.

Papias dicit quod grece consilium sit

Simbolon aut signum; consultum fert ita dictum,

1875

Sic et multorum collatio fertur in unum.

Auctor secreti vult grece mista vocari;

Simmistam dicas hunc cui secreta revelas.

Compatior signat simpasco, nam patior dat

Pasco; simpatia conpassio sit tibi dicta.

1880

Simplegas pelagi locus est lapidesve marini.

Sic et simplones convivas dicere debes.

Est simphonia vocum concordia dicta,

Sed dic organicum genus in Daniele vocatum.

Rete sit aut retis potius fertur plaga funis,

1885

Sin con; simplagium minus hinc est rete vocatum.

In psallendo melos simpsalma vocatur apud nos.

Sit tibi multorum tractus sinacrismos in unum.

Respice quid sit ago, sinagoga patebit ab illo.

Vocalis dicta collisio sit sinalimpha.

1890

Fervida fit faucis inflatio dicta sinancis,

Inde sinancia sit prefocatio dicta.

Et quia fronde napis similis sit dicta sinapis.

Dicitur a Grecis conventus hora sinaxis.

Cornata plura brevis nectit iunctura silempsis.

1895

Sincategoreuma consignificans fore signa.

Cesio dicta cope, tempus cronos; inde venire

Sincopa dicatur, cui sincronon associetur.

Ballo mitto notat, sed fundam sinda figurat;

Qui funda mittit lapides hinc sindabalus sit.

1900

Ad bona sinderesis movet, abstrahit a nocituris.

Grece sindesmos coniunctio fertur apud nos.

Lineus est pannus quem dicit sindona Grecus,

Atque solent humeri mulieribus hoc operiri.

Sineresi gemina tibi sillaba sepe sit una.

1905

Denotat ergon opus, operans simul esto sinergus.

Singrapha conscriptas a multis dicito cartas.

Cum nimius sanguis ebullit sit tibi febris

Sinochus, at vero fit sinocha de putrefacto.

Sit tibi sinodoche conceptio dicta latine.

1910

Cetum, conventum sinodum dic vel comitatum.

Vnum sinonima designant nomina plura.

Construo sintazo, constructio sintasis esto,

Ordino sed taxo, dic taxis et inde sit ordo;

Fertur ab hoc verbo sintagma venire vel illo

1915

Significatque duo, constructio fertur et ordo.

Confundens verba tibi sinthesis esto figura;

Sincresis a multis est appellata peritis.

Contingens vitium tibi sit sintoma vocatum.

Sinzuga coniuncta vel coniuga sint tibi dicta;

1920

Indeque quod sinzugia sit coniunctio dicta.

Siro traho, Sirtes maris inde pericula dices

In quibus attracte naves retinentur harena;

Vel tractus marium Sirtes dic esse rapaces;

Gemma sirtites notat inventam prope Sirtes.

1925

Fabula Sirenes recitat tres esse sorores

Que partim volucres parent partim mulieres,

Vnaque voce canit, reliquis lira tibia servit;

Allicit auditus nautas ad naufraga cantus;

Has tamen historice meretrices dico fuisse

1930

Ad coitus homines cantus per amena trahentes.

Alter Sirenes pelagi vult dicere cautes

Esse cavernosas, et aqua subeunte cavernas

Reddunt dulce melos quod fallit per mare vectos;

In mare nolentes se mittunt dum melos aures

1935

Mulcet et invitos maris impetus attrahit illos

Donec in undisonis plectantur morte cavernis.

Dicit Sirenes cristatos glosa dracones

Sive maris pisces speciem mulieris habentes.

Morbi sirexis est ruptio, fistula sirinx.

1940

Cuiuscumque rei revolutio longa vocari

Sirma potest; tractum dices per sirma notatum;

Longam sermonis seriem sic sirma vocabis.

Sistola correptum duo tempora mittit in unum.

Sitropedes figuli parat ars tibi, vasa coquendi

1945

Cum pedibus ternis; sin tres pus sunt caput illis.

Est lapis egregius superansque virore smaragdus;

Inde smaragdinum numquam reor abbreviandum;

Et reperitur in o rectus ferturque smaragdo;

Inde smaragdineum, sicut reor, accipit ortum.

1950

Femineis membris confectio facta lavandis

Smigma sit; unguentum reperimus smigma vocatum

Libro Papie, propter quod et in Daniele

M post i scribe, sic scribes smimata recte.

Dicitur esse lapis qui conterit omnia smiris.

1955

Est arbor mirra tibi grece smirna vocata.

Est corpus soma; sapiens sophos, inde sophia.

Promes reliqua que credo satis tibi nota.

Novit sophrone licitis uti moderate.

Non victu parcum sophron notat, immo pudicum.

1960

Dicitur urbs Soloe soloecismi caput esse,

Cuius erant cives incongrua verba loquentes,

Vt si dicamus "meus uxor" vel "mea sponsus."

Mespila dicuntur que grece sorba vocantur.

Sicut testatur Papias arca vocatur

1965

Soros; sorofagum bene dicimus inde sepulcrum.

Fert soter Grecus salvatoremque Latinus.

Fulvus, subrubeus spadix color est vocitatus;

Fulvos hinc fer equos spadices vel rubicundos;

Fertur spadica vel spadix palma vocata.

1970

Nervorum subita spasmus contractio dicta;

Est nimis illa gravis et acuti plena doloris.

Passio sit grece patos, et spata dicitur inde;

Rumphea dicta spata, venit hinc spado quem facit illa;

Hinc armi spatule dicuntur delicieque,

1975

Vnde solet dici spatulari deliciari.

Dico spate similes spatulas palme fore frondes.

Speleon grecum; venit hinc spelunca latinum.

Spera sit in formam formatum quodque rotundam.

Semino dico spiro, sed semen sperma votato;

1980

Hinc sint spermologi qui spargunt semina verbi,

Testeque Papia fertur sententia sperma.

Grecus lecticas spingas fert effigiatas;

Spinx monstrum, cuius spingis spingos genitivus.

Non ad idem punctum facit orbem spira reductum.

1985

Funes dic spiras quas dicit nauta cucurbas.

Per quam curatur splen splenios herba vocatur.

Pes satis est notus quem spondeum vocitamus.

Arboris est squinus aut herbe nomen et eius

Flos est squinanthos; grece flos dicitur anthos.

1990

Est stacte gutta que stillat ab arbore smirna;

Thus aut incensum stacten dic esse vocatum.

Est statio grece stasis; exit anastasis inde;

Exstasis addatur et ypostasis associetur.

Vna duos stateres dabit quod solidos tres

1995

Ponderat; hinc dicunt staterem qui pondera norunt.

Crux stauros; staurum si vis hinc dicito lignum

Restituenda suis dominis quo perdita ponis,

Quo crux signatur que perdita restituuntur.

Est stereon solidum; dicas steorema vocatum

2000

Hinc firmamentum; sterilis hec dat stera fetum.

Vlceris esto gravis dolor una parte sterixis.

Grece sterpediam serpentis dicito caudam.

Esto color stibium pingens faciem mulierum,

Ceruleoque fore fertur cerussa colore;

2005

Hinc adiectivum descendere scito stibinum;

Hinc stibii dictam Cornu Iob dicito natam,

Munere nature que pulcra satis fuit in se,

Fulgens nativa specie non appositiva.

Esse sticos versus qui, si sit dimidiatus,

2010

Fertur emisticium, geminum sed dicito versum

Disticium; stat ibi sensus perfectio pleni;

Hinc et disticium liber est vel disticiorum.

Vulneris est signum cocturave stigma vocatum.

Esto stilos longus, stilus inde columpna vocatus;

2015

Huius epistilium dic esse stili capitellum;

Scribendique modus stilus est, graphium vocat usus.

Stiria sit gutta; datur hinc tibi guttula stilla;

Que cadit est stilla, sed que stat pendula gutta.

Est Arabum stirax arbor, cui lacrima storax

2020

Pinguis; odorifere species sit dicta resine;

A stirate venit storax sed stiria fons sit

Stiracis, stillas quia dat storacis odoras;

Papia teste sit nomen stiria spine;

Guttis ipsius sunt grana simillima fructus.

2025

Fertur ab antiquis quod porticus esset Athenis

In qua prudentes residebant philosophantes;

Hanc stoan grece dic; fertur Stoicus inde.

Velat maternis caput et scapulas stola vestis,

Atque maritalis signum pretendit honoris

2030

Et venit a stello quod significat tibi mitto;

Hinc stolos atque stola vel epistola, sistola dicta.

Dicitur os oris stoma; dicitur oston os ossis;

De prima stomachus venit, ille cibaria primus,

Ventris ut os, recipit et ad entera cetera mittit.

2035

Stratos dicatur exercitus; inde vocatur

Stratia militia, sed stratilates sit in illa

Militie ductor et stratilus sit tibi pretor.

Regis stratores selle sunt compositores.

In greco striga strigilis vocitatur equina;

2040

Pallia sunt strigna, sed strignos dicitur herba.

Strimona Bistonie flumen bene novimus esse.

Argive stroma sit lecti culcitra dicta;

Ex variis varie contextum stroma fer esse;

Hinc et commenta sunt stromata rite vocanda.

2045

Est stropha sive strophe conversio dicta latine;

Distrophos inde venit, simul inde tetrastrophos exit;

Impostorque strophus sit fraudatorve vocatus;

Hinc fraus, nequitia, deceptio sit stropha dicta;

Sic argumentum dic ad diversa retortum.

2050

Cingula dic strophia gemmis auro redimita.

Insula vult dici Strophas, hinc sunt namque reversi

Illuc Arpiis Zetus Calaisque fugatis.

Dicitur strophilos volucris penetrans cocodrillos.

Est grece lingue duplex t: thetaque tauque;

2055

Aspiro primum sed non aspiro secundum.

Hinc aspiranda volo primum scribere pauca.

Sponsi vel sponse cameram fert sive cubile

Argivus thalamum, sic a thelamone vocatum.

Curo vel foveo signare theo tibi dico,

2060

Teste Damasceno dictus theos hinc deus esto

Languida qui curat fomentaque vera ministrat.

Dic a spectando theatrum, nam specto theoro;

Contemplativa venit inde theorica dicta

Sive theoria; dat multa theoro creata,

2065

Nam theos hinc fertur qui cuncta nude tuetur,

Hincque theorema problema vocat geometra;

Dicitur et patula descriptio, regula plana,

Sicque theorema speculatio fertur aperta.

Voce theorisma differt vel hiis datur una.

2070

Sermo logos, presit theos, inde theologus exit.

Sebo colo, cultus sebia, deus theos; eius

Inde theosebia solet cultus vocitari.

Quod thesis aut thema grece, notat hec positura;

Themaque materia dicatur, norma, figura.

2075

Est estas grece theros; inde theristra venire

Estu palliola dicas mulieribus apta.

Fert thermon Grecus quod nos calidum vocitamus;

Hinc calidos stupas vel balnea dicito thermas.

Thoracem partem dic corporis anteriorem;

2080

Inchoat a collo, stomacho finitur ab ipso.

Qua pectus tegitur thorax lorica vocatur.

Dic bovis esse thoros, palearia dic fore lectos.

Signat regale solium thronos atque sedile,

Angelicusque throni quidam solet ordo vocari.

2085

Papias thina doctis incognita ligna

Dicit; Hebreorum simplex i, non geminatum

Ponit ibi; gemina si vis dicasque thiina;

Sufficit i simplex nobis, habeas tibi duplex.

Galbana, thus, onica, stacte pariter bene mixta

2090

Condunt incensum, grece thimiama vocatum.

Dicitur esse tholus pulcher globus ille rotundus

Tecti vel templi quem cernis culmine tolli,

Atque tenet scuti formam plerumque pusilli

Quem dicunt nostri de tollo venire magistri.

2095

Arbor thus Arabum gummique sit inde receptum,

Deque theos fertur in cuius honore crematur.

Post aspiratum t simplex credo locandum;

Sic alphabeti situatur in ordine greci.

Mors fertur thanatos; sit et insula, namque colubros

2100

Eius humo perimis ubicumque superiacis

Eiusdem reproba repetitio tautologia;

Tautologus grecum nobis sonat quod id ipsum.

Fertur tumba taphos; dic offertoria tallos,

Vasa pari forma turri sunt assimulata.

2105

Gemma taos fertur; humilis tapinos vocitatur.

Est sterilis taura, miracula taumata dicta.

Dic animai taurum, montem celesteque signum,

Tormentique genus, autor Faleris fuit eius.

Tectones grece dic fabros artificesve.

2110

Ars techni, librum pantechni dic medicorum,

Et sic artifices technitas dicere debes.

Est technopegnia Grecis ars ludicra dicta.

Est telon longum, cum tela dat tibi telum;

Hinc putei lignum telonem dicito longum.

2115

Dat teloneum telos signanclo tributum.

Est telos finis, Papias sit tibi testis.

Pulque pitum temele, temelicos musicus inde.

Sectio sit temesis; sectum temeson bene dicis.

Tenia sit vitta qua nectitur infula sacra,

2120

Infima vel vitte pars pendula dicitur esse.

Artifices tene tenitas dicimus esse.

Non patitur versus quod subiunctum temesamus;

Dicta quater dena tibi tessere sit decas una;

Tessere dic decades quando fuerint ibi plures;

2125

Tessere ke decades numquam me iudice dices;

Non interpones ibi ke ne vilius erres.

Quatuor ede tetras et ab hoc tetragramaton edas;

Addeque tetragonum, tetraptota vel tetracordum.

Princeps in quarta sit regni parte tetrarcha;

2130

Inde tetrarchia pars regni sit tibi quarta.

Dicatur teucos signare volumen apud nos;

Hinc pentateucum Moisi reor esse vocatum.

Pontificis mitra cidaris sit sive tiara;

Appropriant quidam Persis Frigibusque tiaram;

2135

Pilleolum didici communiter hanc vocitari.

Est ticon medium; signet ticos tibi murum.

Mens time tribuit, timo floreo, flosque timum sit;

Herba timum dicta quedam reperitur odora.

Tipo draco dictus sit tiponque superbus.

2140

Forma, figura, status tipus est, herbaque vocatus

Sit que crescit aqua crescens inflatur ab ipsa

Et timor inflati sic dicitur inde superbi,

Atque paroxismus febris tipus esto vocatus.

Est plisana, retro quid sit tipsana videto.

2145

Est tiros fortis, hinc fertur tiro gerendis

Armis militie delectus pro probitate.

In pulmone tisis creat ulcera crebraque tussis

Angit; spumosum tisicus solet edere sputum.

Sit Titan grece sol Titanusque sit ipse.

2150

Indicium, signum, scripturaque vel monimentum

A titane venit titulus, libri quia lux sit.

Sicut sol mundi Titanes sint tibi dicti

Olim lucentes multa probitate gigantes.

Cesio dicta tome sit vel divisio grece;

2155

Dicitur hinc latomus, simul atomus, hiis sociamus

Flebotomum, sic epitomen; tomus esto volumen

Ac intestina dic inde tomacula dicta.

Est tonus accentus, sonus est et vocis acutus.

Sed topos esto locus princepsque toparcha sit eius.

2160

Scribitur in Topicis tibi disciplina localis.

Quod fit cum torno quodvis toreuma votato.

Hircinus tragicus tibi sit, fertur tragos hircus;

Est ode cantus, tragos adde, sit inde tragedus

Qui regum scelera canit aut enormia gesta.

2165

Vilia vel prava dic esse tragenia dona.

Est elaphos cervus dixique quod est tragos hircus;

Hinc similis cervo caproque tragelaphus esto.

Esto trapezeta camsor testante Papia,

Sitque trapezia camsoris mensula quadra.

2170

Sit trenus nostra tibi lamentatio lingua.

Papia teste triferus tener est tibi grece.

Tres vel ter dic tris; trieris venit inde triremis

Atque trilix, trigonus, tribracusque triensque, trisulcus

Atque tridens, trigamus, trimus, trias et trimegistus,

2175

Triptota vel tripolis, triclinion atque triplaris

Cum tripoda trimetrum, triginta triposque triquadrum,

Triplex, trimodus, trivium, triatierax, triplus

Cum trivia, trifidus triduumque tripesque, trifurcus

Atque triceps, tressis, trithorumque triensque triennis;

2180

Dicque trilingue, tribus, pariterque trinode, triumphus,

Triplico vel tricolor, trimatus sive tricorpor;

Sitque triformis in hiis tritoitaque sive tricuspis;

Trivia sit comes hiis triviatim sive triennis;

Trinacriam iungo sociusque triarius esto,

2185

Cumque tridentali tristega volunt sociari;

Cetera composita possunt occurrere plura.

Qui grecum norunt breviari tristega dicunt,

Namque stegi Grecus tectum vocat, at tamen usus

Sepius eccelsie profert tristega latine

2190

De tectum tecti cum tris quod dicit oriri.

Accentum greci nec semper vult imitari;

Angulus atque phares, noma, vir, faux sint tibi testes.

Et pila sit trigona que ludus dat tribus una.

Dic trisiles grece tripedes signare latine;

2195

Esse potestates dicuntur demonibus tres;

Hinc apud antiquos hos triptes disce vocatos;

Verius a tripto triptes descendere credo,

Quod deludo notat, delusores fore constat.

Triton, ut didici, deus est et belua ponti;

2200

Affra palus Affre sic fertur grata Minerve.

Terra Lucina, baratro Proserpina, Luna

Celo sit Trivia triplici ratione vocata,

Conventumque trium trivium dic esse viarum.

Devicto penitus captatur ab hoste triumphus

2205

Cumque fugit tantum nec vincitur esto tropeum;

Vnum pro reliquo poni quam sepe notato;

Aurea vincenti sit laurea danda fuganti.

Trix fex est grece nec origo sit tibi trice.

Vox trochos est greca rota sive volutio dicta;

2210

Dicitur inde trochus puerorum pesque trocheus;

Hinc trocleam lignum dic in navi rotulatum

Per cuius rotulas distendit navita cordas.

Torcular troclea putei sit vel rota dicta.

Per trocleam sursum traho lampada, laxo deorsum.

2215

Esto tromos tremuli tibi debilitatio nervi.

Sit tropos atque trope conversio dicta latine;

Fert derivatum Papias inde tropeum;

Fertur et inde tropus, tropicum simul associamus.

Iuncta logia tropo moralis sit tibi sermo.

2220

Non habet u Grecus, oy diptongon vice cuius

Scriptitat uque legit longumque per omnia sistit.

Vranos est celum, piscem dic inde vocatum

Vranon, hic oculum quia semper tollit in altum;

Vranion vero dicens celeste figuro;

2225

Fertur et Vrania de Musis ter tribus una.

Creditur usia Grecis essentia dicta.

Id notat usiosis quod subsistentia nobis;

Id substantia dat quod ypostasis ipsa figurat;

Prosopon id grece dat quod persona latine.

2230

Sicut ait Grecus xenos fertur peregrinus;

Munera que mittis peregrino xenia dicis;

Sic que presentas exenia xenia dicas.

In xenodochio datur hospitium peregrino;

Apta peregrinis domus est hoc suscipiendis.

2235

Esto xeros siccus, cui pellem si sociamus

Fit xerapellicia vestis de pelle vetusta;

[Est xerapellina vestis pellisve vetusta]

Et xerapellinus siccus sit sive vetustus.

Cervus siccus sit xerolaphus sicque votare

2240

Debemus pictam cervi sculptamve figuram.

Et sic unguentum xeromiron dicito siccum.

Si quis non comedit nisi sicca xerofagus hic sit;

Inde xerofagia sit sicca comestio dicta.

Dico xilon lignum, sit dulce glicon tibi dictum;

2245

Hinc dic corrupte silicon siliquamque venire.

Fertur xirofagus comedens tantummodo fructus,

Nam grece xiros fructum designat apud nos.

Ex aloe mira mixtis quoddam fit aroma

Dictum xiroma cuius vis dicitur ista

2250

Que corpus servat conditum ne putrefiat.

Est grecum christus et apud nos dicitur unctus,

Nec nomen proprium persone dicito christum,

Immo potestati debet commune notari,

Sit licet hic Grecis chi litera primitialis;

2255

Non tamen in christo c scribas more latino,

Immo per x Christum scribas pro te crucifixum,

Nam crucis x propriam cernis pretendere formam.

Nomina greca per y debent tantummodo scribi;

Errat in hebreis scribens y sive latinis;

2260

Non habet y Caiphas sic nec Moises, Isaias,

Cum sint hebrea, sunt sepe tamen male scripta

Grecis nominibus recipitque sermo latinus.

Semper scribas y, Papias vult ita scribi;

Sic ab eo scripta sunt ylion ac ypodigma,

2265

Ycter et yctericus, yponosticon hiis sociamus;

Yppos ysopleuri comes, yppopedes ypomensi;

Iungis ypostigme si bis; ydillion adde;

Sic et ypopantos, ydasmon iungis et ycos;

Hiis sit ypographice vel yperichion comes atque

2270

Ex ypo composita iungas et cetera multa.

Sepe per i nostrum scripsere Latini;

Non tamen inde sonum mutant vel significatum.

Hinc post i supra sunt quedam talia scripta.

Y simul et zeta Grecorum gramata bina

2275

Nobis ascita sunt propter nomina greca.

Zalbana seu zabana dicatur sive zaberna

Archa, locus quivis ubi res quascumque reponis.

Adversans zabulus fertur; venit hinc zabelinus.

Infernus fertur zadalus; caute caveatur.

2280

Zanna genus monstri solet et fraus zamna vocari.

Invideo vel amo notat ac imitor tibi zelo;

Activum zelo, deponens zelor habeto,

Nec variat vocum variatio significatum.

Invidiam zelus notat ac amor est ita dictus;

2285

Fervoremque bonum seu pravum dicito zelum.

Zelus ad uxorem sponsi designat amorem.

Quem stimulat zelus zelotes sit tibi sponsus.

Est et zelotipus de sponsa suspiciosus

Zelotes qui de vel de quo dicitur esse.

2290

Zelotem dominum reperis in lege vocatum,

Nam zelans animas sibi sponso copulat illas,

Nec vult mechari cum mecho spirituali.

Quod Chana sit zelus interpres fert tibi verus

Testeque scriptura vicus fuit in Galilea.

2295

Zelotes dictus hinc sit Simon Chananeus.

Est Zephirus greco florens sermone latino.

Est scabies zerna non lenis, sicca, rotunda.

Est quedam gemma non declinabile zeta,

Vestibulumque domus zetam thalamumve vocamus.

2300

Zeusis iunctura ferturque iugatio zeuma.

Zigon dico iugum premissis quod dabit ortum.

Nomen acutus zis, sit participans tibi zinteis.

Fermentum grece dic zima; sit azimus inde.

Musca, culex parva sit grece zinzala dicta.

2305

Zinzinnat pardus, fellit fert sermo latinus.

Pro quavis sorde segetum zizania pone;

Infelix proprie lolium dixere poete;

A multis grece legitur zizania dicta.

Vitaque sit zoe, zoon vivens animalve.

2310

Hinc dicas zoa quia sint viventia bruta.

Indeque vitale dicatur zoticon apte.

Zodiaco zoa nomen prestant duodena.

Zosimus in greco vivax vel vividus esto.

Testeque Papia dicantur zodia signa.

2315

Cingula sunt zone; celi zonas lego quinque

Ac hiis suppositas tot ferre dicito zonas.

Zonas siquis agit zonarius ille tibi sit.

Pertinet ad zonam tamen hoc si mobile ponam

Sicut zonalis par sensus tunc erit illis.

2320

Azonos extra zonam dic vel sine zona.